Æртæ азы размæ Алагиры йæ куыст райдыдта æхсæнадон скъола «Знание». Йæ саразæг – социологон наукæты кандидат, районы хистæрты советы сæрдар, районы Ныхасы уæнг, æхсæнадон архайæг Цогойты Тамерлан. Йемæ иузæрдион уыдысты Алагиры районы æхсæнадон организацитæ, ахуыргæнджытæ.
Æрвылмæй ацы скъолайы ахуыртæм æрæмбырд вæййынц скъоладзаутæ, студенттæ, цæрджытæ. Лекцитæ сын фæкæсынц горæты скъолаты ахуыргæнджытæ Хосроты Анэллæ, Челдыты Тамарæ æмæ Кучиты Людмилæ. Цымыдисаг фембæлдтытæ рауайы районы Ныхасы сæрдар Къаболаты Юрий, Ветеранты советы сæрдар Икъоты Руслан æмæ иннæтимæ.
Сæ фæлтæрддзинад, сæ зонын-дзинæдтæй скъолайы ахуырдзауты фæхайджын кæнынц Æппæтадæмон æхсæнадон змæлд «Иры Стыр Ныхас»-ы уæнг Дзæгъойты Вячеслав, æгъдæутты комитеты сæрдар Моргуаты Эдислав, Мæскуыйы цæрæг ирæтты советы уæнг Бериты Алыксандр, Алагиры районы Минæвæртты æмбырды сæрдары фыццаг хæдивæг Демыраты Вячеслав. Фембæлдтытæ ацæуынц скъолаты, стæй Цогойты хæдзары сæрмагонд уæрæх бæстыхайы. Ахуыртæ райдайынц Уæрæсейы æмæ Ирыстоны паддзахадон гимнтæй, кадджынæй æрбахæссынц нæ бæстæ æмæ республикæйы тырысатæ.
— Нæ республикæйы цæрæг адæмты иудзинад æмæ хæлардзинад фидардæр кæнын – ахæм стыр нысан æвæрынц сæ размæ æхсæнадон организацитæ «Иудзинад», «Иры Стыр Ныхас», «Нæхи Ирыстон», национ-культурон центртæ, – зæгъы Цогойты Тамерлан. – Нæ куысты нын стыр æххуыс у «Ироны намысы, Ирыстоны гражданины кодекс». Цыппæрдæс азы кæуыл сæххæст, уыцы скъоладзаутæн æй балæвар кæнæм ахуырты рæстæг. Йæ руаджы парахат кæндзыстæм нæ адæмы традицитæ æмæ хæзнатæ, нæ кæстæрты ахуыр кæндзыстæм хистæрæн æгъдау дæттын, истори æмæ культурæйæн аргъ кæныныл.
Æрвылбоны æвæллайгæ куыст Кодексы домæнтыл æнæдызæрдыгæй ахъаз уыдзæн алы фæлтæрты, алы динтыл хæст æмæ адæмыхæттыты иудзинадæн, Ирыстоны культурæ æмæ историон бæрæггæнæнтæ бахъахъхъæнынæн. Уый у не скъолайы архайды сæйраг нысан. Сывæллæтты æмæ фæсивæды нæ рагфыдæлты æгъдæутты æмæ традициты бындурыл хъомыл кæнынæн Кодексы фыст æрцыд алцыдæр. Уымæ гæсгæ йæ хъæуы бакæсын æмæ йæ домæнтæ, фæткæвæрд æххæст кæнын. Бирæ цымыдисаг æмæ пайдайаг ныхæстæ фехъусынц фæсивæд нæ фембæлдтыты рæстæг, зæгъæм, ахæм темæтыл: «Ирыстон – Советон Цæдис æмæ Уæрæсейы хъайтарты зæхх», «Бахъахъхъæнæм нæ мадæлон æвзаг», «Ирон адæм æмæ Ирыстоны истори», «Кæцы дзуæрттæм кувæм» æмæ иннæтæ.
Октябры фæстаг бон цы ахуыртæ сарæзтой, уым Хосроты Анэллæ
радзырдта, æхсæнадон скъола кæй ном хæссы, уыцы æрдхорд-æфсымæрты тыххæй.
Ирон лæппу Цогойты Алыксандр æмæ цæцæйнаг Ахмат Кадыров базонгæ сты Садоны æрзæткъахæнты, уыдысты хуымæтæг кусджытæ. Куысты уæззау уавæрты тыххæй куыстурæдты архайдтой æмæ сæ, ма æрцахсой, зæгъгæ, бæхтыл абадтысты æмæ алыгъдысты. Сæ хъысмæт сæ фæхуыдта туркаг сахар Истамбулмæ. Уый фæстæ уыдысты Америкæ, Канадæ, Герман, Испани, Францы…
Æцæгæлон бæстæты, уæззау куыст кæнгæйæ, бирæ зындзинæдтæ æмæ тæссаг уавæрты бахаугæйæ, кæрæдзийæн уыдысты ныфс. Дард фæсарæнты афтæ бахæстæг сты, æмæ ирон æгъдаумæ гæсгæ æфсымæрдзинады тыххæй ард бахордтой. Алыксандр æмæ Ахмат зыдтой цалдæр æвзаджы, уыимæ кæрæдзийы мадæлон æвзæгтæ дæр, хорз дзырдтой æмæ фыстой уырыссаг æмæ англисагау дæр.
Райгуырæн бæстæмæ сыздæхгæйæ, æрцардысты хæхбæсты æмæ дзырд раттой, алы аз дæр кæрæдзимæ кæй цæудзысты. Се стырдæр бæллиц уыдис сæ бинонты амонд, фæндыд сæ, цæмæй æнусты фæстæ дæр сæ фæдонтæ иумæ хæларæй цæрой, сæ рагфыдæлты хуызæн хицау уой сæ ныхасæн, æмгардзинадæн аргъ кæной.
Ацы аз нæ цытджын Къостайы стыр юбилей сбæрæг кодта æппæт республикæ дæр. Зонындзинæдты скъолайы лектор, 5-æм астæуккаг скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Челдыты Тамарæ ныхас кодта Хетæгкаты
Къостайы цард æмæ сфæлдыстадыл, цы бындур сæвæрдта ирон аив литературæйæн æмæ абон дæр, æнусты сæрты, куыд зынаргъ у не ’ппæтæн дæр Къоста.
Хистæркъласонтæ дзырд радтой, Кодекс лæмбынæг кæй бакæсдзысты, сæ хъарутыл, сæ рæстæгыл нæ ауæрдгæйæ, æппæт домæнтæ æмæ фæткæвæрд кæй æххæст кæндзысты, цæмæй сæрыстырæй сæ бон зæгъын уа: «Æз дæн ирон, мæ хистæрты аккаг фæдон».
Дулаты Татьянæ,
Алагир
