Нæ республикæйы хъæууон хæдзарады цы бирæ хорз адæм фæллой кæны, уыдонæн у сæ профессионалон бæрæгбон. Цæгат Ирыстоны агропромышленнон къабазæн цавæр æнтыстдзинæдтæ бафтыд йæ къухы, цы зындзинæдтыл æмбæлынц, уый тыххæй нæ уацхæссæг ныхас кодта РЦИ-Аланийы хъæууон хæдзарады министры хæдивæг Къадзаты Игоримæ:
– Бирæ цæлхдуртæ æвæры цард хъæууон хæдзарады къабазы райрæзтæн, фыццаджыдæр, зæхкусæджы æрдзы хорзæх хъуамæ уа, дыккаг та – хидвæллой кæуыл фæкодта, уыцы цæттæ продукцийæн аргъ нæ вæййы. Фæлæ зындзинæдты ныхмæ кæддæриддæр фидар лæууы адæймаг. Уымæ гæсгæ ацы азы куысты бæрæггæнæнтæй зæрдæ рухс кæны.
Нæ республикæйы хуымзæххытæ ис 190 мин гектары. Уыдонæй фæззыгæнд культуртæ байтыдтой 70 мин гектары – фæззыгон мæнæу, хъæбæрхор, гæн, хохаг хъæдур æмæ рапс. Иууылдæр афойнадыл æфснайд æрцыдысты, æркарстой дзы 220 мин тоннæйы бæрц тыллæг, уый, ивгъуыд азы ацафонимæ абаргæйæ, у 27 мин тоннæйы фылдæр.
Куыд æрвылуалдзæг, афтæ ныр дæр нæ хуымзæххыты фылдæр хай, 70 гектары, бацахста нартхор, нæ хæдзарæдтæ ныссагътой 140 гектары картоф, 80 гектары халсартæ, байтыдтой 8 мин гектары æхсынæн, хъæбæрхор, уыимæ, дыргътæ, гагадыргътæ æмæ æндæр культуртæ. Ацы аз къæвдаджын скодта, тауæн кампани æмгъуыдæй чысыл фæстæдæр райдыдта, уымæ гæсгæ хорæфснайæнты рæстæг дæр аивта.
«Росагролизинг»-имæ æмгуыстад кæнæм, уымæ гæсгæ нæ хæдзарæдты фæзынд ног мæркусæн техникæ.
Нæ республикæйы агропромышленнон комплексы рæзт аразæм «Хъæууон хæдзарады æмæ хъæууонхæдзарадон продукцийы, хомаг æмæ хойраджы базарадæн уагдæттæг» паддзахадон программæмæ гæсгæ.
Федералон æмæ республикон бюджетæй 2026 азы паддзахадæн æххуыс къабазæн уыдис 1212,9 милуан сомы. Уыцы æххуысы фæрцы бирæ куыстытæ сæххæст кæнын саразын бафтыд къухы. Æхсызгонæй зæгъдзынæн, 302 гектары бæрц æрыгон дыргъдæттæ кæй ныссагътам, фæзындис нæм ног таладонтæ.
Алывæрсыг æххуыс ис хæрзмыггаг фосдарынады къабазы кусджытæн – 25,4 милуан сомы сын радих кодта паддзахад, субсидитæ райстой кæсагдарæн æмæ хæрзмыггаг стурвосы куыстгæнæг хæдзарæдтæ. Æхсыр æмæ æхсыры продукттæ уадзынæн та 2026 азы радих кодтой 36 милуан сомы.
Уæрæсейы Хъæууон хæдзарады министрады уынаффæйæ архайæм федералон паддзахадон информацион системæтæ «Меркурий» æмæ «Хориот»-ы. Афтæмæй хыгъд цæуынц æппæт хъæууонхæдзарадон цæрæгойтæ дæр. Районты бынæттон администрацитæ æмæ хъæууон хæ-дзарады управленитæн ис хæслæвæрд, куыст цæуы, æмæ ныридæгæн фосы 70 проценты хыгъды æвæрд æрцыдысты.
Алы æнтыст дæр бæрнондзинадæй райдайы. Цы мадзæлттæ арæзт цæуы, уыдон иууылдæр ахсджиаг сты. Паддзахадон программæты бындурыл æххуыс райсынц стыр куыстуæттæ, фермерон хæдзарæдтæ, бинонты фермæтæ, стæй, уыцы куысты фыццаг къахдзæфтæ чи кæны, ахæмтæ. Уый, æнæмæнг, фæзындзæн иумæйаг бæрæггæнæнтыл.
Иннæ вазыгджын фарста – рæзгæ фæлтæры ’ргом хъæууон хæдзарадмæ раздахын. Хорз специалисттæ цæттæ кæныны нысанимæ нæ бæстæйы Хъæууон хæдзарады министрад «Россельхозбанк»-имæ кæй расидтысты, уыцы программæ ныр цалдæр азы ныфсджын къахдзæфтæ кæны. Нæ республикæйы 21 скъолайы æнтыстджынæй кусы 40 агрокъласы. Æрæджы Тæмисчъы, сывæллæтты реабилитацион центры фæзуатыл, ацыд агрокълæсты фестиваль. Æмæ дзы цы нæ уыдис фенæн! Сывæллæттæ равдыстой сæхи къухвæллойы уагъд продукци – дыргътæ, халсартæ, чидæртæ та дарынц инкубатортæ, зилынц ногуагъд цъиутæм, уыдон дæр федтам.
Хæххон паддзахадон аграрон университеты та ныр фæндзæм хатт йæ куыст райдыдта проект «Фермерты скъола».
Фæззæг ралæууыд, æмæ зæхкусæгæн йæ сагъæстæ иууылдæр баст сты йæ тыллæг афойнадыл бафснайынимæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, æнцон рæстæг не ’скодта – зынаргъ сты тауинæгтæ, артаг, минералон хъацæнтæ. Уымæ гæсгæ, зæххы бæркад кæй фыдæбонæй цæуы, йæ куыстыл æнувыд чи у, уымæн хъуамæ не ’ппæт дæр нæ сæрæй ныллæг акувæм.
Бæркадджын æмæ амондджынæй, æнæниз æмæ зæрдæрухсæй цæрут. Бæрæгбоны хорзæх уæ уæд!
Гугкаты Жаннæ
