Байгом ӕфсӕддон намысы музей

0
397

Ивгъуыд майрӕмбоны Дзӕуджыхъӕуы Советон Цӕдисы Хъӕбатыр Дзусаты Ибрагимы номыл 46-ӕм астӕуккаг скъолайы кадджын уавӕры байгом ӕфсӕддон намысы музей.

Йӕ байгом кӕныны размӕ бӕрӕгбонмӕ ӕрбацӕуӕг уазджытӕн Дзӕуджыхъӕуы бынӕттон хиуынаффӕйады администрацийы ахуырады управленийы ӕмӕ Сывӕллӕтты сфӕлдыстады республикон галуаны разамындӕн, ӕхсӕнадон организациты минӕвӕрттӕн, инӕлар Дзусаты Ибрагимы хиуӕттӕн зӕрдиаг ӕгасцуай загътой скъолайы директор Гӕззаты Валентинӕ ӕмӕ скъоладзаутӕ.

Ахуырадон артдзӕсты разамонӕг уазджытӕн арфӕ кӕнгӕйӕ загъта, зӕгъгӕ, музей гом кӕныны хъуыддагӕн кӕй ис ахъаззаджы нысаниуӕг. Нӕ кӕстӕртӕ нӕ фыдӕлты ивгъуыд цард, сӕ лӕгдзинады цаутӕ  цас хуыздӕр зоной, уыйас сӕ фидӕн уыдзӕн бӕллиццаг ӕмӕ рухс. Цӕмӕй афтӕ уа, уымӕн та хорз ахъаз уыдзӕн, абон цы музей гом кӕнӕм, уый.

Йӕ раныхасы фӕстӕ хистӕркъласонтӕ азарыдысты ӕфсӕддон зарджытӕ.

Уый фӕстӕ фысымтӕ ӕмӕ уазджытӕ схызтысты скъолайы бӕстыхайы цыппӕрӕм уӕладзыгмӕ. Ам аив ӕмӕ райдзаст дыууӕхатӕнон уаты ӕрбынат кодта скъолайы хӕстон намысы музей.

— Не скъолайӕн инӕлар Дзусаты Ибрагимы ном дӕс азы размӕ радтой. Уӕдӕй абонмӕ ӕмбырд кӕнӕм ӕрмӕг ацы музейӕн, ӕфсӕддон уӕлӕдарӕс, ӕфсӕн худтӕ, алыхуызон хӕцӕн ӕрмӕджыты баззайӕццӕгтӕ. Се ссарыныл ӕмӕ сӕ музейы, куыд хъӕуы, афтӕ бабӕстон кӕныныл бацархайдтой не скъолайы рауагъдон, нӕ республикӕйы мидхъуыддӕгты министрады хайады хицау, сгарӕн къорд «Намыс ӕмӕ хӕс»-ы разамонӕг Владимир Бахтин, историйы ахуыргӕнӕг Цӕлыккаты Иринӕ.

Се сгарӕн-агурӕн куыстыты сын зӕрдиагӕй ӕххуыс кодтой не скъолайы ахуырдзаутӕ. Ӕрмӕджытӕ агуырдтой ӕрджынарӕгӕй суанг Дзӕуджыхъӕумӕ ӕввахс, немыцы ныхмӕ карз хӕстытӕ кӕм цыдысты, уыцы рӕтты.

Нӕ музей райдайы скъолайы кӕртӕй. Ам ӕвӕрд ӕрцыд хӕсты азты сармадзанӕй хихъахъхъӕнӕн фӕрӕз «худ». Арӕзт у 1942 азы бетонӕй.

Музейӕн йӕхи мидӕг фенӕн ис, Фыдыбӕстӕйы Стыр хӕсты азты не фсӕдтӕ, цыппар азы дӕргъы  цы лӕгдзинад ӕвдыстой, ууыл дзурӕг ӕрмӕджытӕ: хӕстонты ӕртӕтигъон фыстӕджытӕ, къамтӕ, хӕрзиуджытӕ, ныббырстыты картӕтӕ, Ирыстоны хъӕбатыр фыртты портреттӕ, архивтӕй ист документтӕ, хӕсты азты уагъд республикон газетты къопитӕ, — дзырдта скъолайы директор Гӕззаты Валентинӕ.

Музейы хицӕн аив къуымы ӕвӕрд ӕрцыдысты Инӕлар Дзусаты Ибрагимы ӕфсӕддон уӕлӕдарӕс, йӕ царды ӕмӕ лӕгдзинады цаутыл дзурӕг къамтӕ, блокноттӕ, документтӕ. Уыдонӕн сӕ иу хай скъоламӕ лӕвӕрд ӕрцыдысты Дзӕуджыхъӕуы 9-ӕм профессион-техникон училищӕйы музейӕ, иннӕ хай та скъолайы ахуыргӕнӕг Цӕлыккаты Иринӕ ссардта архивты, инӕлары иуӕй-иу документты къопитӕ та радта Ибрагимы хӕрӕфырт Алан.

Валентинӕ ма куыд загъта, афтӕмӕй музейы ис, ӕфсӕддон кинонывтӕм ахуырдзаутӕн сӕ бон бакӕсын кӕм у, ахӕм сӕрмагонд зал. Уым видеоӕрмӕджытӕй ӕмӕ аивадон кинонывтӕй уӕлдай бакӕсӕн ис Фыдыбӕстӕйы Стыр хӕсты историйыл дзурӕг документалон ӕмӕ аивадон уацмыстӕ. Иумӕйагӕй музейы ис 100 экспонатӕй фылдӕр.

Музей гом кӕныны кадджын ӕмбырды архайдтой ӕмӕ йӕ саразджытӕн зӕрдиаг арфӕтӕ ракодтой Дзӕуджыхъӕуы бынӕттон хиуынаффӕйады администрацийы ахуырады управленийы сӕргълӕууӕг Дзылиаты Альбинӕ, ӕфсӕддон историк, техникон наукӕты кандидат Гериты Петр, Уӕрӕсейы Хъӕбатыр Дмитрий Днепровскийы мад Татьянӕ,  Дзусаты Ибрагимы хӕрӕфырт Алан Сикорский.

Фысымты ӕмӕ уазджыты зӕрдӕтӕ ӕфсӕддон зарджытӕй барухс кодта скъолайы рауагъдон, ӕрыгон зарӕггӕнӕг Езеты Игор.

Иумӕйагӕй куы зӕгъӕм, уӕд Дзӕуджыхъӕуы 46-ӕм астӕуккаг скъолайы ӕфсӕддон-патриотон хъомылад иттӕг бӕрзонд ӕмвӕзадыл ис. Ам цы тыргътӕ ис, уыдоны къултӕ аивгонд сты ирон ӕмӕ уырыссаг поэтты ӕмӕ фысджыты, Ленинграды ӕрхъулайы бахауӕг ӕмӕ уацары уӕвгӕйӕ, хъизӕмарӕй кӕй фӕмардтой, уыцы ӕфсӕддонты ӕмӕ «Ӕнӕмӕлгӕ полчъы» ӕрмӕджытӕй.

Скъолайы ма ис ӕфсӕддон хӕдтӕхджытӕ ӕмӕ хӕстон техникӕйы макеттӕ аразӕн къорд. Ахуырдзаутӕ ам цы ӕрмӕджытӕ саразынц, уыдон дӕр сӕ бынат ссарынц ӕфсӕддон намысы музейы. Йӕ гом кӕнын цӕмӕй ӕмбӕлгӕ хуызы арӕзт ӕрцӕуа, уый тыххӕй скъолайы коллективмӕ ӕмбӕлгӕ хуызы  фӕкастысты 58-ӕм ӕфсады разамынд.

Гасанты Валери

Къамтӕ систа Хъайырты Дианӕ

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here