Æнæмæнг, уый аккаг у Куыстæн, дам, йæ сæр сындз у, йæ бын сой. Сой та адæймаджы фыдæбонæй, адæймаджы хидвæллойæ, йæ æвæллайгæ къухты тых æмæ хъаруйæ равзæры. Куыст царды фæрæз у, фæзæгъынц. Нæ къæбицты, нæ фынгты бæркад дæр куыстыл æнцайы. Æмæ йæ бонæй уа уыцы адæймаг, куысты йæ амонд чи ссары! Куыст æхсызгондзинад кæмæн хæссы! Куыст йæ царды ноггæнæг суадон кæмæн у!
Хуыгаты Венерæ… Хæсты æмæ хæсты фæстæйы æххормаг, бæгънæг æмæ бæгъæввад сабидуг йæ фæд кæуыл ныууагъта, ахæм æрдзысконд, хуымæтæг майрæмадаггаг сылгоймаг. Хæдзары æмæ бинонты фарны æнцой. Фæлмæн мад æмæ нана, æнæнцой зæрдæйы хицау, фæллойуарзаг адæймаг. Ахæм у режиссер Магкæты Людмилæйы документалон киноныв «Венерæйы» хъайтар. Кæд Венерæйыл бирæ азтæ цæуы, уæддæр æнцад бадын нæ фæразы. Хурыскастыл фесты æмæ уымæй изæрмæ йæ иу къух иннæуыл не ‘рæвæры. Фос, мæргътæ, цæхæрадон, бинонтæ, хæринаг кæнын, гæрзтæ ‘хсын. Йæ куыст райдайы уыдонæй, стæй уый фæстæ атындзы быдырмæ. Йæхицæй бирæ кæстæртæй дæлдæр не ‘рлæууы, фылдæр йеддæмæ йын къаддæр нæ бантысы. Мæнæн уа-йыл нæ, адæмæн уайыл фæархайы. Æмæ йæ фæззæджы най бæркадджындæр уымæн вæййы. Йæ ‘нæхин куысты ныхмæ æрмæст картоф дæс æмæ ссæдз голлагæй фылдæр райсы. Æмæ дзы рæдауæй бахай кæны йæхиуæттæ æмæ йæ хæстæджытæн. Уалдзæг æнæзивæгæй ауайы хъæдмæ давон къахынмæ æмæ дзы цы æхца бакусы, уымæй баххæст кæны йæ хæдзары хъуæгтæ, акæны дзы зæрдæлхæнæнтæ, сывæллæтты барæвдауы адджинæгтæй.
Дыууæ æмæ ссæдз азæй фылдæр фæкуыста Венерæ колхозты. Фæкуыста йæ фæллад не суадзгæйæ. Схъомыл кодта дæс сывæллоны æмæ сæ йæ цардæмбалимæ ракодта адæмы рæгъмæ. Ныр нана у æмæ йæ цоты цоты дæр ахуыр кæны йæхи хуызæн фæллой уарзыныл, царды аккаг бынат бацахсыныл.
Адæймаг дун-дунейы иу хай у. Адæймаг раст куы нæ цæра, æрдзæй æмæ нын уæларвон тыхтæй цы æнæфыст закъæттæ лæвæрд ис, уыдон куы не ‘ххæст кæна, уæд семæ йæ бастдзинад сæфгæ кæ- ны. Магкæты Людмилæ дæр йæ документалон киноныв «Венерæ» æрдзы алæмæты нывтæй уымæн райдыдта. Æвдисы æмæ нын Венерæйы фæрцы æмбарын кæны, адæймаг фæллой кæнынæй æмæ уды сыгъдæг фыдæбонæй æрдзимæ куыд баст у, æрдз йæ аргъуан дæр æмæ йæ кувæндон дæр кæй у, уый. «Куы нæ бакусай, уæд ма бахæр, нæ дын батайдзæн», — зæгъы Венерæ. Хъуамæ дæ къæ- бæры дæ къухты тых, дæ фыдæбон æмæ дæ уды хъарм баззайой æмæ дын царды хос разыной. Уый нæй, уæд а-зæххыл гæлæбуйы уæз дæр нæ кæныс. Уæд æрдзæн æцæгæлон адæймаг дæ”.
Венерæйæн та йæ зæрдæ райы, зæххыл кæй цæуы, æнцад бадын кæй нæ фæразы, йæ бон кусын æмæ æхсæнадæн пайда хæссын кæй у, æнæниз æмæ æнæсахъат сывæллæттæ кæй схъомыл кодта, уымæй. Цæуы фæззыгон хъæды йæ хъæбулы хъæбулимæ æмæ цин кæны æрдзы рæсугъддзинадыл. Æрдзы хъæбысы, дам, мыл базыртæ базайы. Мæ фæллад æрбайсæфы, мæ хъарутыл бафты. Зæгъæн ис, æрдз йæ куыстуарзаг, цардбæллон хъæбулы цæстуарзонæй барæвдауы æмæ йæ ног тыхтæй фæхайджын кæны.
Магкæты Людмилæйы документалон киноныв «Венерæ» ссардта фæндаг адæмы зæрдæтæм, скодтой йын хорз аргъ. Авторы нысан уыд, ивгъуыд æнусы цардбæллон, куыстуарзаг æмæ фыдæбæттæн фæразон фæлтæры абоны фæсивæдæн Венерæйы хуызы равдисын. Æмæ уый йæ къухы бафтыд. Интернеты уыцы документалон кинонывы тыххæй сæ хъуыдытæ бирæтæ загътой. Æмæ уый Людмилæйæн тынг æхсызгон уыд. Йæхицæн æй стыр æнтыстыл банымадта. Адæм æй 47 мин хаттæй фылдæр федтой. Мæнæ куыд фыссынц, Интернеты киноныв чи федта, уыдон. Джиоты Вадим: «Замечательный фильм. Спасибо авторам, особенно операторам. Озвучка классная. Настоящая осетинская женщина. Не зная закона Божьего, творит дела Божии. Бирæ нын цæр, нæ мады хай».
Айнæ Серович: «Смотришь этот фильм и текут слезы, но они светлые. Венера, здоровья и счастья вашей семье».
Уæлладжыр: «Мæ зæрдæмæ тынг фæцыд ацы кино. Æцæг ирон сылгоймаг! Стыр бузныг, кино чи сарæзта, уыдонæн».
Нæ республикæйы фæсивæдон парламент: «Прекрасный фильм. Спасибо Вам!»
Бæдзойты Ислам: «Спасибо за фильм! Заботы и тяготы жизни не сломили простую горянку. Многим молодым она пример. Æнæнизæй нын сæдæ азы цæр, Венерæ!»
Фатимæ Пилова: «Я для себя услышала главную мысль Венеры: «Я привыкла работать и жить для других». Спасибо ей». Æнæ бафиппайгæ нæй, Фатимæ документалон кинонывы нысан раст кæй бамбæрста, уый. Ома, адæмæн уа-йы тыххæй чи цæры æмæ кусы, уыдон, зæхх фидар кæуыл лæууы æмæ зæххы сой кæй къухтæй тæдзы, уыдон кæй сты. Зæхх дун-дунейы хъæбысы уыдоны фæрцы кæй зилы æмæ æнæ ахæм æрдзысконд адæмæй зæххæн æмæ цардæн фидæн кæй нæй, уый дæр.
Игорь Д.: «Давно собирался посмотреть этот фильм. Посмотрел и влюбился в Венеру. Фильм классный. Побольше бы таких. О простой жизни без политики и понтов».
Адрий Андрусиак: «Яки гарни пейзаж! Дюже хочу поехати, глянути Осетию». Игорь Бабитский: «Моя благодарность создателям фильма и низкий поклон матери! Люди, не забывайте о матерях при жизни!»
Кверти Кверти: «Спасибо за фильм творческому объединению «Свое слово». Я даже не знал, что в моем родном крае живут такие замечательные люди. Спасибо им за доброту. А еще я не знал, что у нас есть люди, способные создавать такие фильмы. Меня посетила Эйфория после просмотра, чего всем и желаю».
Адон сты, Интернеты Людмилæйы документалон кинонывы тыххæй йæ хъуыдытæ æмæ арфæтæ чи ныффыста, уыдонæн сæ чысыл хай.
Мæскуыйаг сфæлдыстадон иугонд «Свое слово» документалон киноныв «Венерæ» систа 2016 азы æмæ йын уæдæй абонмæ профессионалон жюрийы уæнгтæ скæнынц стыр аргъ. 2016 азы йын Мæскуыйы ХХI дунеон фестиваль «Радонежы» саккаг кодтой диплом. 2017 азы Севастополы ХХVI дунеон фестиваль «Золотой Витязы» оператор Артем Игнатовы æмæ режиссер Магкæты Людмилæйы сфæлдыстад банымадтой хуыздæр куыстыл. 2018 азы III дунеон фестивалы та йæм æрхаудта преми Гран-при «Золотая перчатка».
Ацы документалон киноныв тынг фæцыд нæ республикæйы Фæсивæдон парламенты уæнгты зæрдæмæ æмæ йын йæ автор æмæ режиссер Магкæты Людмилæйы балæвæрдтой Къостайы номыл премийы конкурсмæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, ацы документалон киноныв цалдæр хатты федтон мæхæдæг дæр æмæ мæ зæрдæмæ фæцыд, зæгъгæ, куы зæгъон, уæд ын уыцы ныхæстæ фаг нæ уыдзысты. Мæнмæ гæсгæ, авторы куыст банымайæн ис, дундуне æмæ æрдзы иу хай чи у, зæхх кæуыл лæууы, цард кæмæй фидауы æмæ рæсугъд кæмæй у, ахæм сыгъдæг уд æмæ хуымæтæг фæллойуарзаг сылгоймагыл одæ, балладæ æмæ кадæгыл, æмæ йын дунеон фестивальты цы кад æмæ аргъ скодтой, уыдонмæ ма бафтауæн ис нæхи Къостайы номыл преми дæр. Æнæмæнг, уый аккаг у.
Людмилæ, куыд автор æмæ режиссер, афтæ документалон кинонывтæ исы дыууиссæдз азы дæргъы æмæ уæдæй нырмæ систа 40 кинонывæй фылдæр. Равдыста сæ, разамонджыты бынæттæ чи ахсы, зындгонд чи у, ахæм адæмы нæ, фæлæ æгъдау æмæ æфсармæй фæзминаг чи у, йæ амонд сыгъдæг фæллойы чи ссардта, нæ республикæйы ахæм хуымæтæг цæрджыты. Æрæджы, зæгъы, мæ ист документалон кинонывтæм æркастæн æмæ, дам, дзы иуы тыххæй дæр мæхицæн уайдзæфы ныхæстæ нæ загътон. Цалдæр азы размæ, дам, мын мæ иу зонгæ афтæ бакодта: «Ды цы документалон кинонывтæ систай, уыдон æнусты фæстæ дæр уыдзысты цæрæццаг». Æмæ йын йæ куыстыты тыххæй ахæм ныхæстæ сты æппæтæй кадджындæр хæрзиуджытæ. Стыр аргъ ын скодтой нæ республикæйы разамонджытæ дæр, саккаг ын кодтой майдан «Ирыстоны Намысæн”.
Людмилæ канд режиссер нæу. Стыр æргом ма здахы, не ‘взаг, не ‘гъдау, нæ традицитæ, уырнынады фарны уидæгтæ кæцæй цæуынц, уый иртасынмæ дæр. Уыцы хъуыддагыл дæс æмæ ссæдз азæй фылдæр бахардз кодта. Цы хъуыдытæ æмæ хатдзæгтæм æрцыд, уыдонмæ гæсгæ, ирон æвзаг у, зæххы къорийыл цы 10 ариаг æвзаджы уыд, уыдонæй иу, æмæ уый фæрцы базонæн ис нæ рагон дины мидис æмæ апп. Бацæттæ кодта æмæ рауагъта чиныг «Последние из Артогеи-Арсии». Фæнды йæ, Ирыстоны фæсивæды минæвæрттæ куы бамбариккой, мах нæ мадæлон æвзагыл куы нал дзурæм, не ‘гъдæуттæ куы нал зонæм, уæд куыд наци, афтæ кæй фесæф- дзыстæм, уый. Режиссеры зæрды ис ирон æвзаджы тыххæй аивадон киноныв сисын дæр. Сценари йын раджы ныффыста. Бæргæ, иу æмбаргæ, рæдау зæрдæйы хицау адæймаг куы разынид, æмæ йын уыцы нысан сæххæст кæнынмæ æхцайæ куы баххуыс кæнид.
Ныртæккæ та Людмилæйы зæрдæ риссы, Къостайы номыл преми хатгай ирон æвзаг æмæ ирондзинадмæ æппындæр бар чи нæ фæдары, ахæм куыстытæн кæй раттынц, стæй конкурсмæ йæ куыст чи бадæтты, уыдонæй иуæй-иутæ жюрийы уæнгтæ кæй вæййынц æмæ афтæмæй конкурсы архайджыты æрмдзæф æмæ курдиатæн раст аргъгонд кæй нæ фæцæуы, ууыл. Мæн та уырны, нырма Ирыстон сыгъдæг æмæ рæстзæрдæ адæмæй кæй нæ бавдæлон æмæ жюрийы уæнгтæ Людмилæйы «Венерæ»-йæн аккаг аргъ кæй скæндзысты, уый.
БУТАТЫ Победæ
