Знон Мӕскуыйы уыд Уӕрӕсейы Президент Владимир Путины ӕрвылазон стыр пресс-конференци. Президентӕн журналисттимӕ ахӕм ӕрвылазон фембӕлд арӕзт ӕрцыд ныр фынддӕсӕм хатт. Фембӕлдмӕ рагагъоммӕ аккредитаци скодтой 1895 журналисты (зӕгъӕм, фаронимӕ абаргӕйӕ, дзӕвгар фылдӕр).
Пресс-конференцийы агъоммӕ Президенты пресс-секретарь Дмитрий Песков куыд фехъусын кодта, афтӕмӕй журналисттимӕ фембӕлдмӕ бацӕттӕ кӕнынӕн Владимир Путины бахъӕуы дыууӕ—ӕртӕ боны бӕрц. Ацы фембӕлдмӕ дӕр, кӕй зӕгъын ӕй хъӕуы, Президент ӕрбацыд 2019 азы социалон-экономикон рӕзты рагагъоммӕ бӕрӕггӕнӕнтимӕ, фӕлӕ йӕ нӕ бафӕндыд фембӕлд дзуаппон раныхасӕй байгом кӕнын. Уый фембӕлдмӕ ӕрбацӕуӕг журналисттӕн уайтагъддӕр фадат радта сӕ фарстытӕ фехъусын кӕнынӕн.
Афтӕмӕй бацайдагъ бӕстон ӕмӕ ӕргом комкоммӕ ныхас. Цалдӕр сахатмӕ уӕрӕсейаг ӕмӕ фӕсарӕйнаг дзыллон информацийы фӕрӕзты минӕвӕрттӕ Президентмӕ радтой 45 алыхуызон фарсты. Уыдоны ‘хсӕн бынат уыд, ӕвӕццӕгӕн, ӕппӕт тыхстагдӕр ӕмӕ ахсджиагдӕр фарстытӕн: бӕстӕйы экономикон уавӕр, фыццаградон национ проекттӕ, бюджетон къабазы кусджыты мызд, пенсион ӕфсисад, Украинӕ ӕмӕ нӕ иннӕ сыхӕгтимӕ, стӕй Хурныгуылӕны бӕстӕтимӕ ахастдзинӕдтӕ, демографи, ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынад ӕмӕ афтӕ дарддӕр…
Ӕмӕ алкӕцы фарстӕн дӕр Владимир Путин бацархайдта уӕрӕх ӕмӕ ӕппӕтвӕрсыг дзуапп радтын.
Зӕгъӕм, телекомпани «ТВ Центр»-ы журналисты фарст уыд ахӕм: «Нырыккон Уӕрӕсейыл фаутӕ чи ӕвӕры, уыдонӕй иуӕй-иутӕ радзурынц, ома, бӕстӕйы ныртӕккӕйы экономикӕ фыццаджы-фыццагдӕр ӕнцой кӕны, советон рӕстӕгӕй нӕм цы инфраструктурӕ баззад, ууыл. Уыцы фауӕвӕрджытӕн цавӕр дзуапп ратдзынӕ? Цы арӕзт ӕрцыд фӕстаг дӕс азы дӕргъы нӕ бӕстӕйы? Заводтӕ, автомобилон фӕндӕгтӕ, аэропорттӕ ӕмӕ афтӕ дарддӕр?»
Президенты хъуыдымӕ гӕсгӕ, фаутӕ ӕвӕрын ӕнцон у, фӕлӕ хъуыддаг афтӕ у, ӕмӕ «миназон Уӕрӕсе ӕмӕ Советон паддзахадӕй цы бынтӕ баззад, уыдонӕй абон дӕр пайдагонд цӕуы». «Нӕ историйы советон азты дӕр бирӕ арфӕйаг ӕмӕ зынгӕ хъуыддӕгтӕ арӕзт ӕрцыд. Абон дӕр ма сӕрбӕрзонд стӕм Фыдыбӕстӕйы Стыр хӕсты Уӕлахизӕй, нӕ бӕстӕ космосмӕ фӕндаг кӕй асгӕрста, уымӕй. Нӕ фыдӕлты къухы бафтыд бирӕ ӕндӕр стыр ӕнтыстдзинӕдтӕ дӕр. Ӕмӕ хистӕр фӕлтӕртӕй хъуамӕ алкӕддӕр бузныг уӕм, советон азты дӕргъы цы хъомысджын паддзахад сарӕзтой, уый тыххӕй», — фӕнысан кодта Владимир Путин.
Бӕлвырд хъуыддӕгтӕй цы сарӕзтӕуыд фӕстаг азты дӕргъы, ууыл дзургӕйӕ, Президент ӕрхаста ахӕм дӕнцӕг — хомагкусӕг промышленносты куыстуӕттӕн сӕ 75 проценты арӕзт ӕрцыдысты 2000 азӕй фӕстӕмӕ. «Уый ирд ӕвдисӕн у, фӕстаг дӕсгай азты дӕргъы цы куыст цӕуы, уымӕн. Иннӕмӕй, аэропортты кой скодтат, ӕмӕ ахӕм объекттӕ дӕр ӕртӕ сарӕзтам. Уымӕй уӕлдай, бӕстӕйы алы регионты фӕзындысты 12 ног вагзалы, иннӕтӕн куыст цӕуы сӕ модернизаци ӕмӕ цалцӕгыл. Нырыккон домӕнты аккаг нӕм цы автомобилон фӕндӕгтӕ ис, уыдоны бӕрцыл дӕр дыууӕ хатты бафтыд (сӕ дӕргъ — 80 мин километрӕй фылдӕр)», — бафиппайдта Президент.
Йӕ ныхасмӕ гӕсгӕ, хуыздӕрӕрдӕм ивддзинӕдтӕн се ‘ппӕты ирддӕр дӕнцӕг у хъӕууон хӕдзарады къабазы абоны уавӕр. «Хистӕртӕ йӕ хорз хъуыды кӕнынц, Советон Цӕдис хор фӕсарӕнтӕй ласта. Нӕ бӕстӕ фӕсарӕнты ӕппӕты фылдӕр ӕлхӕдта мӕнӕу. Акӕсут-ма ныртӕккӕ та — мӕнӕуы дунеон базарадмӕ ӕппӕты фылдӕр продукци ӕрвиты Уӕрӕсе. Уыцы бӕрӕггӕнӕнӕй нӕ фӕстӕ фӕуагътам Америчы Иугонд Штаттӕ ӕмӕ Канадӕйы дӕр. Ӕмткӕй райсгӕйӕ, хъӕууонхӕдзарадон куыстады рӕзт фӕстаг рӕстӕг у 46 проценты бӕрц. Фӕсарӕнтӕм ауӕй кодтам 24 миллиард доллӕры аргъ хъӕууонхӕдзарадон продукци», — фӕбӕлвырддӕр кодта йӕ ныхас Владимир Путин.
Президенты ныхасмӕ гӕсгӕ, бирӕ ног ахсджиаг объекттӕ арӕзт ӕрцыд ӕмӕ дарддӕр дӕр арӕзт цӕуы энергетикӕйы къабазы. Ӕрдзон газ ӕфснайӕн ӕмӕ уӕйгӕнӕн егъау комплекстӕ кусын райдыдтой Дард Хурыскӕсӕн ӕмӕ Заполярьейы, гидроэнергетикӕйы куыстуӕттӕ дӕр зынгӕ фӕфылдӕр кодтой электрон тыхы рауагъд… «Ӕппӕт уыцы ӕууӕлтӕ хынцгӕйӕ, ӕз разы нӕ дӕн, афтӕ чи зӕгъы, ома, кусӕм ӕрмӕстдӕр хистӕр фӕлтӕртӕй баззайӕг фӕрӕзтӕ ӕмӕ хъомысы фӕрцы, уыдонимӕ», — загъта Владимир Путин.
Журналисттӕ ӕнӕзӕгъгӕ нӕ фесты, ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады къабазы нывыл куыст цы къуыхцы кӕны, уыцы ӕууӕлты тыххӕй дӕр.
«Иуӕй-иу регионты рынчын адӕймаджы дохтырмӕ рады цалдӕргай мӕйтӕ ӕнхъӕлмӕ кӕсын бахъӕуы. Хуымӕтӕг дохтыры мызд та зӕрдӕзӕгъгӕ кӕй нӕу, уый аххосӕй бирӕ специалисттӕ сӕ куыст ныууадзынц. Уыимӕ, медицинон кусӕндоны сӕйраг дохтыры мызд та — сӕдӕ мин сомы бӕрц. Федералон центры ӕмвӕзадыл бирӕ ныхас цӕуы къабазы уавӕр банывыл кӕныныл, фӕлӕ уавӕр зӕрдӕйы фӕндиаг тагъд нӕ ивы», — ахӕм уыд информацион агентадтӕй иуы минӕвары фарст.
Президент йӕ раныхасы куыд бафиппайдта, афтӕмӕй ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады системӕ, ӕмткӕй райсгӕйӕ, ивы ӕмӕ рӕзы, лыггӕнинаг фарстытӕ дӕр дзы ис, фӕлӕ сыл къӕпхӕнгай куыст цӕуы.
«Куысты мызды кой скодтат. Фӕлӕ ныртӕккӕ медицинӕйы къабазы кусджыты мызд фылдӕр у, иннӕ социалон кусджыты мыздимӕ абаргӕйӕ. 2012 азы зындгонд Указты цы нысантӕ ӕвӕрд уыд, уыдон ӕххӕстгонд ӕрцыдысты. Уыимӕ, уемӕ разы дӕн, медицинон кусӕндӕтты разамонджытӕ ӕмӕ хуымӕтӕг дохтырты мыздтӕ кӕрӕдзимӕ ӕгӕр дард кӕй сты, уымӕй, ӕмӕ ацы фарстыл дӕр бакусын хъӕуы. Уыцы нысанӕн спайда кӕнын хъӕуы ӕнӕниздзинад хъахъхъӕнынады системӕйӕн йӕхи мидфӕрӕзтӕй дӕр, стӕй, экономикӕйы иумӕйаг уавӕр куыд рӕза, афтӕ хъӕуы ӕфтауын социалон къабазы кусджыты мыздыл дӕр, ӕмӕ фыццаджы-фыццагдӕр — медицинӕйы кусджыты мыздыл», — бафиппайдта бӕстӕйы разамонӕг.
Дунеон телерадиокомпани «Мир»-ы уацхӕссӕг фембӕлды архайджыты ӕргом аздӕхта Фыдыбӕстӕйы Стыр хӕсты Уӕлахизы 75 азы бӕрӕгбонмӕ.
Ӕрӕджы горӕт Ашхабады Хӕдбар Паддзахӕдты ӕмхӕларады бӕстӕты президентты фембӕлды Владимир Путин фӕндон бахаста, цӕмӕй уыцы стыр бӕрӕгбон раздӕры Советон Цӕдисы республикӕты цӕрджытӕ ӕмвӕндӕй сбӕрӕг кӕной. «Уӕлахизы 75 азы бӕрӕгбонмӕ ды Мӕскуымӕ фӕхуыдтай Хӕдбар Паддзахӕдты ӕмхӕларады бӕстӕты разамонджыты ӕмӕ фӕндон бахастай, цӕмӕй бӕрӕгбоны мадзӕлттӕ арӕзт ӕрцӕуой иумӕйаг хъарутӕй. Владимир Владимиры фырт, хардзау дӕм не ‘ркӕсдзӕн, уыцы бон уӕлахизӕрхӕссӕг фӕлтӕрты фӕдонты иумӕйаг парады, зӕгъӕм, Украинӕ ӕмӕ Гуырдзыстоны минӕвӕрттӕ куы нӕ архайой, уӕд? — бафарста журналист.
«Кӕй зӕгъын ӕй хъӕуы, ӕз стыр хъыгаг хъуыддагыл нымайын, Советон Цӕдис кӕй нал ис, уый. Фӕлӕ иумӕйаг парады архайыны фӕдыл уынаффӕ алчидӕр хъуамӕ йӕхӕдӕг рахӕсса. Ӕмӕ уыцы мадзалмӕ сӕмбӕлыны бӕсты чидӕртӕ фыццаградон ӕргом иуӕй-иу лыггӕнинаг фарстытӕм куы аздӕхой, уӕд, мӕнмӕ гӕсгӕ, фӕрӕдидзысты. Ахӕм уынаффӕтӕй уыдон равдисдзысты, нӕ раздӕры иумӕйаг Фыдыбӕстӕйы сӕраппонд йӕ цард ӕнӕвгъауӕй чи радта, уыдоны рухс нӕмттӕн аккаг аргъ кӕй нӕ кӕнынц, уый. Иу ныхасӕй, Уӕлахизы бӕрӕгбонмӕ Мӕскуымӕ чи саккаг кӕна, ӕмӕ нӕ фарсмӕ чи ‘рбалӕууа, уыдонӕй бузныг уыдзыстӕм», — уыд Владимир Путины дзуапп.
Дзыллон информацийы фӕрӕзты минӕвӕрттӕ ӕнӕ бафӕрсгӕ нӕ фесты фыццаградон национ проекттӕй дӕр. «Фыццаградон национ проекттӕ ӕххӕст кӕныныл куыст ныр азӕй фылдӕр цӕуы, фӕлӕ ныридӕгӕн иуӕй-иу регионтӕй эксперттӕ хъусын кӕнынц, ома, уыцы проектты нысантӕ зын сӕххӕстгӕнинаг уыдзысты. Уыимӕ, фехъусӕн ис ахӕм хъуыдытӕ дӕр: национ проекттӕм бахӕссын хъӕуы ивддзинӕдтӕ. Дӕ хъуыдымӕ гӕсгӕ та, национ проекттыл куыст куыд рацаразын хъӕуы? ӕви фидаргонд фӕтк раст у?» — бафарста информацион агентад «ТАСС»-ы уацхӕссӕг.
Йӕ дзуаппы Владимир Путин куыд фӕнысан кодта, афтӕмӕй, ӕмткӕй райсгӕйӕ, национ проекттӕ ӕххӕст кӕныны фӕткы ивын ницы хъӕуы.
«Кӕй зӕгъын ӕй хъӕуы, ацы фыццаградон национ проекттӕ сты, ныронг нӕ размӕ цы стратегион нысантӕ ӕвӕрдтам, уыдонӕн сӕ ахсджиагдӕр хӕйттӕ. Ӕххӕст кодтам алыхуызон паддзахадон программӕтӕ, фӕлӕ уый ӕндӕр хъуыддаг у. Национ проектты нысантӕ ноджы уӕрӕхдӕр, ноджы вазыгджындӕр сты. Проектты уагӕвӕрдтӕ ӕххӕст кӕнынӕн дихгонд цӕуы зынгӕ фӕрӕзтӕ, алкӕцы хъуыддагыл дӕр бӕрнон адӕймӕгтӕ бӕрӕг сты. Ӕмӕ уыцы фӕндагыл дарддӕр ныфсджынӕй акъахдзӕф кӕнын хъӕуы. Рӕстӕг куыд ӕвдисы, афтӕмӕй куыстыты фӕткмӕ ис бӕрнон цӕстдард. Уыимӕ, куы бахъӕуа, уӕд уыцы проекттӕм ивддзинӕдтӕ дӕр хӕсдзыстӕм. Фӕлӕ ма йӕ иу хатт зӕгъын: фыццаградон национ проекттӕ ӕххӕст кӕныны иумӕйаг фӕтк ивинаг нӕу», — кӕронбӕттӕны бафиппайдта Владимир Путин.
Афтӕ бӕстон загъта йӕ хъуыдытӕ Президент пресс-конференцийы архайджыты иннӕ фарстыты фӕдыл дӕр.
Ӕрмӕг бацӕттӕ кодта Сланты Аслан














