«Росздравнадзор»-ы РЦИ-Аланийы территориалон оргæнæн йæ архайды сæйраг нысан у адæмы цард æмæ æнæниздзинад хъахъхъæнын, хæрзхъæд медицинон æххуыс алкæмæ дæр куыд хæццæ кæной, адæмæн уыцы бартæ хъахъхъæнын æмæ сæ халын ма уадзын, стæй дзæбæхгæнæн хостæ æмæ медицинон фæрæзты зилдухмæ цæст дарын. Æппæт уыцы фарстатæ æмæ цæстдарæн архайды фæдыл «Росздравнадзор»-ы регионалон управленийы разамонæг Ольга Давыдова дзуаппон доклад скодта РЦИ-Аланийы Парламенты радон æмбырды.
Фæстаг æртæ азмæ ацы къабазимæ баст закъонæвæрынады цы ивддзинæдтæ æрцыд, уыдон бынтон раивтой цæстдарæн мадзæлттæн сæ ахадындзинад. Пъланмæ гæсгæ бæрæггæнæн куыстыты нымæц фæстаг дыууæ азмæ 20 хатты фæкъаддæр. Уæвгæ ахæм бæрæггæнæн куыстытæ арæзт æрцыд дыууæ дзæбæхгæнæндоны. Пъланмæ хаст чи не ‘рцыд, ахæм бæрæггæнæн куыстытæ та фæстаг дыууæ азмæ уыд 696, уыдонæй 478 сарæзтой республикæйы Прокуратурæимæ иумæ. Сæ фæрцы раргом 590 халæн цауы, хаст æрцыд 1 милуан 275 мин сомы аргъ административон ивартæ.
Территориалон оргæны архайды сæйраг хæс у профилактикон мадзæлттæ аразын (уыдонæй арæзт æрцыд 3075) æмæ, медицинон лæггæдтæ æдас æмæ хæрзхъæд цæмæй уой, уымæй федералон паддзахадон цæстдард æххæст кæнын. Уыцы нысанимæ арæзт æрцыд 158 бæрæггæнæн куысты, уыдонæй 137 ныхас цыд адæмы бартæ халæн цаутыл. Сæ аиуварс кæнынмæ территориалон оргæн цæст дары.
Халæн цаутæ фылдæр хатт разыны:
– рынчыны ласыны рæстæг, уыимæ, куыд рынчындонæн йæхи мидæг, афтæ рынчындæтты ‘хсæн дæр;
– хъæугæ медицинон техникæ дзæбæхгæнæндæтты алкæд нæ вæййы;
– сæрымагъзы туджы зилдухы хæлдимæ, зæрдæ æмæ дадзинты, онкологон низтæй рынчынты чи хъæуы, уыцы медицинон æххуыс æмбæлгæ уагыл алкæд арæзт не ‘рцæуы;
– медицинон архайды æдас æмæ хæрзхъæддзинадмæ, стæй дохтырты къамисы архайдмæ цæстдард дзæбæхгæнæндæттæн сæхи ‘рдыгæй алкæд нывыл нæ вæййы;
– профилактикæйы мадзæлттæ æвзаргæйæ, низыхатт æвæргæйæ, рынчыны дзæбæх æмæ йæ реабилитацийы медицинон æххуысы хæрзхъæддзинад алкæд рæстмæ нæ вæййы.
Амынд халæн цауты фæдыл хаст æрцыд 137 фæдзæхсты æмæ 91 протоколы.
Лицензион домæнтæм гæсгæ, медицинон кусæндоны æмæ йæ кусджыты тыххæй хъусынгæнинаг æвæргæ у æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазы иумæйаг паддзахадон информацион системæйы. Уыцы хъусынгæнинæгтæ афоныл уырдæм цæмæй хæццæ кæной, уымæ дæр территориалон фонд цæст дары.
Фармацевтон архайд æххæст кæнгæйæ, арæхдæр хæлд цæуынц ахæм лицензион домæнтæ: хостæ цы уавæры дарын хъæуы, стæй сæ хæрзхъæддзинадмæ, бæззынц ма æви нæ, уымæ алкæд каст нæ цæуы; хостæ æмбæлгæ уавæры дарынæн чи хъæуы, ахæм ифтонггæрзтæ алкæд нæ разынынц æмæ æндæр ахæм цаутæ.
Парахатгæнæн кæмæн нæй, ахæм хъусынгæнинаг Интернеты тыгъдады парахаты ныхмæ тох кæнгæйæ, стæй дзæбæхгæнæн хосты зилдухы халæн цаутæ ма ‘руадзыны нысанимæ «Росздравнадзор»-ы территориалон оргæн сæхгæдта ахæм цаутæ æруадзæг 570 сайты. Уыдонæй иутæ дæрддзæфмæ æгъдауæй уæй кодтой, æрмæстдæр рецептмæ гæсгæ кæй дæттынц æмæ Уæрæсейы Федерацийы регистрацигонд чи нæу, Гуырдзыстоны, Турк æмæ æндæр бæстæты уагъд дзæбæхгæнæн ахæм хостæ. Иннæтæм нæ уыд дæрддзæфмæ æгъдауæй фармацевтон архайд кæнынæн бардæттæг гæххæтт.
Дзæбæхгæнæн хосты зилдухы халæн цаутæ ма ‘руадзыны нысанимæ цæстдарæн мадзæлтты фæрцы æрмæст ивгъуыд аз «Росздравнадзор»-ы территориалон оргæн равзæрста Прокуратурæйæ æрвыст 110 хъуыддаджы, административон æфхæрд æрцыдысты 108 бæрнон адæймаджы æмæ дыууæ юридикон иуæджы. Экспертизæ æмæ цæугæ лабораторийы фæрцы сбæрæг кодтой дзæбæхгæнæн хосты 2201 хуызы æмæ медицинон дзаумайы нæмттæй 30 хуызы.
Экспертизæйы фæрцы:
– дзæбæхгæнæн хосты 14 хуызы нымад æрцыдысты, чи нæ бæззы, ахæмтыл, закъон куыд амоны, уымæ гæсгæ хæлд æрцыдысты; афтæмæй сын уæй кæныны бар нал ис;
– медицинон дзаумайы нæмтты 30 хуызы дæр нымад æрцыдысты, сæ хæрзхъæддзинад цауд кæмæн у, ахæмтыл, уымæй уæлдай, Уæрæсейы Федерацийы регистрацигонд нæ уыдысты; афтæмæй, уыдонæн дæр уæй кæныны бар нал ис.
РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрад, Цæгат Ирыстоны таможняйы службæ æмæ «Росздравнадзор»-ы территориалон оргæн се ‘хсæн кæй бафыстой, æмархайды уыцы бадзырд æххæст кæнгæйæ, раргом закъонæвæрынад халыны ахæм цаутæ:
– дзæбæхгæнæн хосты 759 хуызы æмæ медицинон дзаумайы 30 номы Уæрæсейы территорийы зилдух кодтой закъоны домæнтæ халгæйæ (халæн цаутæ раргом кодта Цæгат Ирыстоны таможня);
– афтæ – дзæбæхгæнæн хосты 29 хуызы дæр (закъонхалæн цаутæ раргом кодта РЦИ-Аланийы Слестгæнæн комитет).
Уæлдæр ранымад бæрæггæнæн мадзæлттæ æххæст кæнынæй уæлдай, «Росздравнадзор»-ы цæгатирыстойнаг управлени цæст дары, национ проекттæ æнæкъуылымпыйæ æххæстгонд цæмæй цæуой, уымæ. Афтæ, национ проект «Æнæниздзинад хъахъхъæнынад»-ы 2023-2024 азты æппæт мадзæлттæ саразын къухы бафтыд.
«Æнæниздзинад хъахъхъæнынады фыццаградон къæпхæн рацарæзт»-ы регионалон проект æххæст кæныны фæлгæты ивгъуыд аз, пъланмæ гæсгæ, æлхæд æрцыд медицинон ифтонггæрзтæ 47. Пъланмæ гæсгæ, бындурон цалцæггонд æрцыдысты цыппар медицинон кусæндоны: горæты 1, 2, 3-æм сывæллæтты поликлиникæтæ, стæй 4-æм поликлиникæйы 1-æм филиал.
«Сæкæрнизы ныхмæ тох кæнын»-ы регионалон проекты фæлгæты сæкæрнизы I-аг хуызæй рынчын 325 сывæллонæн, стæй сæкæрнизæй рынчын 156 æнхъæлцау сылгоймагæн æлхæд æрцыд сæкæры бæрцмæ иудадзыг цæстдарæн системæтæ. Республикон эндокринологон диспансерæн, сæкæрнизæй рынчын сывæллæттæ кæм ахуыр кæнынц, фараст ахæм скъолайæн, Республикон клиникон рынчындон æмæ Сывæллæтты республикон клиникон рынчындонæн æлхæд æрцыд æмæ кусын райдыдтой сæкæрнизы ныхмæ архайæг 1386 медицинон фæрæзы (пъланмæ гæсгæ хъуамæ æлхæд æрцыдаид 1391).
Гепатит С-йы ныхмæ тох кæнын æмæ йæ парахат кæнын ма ‘руадзыны мадзæлттæ æххæстгæнгæйæ, боныгон стационары уавæрты, æнæмæнг медицинон фæдзæхстады полисмæ гæсгæ, 166 рынчынæн сарæзтой терапевтон дзæбæхгæнæн мадзæлтты æххæст курс.
«Æнæниздзинад бахъахъхъæнынæн медицинон реабилитаци»-йы проект æххæст кæныны фæрцы 7-æм медицинон поликлиникæйы фæзынд медицинон техникæйы 53 ног хуызы, æмæ дзы пайдагонд цæуы.
Национ проект «Бинонтæ»-йы фæлгæты Республикон клиникон рынчындоны арæндоны, стæй Рахизфарсы, Горæтгæрон æмæ Мæздæджы районты центрон рынчындæтты сылгоймæгты консультациты пъланмæ гæсгæ хъуамæ фæзындаид ног медицинон техникæ – æдæппæт 483 хуызы. Æвæрд та æрцыд 478 хуызы.
«Бинонтæ», зæгъгæ, ацы национ проекты фæлгæты «Ныййарæг мадæлтæ æмæ сывæллæтты хъахъхъæнын»-ы регионалон проект æххæст кæнгæйæ, къухы нæ бафтыд иунæг хъуыддаг: ноггуырдты ‘хсæн амæлыны цаутæ, нысанмæ гæсгæ, 3,8-æй фылдæр хъуамæ ма уыдаид, хъуыддагæй та рауад бæрæггæнæн 4,5. Æнхъæлцау сылгоймæгтæн æмæ, сывæллон чи ныййардта, уыцы мадæлтæн медицинон лæггæдтæ, стæй, æмткæй райсгæйæ, медицинæйы ацы къабазы уавæр фæхуыздæр кæнынæн, республикæйы æнæмæнг саразын хъæуы перинаталон центр.
Æппæт цæстдарæн мадзæлттæ æххæст кæныны фæрцы «Росздравнадзор»-æн йæ къухы бафтыд 388 адæймагæн лæвар хостæ исыны бар, 295 рынчынæн та æдас æмæ хæрзхъæд медицинон æххуыс цæмæй уа, уыцы бар сын бахъахъхъæнын.
«Росздравнадзор»-ы РЦИ-Аланийы территориалон оргæны ацы азы фыццаградон нысантæ сты:
– Уæрæсейы Президент кæй сфидар кодта, уыцы Указмæ гæсгæ æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазы нæ республикæйы граждæнты бартæ куыд хъахъхъæд цæуынц, стæй, æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазы национ проекттæ æмæ регионалон программæтæ куыд æххæстгонд цæуынц, уымæ цæст дарын;
– æппæты фыццаг, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты ветерантæм, сæрмагонд æфсæддон операцийы, стæй хæстон быцæуты архайджытæм, хæстон цауты ветерантæ æмæ уыдоны бинонтæм хæрзхъæд медицинон лæггæдтæ куыд хæццæ кæнынц, уымæ цæст дарын.
Уыцы хæстæ æххæст кæнынæн «Росздравнадзор»-ы территориалон оргæнæн æххуыс кæндзысты Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад, республикæйы Парламенты профилон комитет æмæ, хъуыддаг кæмæ хауы, æппæт уыцы бæрнон кусæндæттæ.
ДЕДЕГКАТЫ Зæлинæ
