Дзæуджыхъæуы уыд регионты ‘хсæн 1-æм наукон-практикон конференци наукон кусджытæ æмæ дохтыртæн. Фембæлд ссис фæсгеномон технологиты интеграцийы фæдыл ног цымыдисаг проектты, стæй дохтырты ахуырады æмвæзад бæрзонддæр кæныны фæз. Цæгат Ирыстон, Мæскуы, Бетъырбух, Новосибирск, Стъарапол, Якути æмæ Кæсæг-Балхъары æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазы ахуыргæндтæ æмæ дохтыртæ-практикты ныхас уыд информацион æмæ фæсгеномон технологиты фæрцы низ рагагъоммæ бæрæг кæныны фарстатыл.
Уый фадат ратдзæн адæймаджы цард фæдæргъвæтиндæр кæнынæн. Йæ куысты архайдтой республикæйы Парламенты, Хицауады, уæлдæр медицинон ахуыргæнæндоны æмæ Æхсæнадон палатæйы раза-монджытæ.
Ног æнусы райдайæнæй нырмæ Уæрæсейы медицинæйы информацион-технологон къабаз акодта еъау санчъех. Уый хынцгæйæ, канд рынчыны дзæбæх кæныны хъуыддаг нæ фæхуыздæр, фæлæ, цалынмæ низ йæхи æвдисын нæ райдыдта, уæдмæ бантыст рынчыны уавæр афоныл рабæрæг кæнын, профилактикæйы фæрцы низ ма ‘руадзын, науæд ын йæ ралæуд фæфæстæдæр кæнын.
– Технологитæ рæзынц тынг тагъд, ныридæгæн чысыл молекулæты сконд рабæрæг кæнынæн бирæ нæ хъæуы. Арæзт æрцыдысты спецификон лабораторитæ, сæ фæрцы æппынфылдæр суткæмæ базонæн ис низыхатт, рынчын кæмфæнды куы цæра, уæддæр. Биоæрмæг бынатæй хæдтæхæгыл фæхæццæ кæнынц лабораторимæ, дарддæр цыбыр æмгъуыдмæ сбæрæг вæййы йæ хатдзæг. Ахæм низтæ, куыд онкологон, сæкæрниз, стджытæ æмæ уыргты, репродуктивон хай æмæ зæрдæйы, стæй дадзинты низтæ рахатæн ис генетикон æмвæзадыл. Уыцы адæймæгтæм цæст даргæйæ, низ ма ‘руадзынæн дохтыртæ ссарынц фæрæзтæ. Хъуыддаг ис уый мидæг, æмæ алы пациенты генты дæр ис цавæрдæр хицæндзинæдтæ, йæ царды йыл архайæг тых (цардыуаг, хæрд æмæ æндæртæ), гæнæн ис, æмæ фæзыной, скусын кæной низы рæзт. Адæймаг ацы дунемæ куы фæзыны, уæд вæййы базонæн, хъæбæр нозт нуазын, тамако дымын ын уæвгæ дæр кæй нæй. Йæ игæр лæмæгъ вæййы, знаггад хæссæгæй туг сыгъдæг кæныны хъару йæм нæ вæййы. Уыйадыл уыцы адæймаджы игæр нард кæнынмæ фæвæййы. Технологиты руаджы базонæн ис, туджы ахстытæ дадзинтæ сæхгæндзысты æви нæ, – форумы сæйрагдæр темæимæ нæ уацхæссæджы базонгæ кодта правленийы уæнг, Мæскуыйы Фæсгеномон медицинæйы национ ассоциацийы экспертон советы уæнг, медицинон наукæты кандидат Василий Юрасов.
Сæрмагонд молекулярон иртæстытæ цас арфдæр арæзт сты, уыйас фылдæр бæрæггонд цæуынц æнæниздзинадимæ баст фарстатæ. Анализты бæрæггæнæнтæ цалынмæ нæ фæфылдæр вæййынц, уæдмæ адæймаг рынчыныл нымад нæ вæййы. Ног технологитæ уымæн сты æххуыс: се руаджы низ ма ‘руадзыны фæрæз зынгæ фæахадгæдæр вæййы. Æмæ ма иу цымыдис хъуыддаг: ахуыргæндтæ абоны онг иу хъуыдымæ не ‘рцыдысты, кæронмæ нæ раиртæстой, адæймаджы зæронд кæнынц низтæ, æви йыл, зæронд кæй у, уымæн стыхджын вæййынц. Æппæт уыдæттыл чи кусдзæн, ахæм дохтыртæ цæттæ кæнын хъæуы. Геномон медицинæйы курс ис уæлдæр медицинон ахуыргæнæндæтты программæйы, хауы специалитетмæ. Нæ уацхæссæгæн бантыст форумы архайæг, Бербековы номыл Кæсæг-Балхъары Медицинон академийы факультетон терапийы кафедрæйы сæргълæууæг, наукон-иртасæн институт Арстра-Сферæйы проректор, медицинон наукæты доктор Мурат Уметовимæ уый фæдыл аныхас кæнын.
– Генетикон медицинæйы фæндагыл чи æрлæууы, уыдон бацæуынц ординатурæмæ, генетикты уым цæттæ кæнынц, баст циклтæ ис фæсдипломон ахуырады программæйы дæр. Нæ республикæйы рæхджы байгом уыдзæн геномон диагностикæйы егъау центр. Ныридæгæн уал æй ифтонг кæнынц кусæнгæрзтæй, цæттæ кæнынц кадртæ, æмæ нæ нысан у фидæны Кæсæг-Балхъары Цæгат Кавказы егъаудæр адæймаджы геном иртасæн центр Кæсæг-Балхъары саразын. Кæндзæн наукон куыст дæр, стæй диагностикæ дæр. Æнхъæлмæ кæсын ацы фембæлд, наукæ æмæ практикон æнæниздзинад æмæ медицинон бизнесы интеграцийы фæдыл бæстон ныхасмæ, – загъта профессор.
Форумы архайджытæ наукон программæйы фарстатыл куыстой зындгонд ахуыргонд æмæ дохтыртæ Берозты Темырболат æмæ Кучиты Эльбрусы залты. Уыцы бон интернеты фæзынд хъусынгæнинаг, ацы азы кæронмæ Уæрæсейы алы регионы дæр кæй фæзындзысты, форумы цы темæйыл цыд ныхас, æнæниз, дæргъвæтин царды уыцы центртæ. Уый тыххæй фехъусын кодта УФ-йы Хицауады вице-премьер Татьяна Голикова.
ХУЫБИАТЫ Ларисæ
