Цӕгат Ирыстоны, Хетӕгкаты Къостайы номыл университеты райдыдта наукӕйы ӕппӕтуӕрӕсеон 9-ӕм фестивал. Бацӕттӕ йӕ кодтой Дзӕуджыхъӕуы наукон центр, РЦИ-Аланийы Культурӕйы, Ахуырад ӕмӕ наукӕйы министрадтӕ, ЦИПУ. Зӕгъӕн ис, ӕмӕ Ирыстон у Уӕрӕсейы хуссайраг регионы наукӕйы артдзӕст. Уымӕн ӕмӕ нӕ республикӕйы наукон куыст чи кӕны, уыцы адӕмы нымӕц чысыл нӕу, райдай скъоладзаутӕй ӕмӕ ахуыргӕндтӕй фӕу.
Видеобастдзинады фӕрцы фестивалы архайджытӕн ӕнтыстджын куысты фӕдыл арфӕйы ныхӕстӕ загъта УФ-йы наукӕ ӕмӕ уӕлдӕр ахуырады министр Михаил Котюков ӕмӕ радзырдта ӕхсӕнадӕн ӕнӕ наукӕйӕ уӕвӕн нӕй, Менделеевы таблицӕ та наукӕйы бындур кӕй у, наукон сусӕгдзинӕдты дуар байгом кӕныны «дӕгъӕл» кӕй у, уый фӕдыл ӕмӕ фӕнысан кодта, ацы фестивалӕн стыр ахадындзинад кӕй ис нӕ бӕстӕйы фӕрныгады рӕзтӕн.
— Наукӕ куы нӕ уа, куы нӕ рӕза, уӕд нӕй хъомысджын паддзахад, нӕй нывыл цард дӕр ӕмӕ уыцы хъуыддаг зӕрдыл даргӕйӕ, архайдзыстӕм алы мадзӕлттӕй дӕр, цӕмӕй курдиатджын фӕлтӕрӕн ӕппӕт фадӕттӕ дӕр уа наукон куыст кӕнынӕн, — загъта Михаил Котюков.
Фестивалы архайджытӕн ма арфӕтӕ ӕмӕ ӕгасцуай загътой; РЦИ-Аланийы ахуырад ӕмӕ наукӕйы министры хӕдивӕг Алыккаты Алан.
— Фестивалы сӕйраг архайд Ирыстоны кӕй ис, уый махӕн сӕрыстырдзинад у. Нӕ республикӕйы курдиатджын ӕрыгон фӕсивӕд цӕйбӕрц ис, уый ӕндӕр рӕтты нӕй. Фарӕстӕм хатт цӕуы наукӕйы егъау фестивал ӕмӕ кӕмдӕриддӕр вӕййы, уым ирыстойнаг наукӕйы ӕвзонг ӕмӕ ӕрыгон архайджыты куыстытӕ дисы бафтауынц зындгонд ахуыргӕндты. Азӕй-азмӕ фестивалы гӕнӕнтӕ ӕмӕ фадӕттӕ уӕрӕхӕй-уӕрӕхдӕр, хъӕздыгдӕр ӕмӕ мидисджындӕр кӕнынц. Уый бӕрӕг у, университеты тыргъы нӕ республикӕйы ӕппӕт техникон, промышленнон, хъӕууонхӕдзарадон ӕмӕ ахуырадон организациты продукцийы равдыстӕй. Уырны мӕ, дарддӕр дӕр нӕ ӕрыгон ахуыргӕндты къухы ноджы фылдӕр хъуыддӕгтӕ кӕй бафтдзӕн, — загъта министры хӕдивӕг.
РЦИ-Аланийы Культурӕйы министрады номӕй дӕр арфӕ ракодта министры фыццаг хӕдивӕг Мамсыраты Сослан ӕмӕ загъта, ӕрдз цы стыр лӕвар бакодта адӕймагӕн, уый у курдиат ӕмӕ нӕ хӕс кӕй у, сывӕллоны удыхъӕд раргом кӕнын.
Фестивал цӕудзӕн ӕртӕ боны. Фыццаг хайы, Менделеевы ӕрдзы вазыгджындӕр закъон — «Периодикон закъон»-ы фӕдыл доклад бацӕттӕ кодта химион наукӕты кандидат Плиты Анастасия. Уый радзырдта, наукӕйы рӕзт химион элементты куыд уынӕм, уыцы диалектикӕйы тыххӕй. Менделеевы периодикон закъон — наукӕйы ӕмӕ ӕрдзы бындур кӕй у, нырыккон химийы рӕзты йын стыр ахадындзинд кӕй ис.
Абайты Васойы номыл гуманитарон ӕмӕ социалон иртасӕнты институты хистӕр наукон кусӕг Сокаты Дианӕ та адӕмы рӕгъмӕ рахаста йӕ ног проект «Ирыстон ӕмӕ Иран; историон уидӕгтӕ ӕмӕ культурон бастдзинӕдтӕ». Наукон кусӕг бӕстон радзырдта ӕмӕ ӕнгом бастдзинад равдыста Ирыстон ӕмӕ Ираны историйы, ӕвзаджы ӕмӕ культурӕйы уидӕгты, фольклоры, этнографийы.
Цымыдисаг доклад ма дзы кодта уӕлдӕр амынд институты хистӕр наукон кусӕг Хъазиаты Эдуард. Йӕ темӕ уыд «Аланы на службе у монгольских великих ханов и императоров династии «Юань».
Фестивалы куыст у цымыдисаг ӕндӕр докладтӕй дӕр. Архайынц дзы нӕ республикӕйы скъоладзаутӕ, студенттӕ ӕмӕ ахуыргӕнджытӕ. Сӕ къухы ныридӕгӕн скӕнын цы бафтыд, уыдон равдыстмӕ рахастой.
Саутӕты Тамилӕ
Къам систа Кӕбысты Харитон














