Цы сты историйӕн та дӕсгай, ссӕдзгай азтӕ?! Уайтагъд рӕстӕджы фӕлмы атайынц. Цӕрӕг уд та сӕ хъуамӕ бавзара, банкъара, хъысмӕт ын цытӕ сныв кодта, уыдӕттӕ йе уӕхсчытыл ахӕсса, фӕндаг кӕд гуыргъахъ у, уӕддӕр ыл ацӕуа. Афтӕ «Рӕстдзинад» дӕр йӕхи нӕ фӕиуварс кодта дуджы ӕвзарӕнтӕй, нӕ ахызт йӕ фӕндагӕй, йӕ зӕрдӕ нӕ сивта йӕ номыл, йӕ бындуртыл. Ӕмӕ мӕнӕ рухс федта йӕ 25-минон номыр. Ӕрмӕст хицӕн адӕймӕгты нӕ афӕливы рӕстӕг, арӕх суӕлӕхох вӕййы хуымӕтӕг цӕрӕг уды бӕллицтыл, тырнындзинадыл, гадзрахатӕй рацӕуы дзыллӕтыл.
«Рӕстдзинад» ӕппӕт уыцы заманты нӕ аивта йӕ зондахаст, газеткӕсӕгимӕ кодта ӕмӕ кӕны ӕргом ныхас, сагъӕссаг цы у, ууыл сагъӕс кӕны, худинаг ӕмӕ алайаг цы у, уыдонӕн хуыздӕр бакаст нӕ аразы, адӕмыхатт цы ӕууӕлтӕ, уаг, ӕгъдау, фӕтк, миниуджыты фӕрцы стӕм, уыдонӕй фӕиппӕрд, схицӕн уӕвыныл чи нӕ ауӕрды, уыдонимӕ дӕр кӕны лӕмбынӕг, ӕмбаргӕ, бӕстон ныхас. Исчи дын дӕ гонтӕй дӕ фӕллӕйттӕ куы фӕдава, уӕд дын хъыг уыдзӕн. Фӕлӕ та сӕ дӕ рӕстуд фӕллойы фӕрцы хорӕй байдзаг кӕндзынӕ. Национ ӕууӕлтӕй, ирон ӕвзагӕй йӕхи барвӕндонӕй чи сфистӕг кодта, уыдон Иры бынхортӕ сты, карз ныхкъуырды аккаг. Фӕлӕ рӕдыд фӕндагӕй дӕр рахизӕн кӕй ис, ууыл зӕрдиагӕй ӕууӕнды «Рӕстдзинад». Уымӕн нӕ мынӕг кӕны йӕ куыст ирон ӕвзаджы сӕраппонд…
Редакцийы бастдзинӕдтӕ кадавар схонӕн нӕй, фӕлӕ сӕ ахсджиагдӕрыл банымайгӕ у ирон ӕвзаг ӕмӕ литературӕйы ахуыргӕнджытимӕ ӕмгуыстад. Паддзахадӕн цыдӕриддӕр ӕмбӕлы ирон ӕвзаг бахъахъхъӕныны тыххӕй мадзӕлттӕй, уыдон ӕнӕ уӕлдай ныхасӕй сӕхимӕ райстой ацы арфӕйаг адӕймӕгтӕ. Ирыстон, Фыдызӕхх, Къоста, ирон ӕвзаг, национ культурӕ, ӕгъдау, ӕппӕтадӕмон хӕрзтӕ, не стыр бӕстӕ, нӕ паддзахад Уӕрӕсе, ӕппӕт ацы ӕмӕ ӕндӕр ӕмбарынадтӕ сабимӕ фӕхӕццӕ кӕны ирон ӕвзаджы ахуыргӕнӕг. Уый сӕ бафӕрсы: зӕгъут-ма, чи уӕ кӕсы газет «Рӕстдзинад»? Уый сын бацамоны йӕ ахадындзинад, йӕ хъомыс, йӕ бастдзинад алы ирон бинонтимӕ дӕр.
Ивгъуыдӕн, фыдӕлтӕн аргъ кӕнын, цы ӕгъдау, цы фӕтк нын ныууагътой, цы хӕзнаты уаргъ нӕм ралӕвӕрдтой, уыдон ма фесафын ӕмӕ сӕ фӕлтӕрты бӕрны бакӕнын — нӕ иумӕйаг хӕс. Цивилизацийы комулӕфт сыл ма фӕзына, рагзаманты сӕ куыд ӕххӕст кодтой, уымӕй иуварс мисхалы бӕрц дӕр ма ахиз, уыдӕттӕн гӕнӕн нӕй.
Ӕгъдӕуттӕ куыд хуыздӕр, куыд аивдӕр ӕххӕстгӕнгӕ сты, уый охыл тохы уӕлахиздзаутӕ нӕ уыдзӕн. Хъуыддаг, чи кӕмӕй лӕгдӕр у, уыимӕ баст у. Иудзинадыл дзургӕйӕ, уымӕ тырнгӕйӕ та цавдтӕ хъуамӕ ӕндӕр рӕтты уой… Фӕлӕ уӕддӕр «Рӕстдзинад»-мӕ фыссынц, фыдуынд, ӕнаив нын цы кӕнынц не ‘гъдӕуттӕ, уыдӕтты тыххӕй. Кӕддӕр Гӕдиаты Секъа афтӕ загъта, де ‘взӕрдзинӕдтӕй, дам, иу аппар, ӕмӕ дзы ссӕдз сӕхӕдӕг ахаудзысты. «Рӕстдзинад» хӕст у ахӕм хъуыдыйыл: хъуамӕ зонӕм нӕ истори, нӕ ивгъуыд ӕмӕ афтӕмӕй аразӕм нӕ абоны цард, нӕ фидӕн. Цӕмӕй фӕстӕдӕр нӕ фӕстагӕттӕн нӕ архайд, нӕ бавнӕлд дӕнцӕгӕн сбӕзза.
Цавӕр у абон «Рӕстдзинад»-ы бакаст, цӕуыл фыссы, цӕмӕ тырны?! Хуымӕтӕг, фӕлӕ бирӕвӕрсыг фарст. Дыууын фыццӕгӕм ӕнусы егъаудӕр ивддзинӕдты уылӕнты ма фесӕфыны охыл рӕстӕг йӕхӕдӕг домы хи фӕрӕзтӕй арӕхстджынӕй пайда кӕнын, уӕрӕсейаг, дунеон экономикӕйы бӕлвырд бынат бацахсын. Бӕрзонд нысантӕ, фӕлӕ, адӕймаджы куы бафӕнда, уӕд йӕ къухы алцыдӕр бафтдзӕн. Ӕрдзон хӕзнатӕй, авналӕнтӕй хъӕздыг у Ирыстон, уыдонӕй хӕдзардзинӕй спайда кӕныны фарст газет рӕгъмӕ рагӕй хӕссы. Цард куыд равдыста, афтӕмӕй республикӕйы хицаудзинад Ирыстоны социалон-экономикон рӕзты стратегийы сарӕзтыл бацархайдтой.
«Экономикӕ», «Промышленност», «Куыстад», «Хатдзӕгтӕ», «Нысантӕ», «Бӕрӕггӕнӕнтӕ» — ахӕм ӕмӕ ӕндӕр рубрикӕты бынмӕ алы бон дӕр «Рӕстдзинад» мыхуыр кӕны Цӕгат Ирыстоны социалон-экономикон рӕзтимӕ баст ӕрмӕджытӕ. Кӕд искӕмӕ афтӕ кӕсы, ӕмӕ уыдон йӕ цардыл никӕцырдыгӕй фӕзындзысты, уӕд рӕдийы. Уыдӕттӕй ифтонггонд цӕуынц нӕ уавӕртӕ, нӕ фадӕттӕ, нӕ авналӕнтӕ. Хицӕн ныхасы аккаг сты цӕрӕнуӕтты, социалон объектты арӕзтӕдтӕ. Дӕ сабийӕн ног рӕвдауӕндоны бынат куы фӕзына, зӕрдӕ йӕм куы нӕ ӕхсайа, уӕд ныййарӕг бацагурдзӕн, кӕд ӕнцон нӕу, уӕддӕр куысты бынат, бацархайдзӕн абон фӕллойадон базарад цы дӕсныйӕдтӕ домы, уыдоныл ногӕй сахуыр кӕнын… Бирӕ азты дӕргъы зындзинӕдтӕ ӕййӕфтой, ӕнӕбары сӕ цӕрӕнуӕттӕ чи ныууагъта ӕмӕ Цӕгат Ирыстонмӕ чи ӕрбалыгъд, уыцы адӕм. Кӕд-иу нын федералон центр азмӕ иунӕг сертификат радих кодта, уӕд — хорз. Абон уавӕр цӕхгӕр аивта, республикӕйы ныры разамынд федералон чиновникты размӕ ӕвӕры уыцы вазыгджын фарстытӕ. Сӕдӕгай ӕмӕ сӕдӕгай сертификатты фӕрцы ӕнтысы лыгъд адӕмы цӕрӕнуӕтты хъуыддӕгтӕ алыг кӕнын…
Бирӕвӕрсыг ӕмӕ къабазджын сты, «Рӕстдзинад»-ы фӕрстӕм цы темӕтӕ, цы ныхас рахастӕуы, уыдон. Ӕнӕмӕлгӕ нӕмттӕ, Фыдыбӕстӕйы Стыр хӕсты нӕ адӕмы ӕгӕрон хъӕбатырдзинад, сӕ патриотизм, ӕмбал кӕмӕн нӕй, уыцы лӕгдзинад — уыцы историон хабӕрттӕ, фӕлтӕрты’хсӕн бастдзинад фидар кӕныны, ӕцӕгдзинад къахыр кӕнын ма бауадзыны охыл, арӕх ссарынц бынат газеты номырты. Куыд цӕрынц абон нӕ хӕстонтӕ, сӕ идӕдзтӕ, паддзахад сӕ фарсмӕ цӕмӕйты балӕууы, цавӕр кад сын кӕны — редакцийы кусджытӕ сты къӕрцхъус ацы фарстытӕм.
Царды сой, фӕллӕйттӕ ӕмхуызонӕй зӕххӕй цӕуынц. Кӕд исчи, арвистонӕй ӕбӕрӕгдзинадӕй нӕ фӕтарст, йӕ зӕххы хай нӕ ныууагъта, фӕлӕ дзы раздӕрау дыргътӕ, халсартӕ зайын кӕны, уӕд уыцы адӕймаг иу удӕй ахъазгӕнӕг у Ирыстонӕн. Фӕссоветон заман хӕдзарадон зӕххытӕ, кӕмӕн куыд бантыст, афтӕ фӕдихтӕ кодтой, колхозты ӕмӕ совхозты зӕхкусджытӕ ӕнӕ истӕмӕй аззадысты. Бынтон карзӕй фарст ӕвӕрд ӕрцыд фӕстаг ӕртӕ азы, уымӕ гӕсгӕ, зӕххытӕ бирӕ азты дӕргъы чи нӕ куыста, уыдонимӕ закъоны бындурыл бадзырдтӕ хӕлд цӕуынц. Афтӕ чи зӕгъы, ӕз сыл кусдзынӕн, уыдоны та бахъӕуы бавдисын ӕххӕст, барст пълантӕ, ӕркӕсы ӕмӕ сӕ равзары сӕрмагонд хицауады къамис. Уыцы рӕстаг хъуыддаг куыд ӕххӕстгонд цӕуы, уый тыххӕй хабӕрттӕ газет рӕстӕгӕй-рӕстӕгмӕ мыхуыр кӕны.
Хъӕууонхӕдзарадон нысаниуӕджы зӕххытӕ, хосгӕрстытӕ, хизӕнуӕттӕ — уыдон сты Цӕгат Ирыстоны авналӕнтӕ, фӕрӕзтӕ. Уыдонӕй хӕдзардзинӕй пайда кӕнгӕйӕ, ис ӕфтиӕгтӕ исӕн, амалхъомадон змӕлд фидар кӕнӕн, куысты бынӕтты нымӕцыл бафтауӕн, хи продукци исӕн. Хъуамӕ алы зӕххы хай дӕр уа куыстгонд — ахӕм у республикӕйы разамынды хатдзӕг. Уыимӕ сӕ рохуаты нӕ аззайы, бирӕтӕ сӕхи цӕхӕрадӕттӕ дӕр хӕмпӕлы бар кӕй бакодтой, бел ӕмӕ къӕпи райсыны бӕсты ӕххуысагур зилыныл чи балӕууы, уыцы адӕймӕгтӕ дӕр. Ахӕм хъӕу, поселок ӕмӕ горӕт нӕ баззад, республикӕйы Сӕргълӕууӕг Битарты Вячеслав, хицаудзинады ӕппӕт къабӕзты уӕнгтӕ кӕй нӕ бабӕрӕг кодтой, ӕргом, бӕстон ныхас цӕрджытимӕ кӕм нӕ рауад. Уыцы фембӕлдтытӕ риссагдӕр фӕрстытӕй уӕлдай равдыстой, ирон адӕмыл чи нӕ фидауы, ахӕм ахаст сӕ хъӕуты, сӕ уынгты, сӕ уӕлмӕрдты сыгъдӕгдзинадмӕ.
Бирӕ цавӕрдӕр ӕддагон, фӕрсаг аххоссӕгтӕ фӕзындысты газет рафыссыны хъуыддагыл, йӕ тиражыл. Цавӕрдӕр фӕзилӕнтыл, чи зоны, нӕхӕдӕг дӕр не ‘ххӕссӕм, фӕлӕ нӕ газетӕн ис иузӕрдион хӕлӕрттӕ, афтӕ чи ӕрбадзуры мӕстджынӕй, «ӕркӕсут-ма, уыцы ӕрмӕджы уын цы рӕдыд ацыд, цы кусут уым!», зӕгъгӕ, уый дӕр лӕууы «Рӕстдзинад»-ы фарсмӕ. Ирон ӕвзагмӕ уарзондзинад, цы фӕлтӕрддзинад ӕм ис, куыд газеткӕсӕгмӕ, уый йӕ нӕ уадзы уазал цӕстӕй кӕсын.
Дуне информацион технологиты уылӕны ӕхсызгонӕй куы бахауд, дзыллӕтӕ сӕ цард Интернеты тыгъдады куы ӕрвитынц, гӕххӕттыл уагъд мыхуыры фӕрӕзтӕн та бирӕ цӕрӕнбон куы нал дӕттынц, уӕд ноджы вазыгджындӕр свӕййынц газеты хӕстӕ ӕмӕ нысантӕ. Национ мыхуыры фӕрӕзтӕн та — бынтондӕр. Рӕстӕг нӕ фылдӕр ӕмӕ ахадгӕдӕр куысты мадзӕлттӕ домы. Архайӕм сыл, фӕлварӕм, агурӕм. Ирон ӕвзаджы уавӕр, йӕ сыгъдӕгдзинад дзырддаг ӕмӕ тӕрхойнаг куы систы, хивӕнд ӕмӕ къӕйных миты фӕрцы ирон литературон ӕвзагмӕ стон-схӕрӕй чи уӕнды, хицӕн кӕмтты ӕмӕ хъӕуты ныхасыздӕхтыты фаг ӕй скӕныныл чи архайы, йӕ бӕрзонд паддзахадон бынатӕй йӕ кӕй ӕппарынц, уыдӕттӕ «Рӕстдзинад» йӕхицӕн ӕфхӕрдыл нымайы. Цы ныхкъуырд, цы нуарджын дзуаппытӕ радты ӕвзаг сатаргӕнджытӕн, уыдон фӕрцы сын гӕрӕнтӕ кӕны, ӕвӕры домӕн, цӕмӕй ирон литературон ӕвзаг табуйагӕй баззайа, хи мӕнгард нысантӕн дзы пайда кӕнынмӕ чи хъавы, уыдон та сӕ кӕнонтӕ ныууадзой…
Кӕд ӕмӕ ирон ӕвзаг сфидар кӕныны тыххӕй мадзӕлттӕ конд цӕуы, уӕддӕр сӕ ныронг нӕ бон ахадгӕ схонын нӕу. Ӕрмӕст Алайнаг гимназы байгом банымайӕн ис нӕ дуджы ног фӕзындыл. Фӕлӕ хъуыддагыл хъуамӕ ӕмхуызонӕй архайӕм. Ссӕдзгай азты дӕргъы хицауады оргӕнтӕ сӕрмагонд хъусынгӕнинӕгтӕ газеттӕм, иннӕ мыхуыры фӕрӕзтӕм ӕрвитынц уырыссаг ӕвзагыл. Хицауады оргӕнтӕм, пресс-службӕтӕм куыстмӕ исгӕйӕ, ирон ӕвзаг зоныны домӕн ӕппындӕр ӕвӕрд нӕ цӕуы. «Рӕстдзинад», «Мах дуг», «Дигорӕ», «Ирӕф», «Ногдзау», ирон ӕвзаджы ахуыргӕнджытӕ — уыдон уыйас тых не сты, цӕмӕй уавӕр цӕхгӕр аивой…
Редакцийы коллектив къӕрцхъус сты курдиатджын, суинаг фӕлтӕрты архайдмӕ. Разӕнгард кӕнын сӕ хъӕуы, ӕмӕ, ӕвӕццӕгӕн, райгондӕй баззайынц, «Рӕстдзинад»-ы фӕрстыл сӕ фыццаг куыстытӕ, сӕ фӕлварӕн рӕнхъытӕ куы фенынц, уӕд…Национ химбарынады ӕууӕлтӕ, уыдон ӕрфидар кӕнын, схӕцын сыл кӕддӕриддӕр йӕ фӕстӕ расайы ӕхсӕнадон змӕлд, историон ӕцӕгдзинӕдтӕ бӕстондӕрӕй базоныны фӕндӕттӕ.
Ирон адӕм дӕр уыдӕттӕ бавзӕрстой, афтӕ бамбаргӕ сты алыхуызон организациты, змӕлдтыты фӕзынд. Кӕд сӕ нӕмттӕ алыхуызон уыдысты, уӕддӕр сӕ нысан уыдис иудзинад сфидар кӕнын, кӕрӕдзийы хуыздӕр бамбарын, цы ӕгъдау нӕм ис, уый сыгъдӕгӕй, аивӕй ӕххӕст кӕнын. Ӕхсӕнадон змӕлд куыд фидар кодта, уыдӕттӕн «Рӕстдзинад» — цардӕгас ӕвдисӕн. Уӕдӕ Цӕгат Ирыстоны бирӕнацион адӕмы хӕлардзинад, ӕмбарындзинадыл дзурӕг у змӕлд «Наша Осетия»-йы сырӕзт. Знӕт рӕстӕг ралӕууыд, ӕмӕ Ирыстон йӕхиуыл банкъардта, гадзрахатӕй йыл куыд рацыдысты экстремисттӕ, уый. Кӕйдӕрты бӕргӕ фӕндыд, цӕмӕй Ирыстонӕй хӕсты цӕхӕр анхъӕвза ӕгас Цӕгат Кавказмӕ. Фӕлӕ ирон адӕм никуы никӕй къӕсӕрӕй бахызтысты хӕцӕнгарзимӕ, ныхкъуырд радтой знагӕн, ахизын ӕй кодтой, кӕцӕй ӕрбалӕбурдта, фӕстӕмӕ уырдӕм.
Ирыстоны зӕхх дзырддаг ӕмӕ дихтӕ кӕнинаг кӕй нӕу, цы бирӕ адӕмыхӕттытӕ дзы цӕры, уыдонӕн та сӕйрагдӕр сабыр, амондджын цардарӕзт кӕй у, уый ӕмбарын кодтам ӕмӕ кӕнӕм, цы паддзахады хай стӕм, уый закъонтӕ ӕмӕ Конституцийы статьяты бындурыл. Хиуылхӕстдзинад, абарӕн кӕмӕн нӕй, ахӕм фидар зондахаст равдыста Ирыстон Беслӕны террористон фыдракӕнды рӕстӕг дӕр. «Рӕстдзинад»-ы фӕрстыл уыцы сау, тугӕвдылд хабӕрттӕ арф ностӕй баззадысты.
Цӕуыл, цӕй тыххӕй фыссы абон «Рӕстдзинад»?! ӕнцон, фӕлӕ, уыцы-иу рӕстӕг — вазыгджын хӕс. Алы цыбыр хабар, цау, репортаж, ӕрмӕджы дӕр ӕвӕрд ис нӕ историйы кӕцыдӕр хай. Абон нӕм хуымӕтӕг чи кӕсы, фӕлӕ ӕмбаргӕ фӕстагӕттӕн ӕхцондзинад, ӕмбал кӕмӕн нӕй, ахӕм ӕнкъарӕнтӕ чи балӕвар кӕндзӕн, ахӕм ӕрмӕг. Уӕдмӕ та нымад уыдзӕн историон ӕвдисӕндарыл. Уый та цавӕр радон номыр у «Рӕстдзинад»-ӕн, ӕмӕ дзы сӕрмагондӕй Хуссар Ирыстоны хабӕрттӕ, ногдзинӕдтӕ, цавӕрдӕр ахадгӕ цаутӕ ма уа?! Уыцы бастдзинадӕн, уыцы ахастдзинӕдтӕн нӕдӕр ӕмгъуыдтӕ ис, нӕдӕр арӕнтӕ. Ӕфсымӕртӕ куыд цӕрынц, цӕуыл у сӕ сагъӕс, цӕмӕ тырнынц — уыдон сты, алы ирон адӕймаджы зӕрдӕ ӕмӕ зонд чи агайы, ахӕм фарстытӕ.
Царды ӕцӕгдзинӕдтӕ ӕвдисын, адӕммӕ сӕ хӕццӕ кӕнын, газеты ӕууӕнчы чи бацыд, уыдонимӕ ӕргом ныхас кӕнын — хуымӕтӕг, фӕлӕ ахсджиаг хӕстӕ. «Рӕстдзинад» сӕ абон ӕххӕст кӕны.
Бутаты Эльзӕ














