Фæзминаг бинонтæ кæддæриддæр цардмæ фæхæссынц æгъдау æмæ æфсарм. Афтæ схъомыл кодтой сæ цоты Моргуаты Уиреханы фырт Измаил æмæ йæ бинойнаг Хадизæт. Фæрнæйдзаг уыдысты хистæртæ, ныр се ‘цæг дунемæ ацыдысты, рухсаг уæнт.
Моргуаты Валери фарнхæссæг кæй у, уый зонынц мыггаг, бинонтæ, сых æмæ хъæубæстæ. Уæдæ йæ Ирыстоны чи зоны, уыдон дæр.
Валери уыд кафаг, зараг лæппу, адæм-иу ыл сæ цæст æрæвæрдтой, уыцы уæздан кафт чи кæны, уый чи у, зæгъгæ. Нырма сывæллон уыд, афтæмæй арæх згъордта Камбилеевкæйы цæугæдонмæ хи найынмæ, æмæ-иу æм уым хистæр лæппутæ æнхъæлмæ кастысты. Бирæ йæ уарзтой, цæрдæг лæппу уыд, сæрæн. Лæппумæ ирон кафтмæ уарзондзинад равзæрд, Кæрдзыны хъæуы скъолайы ахуыргæнгæйæ.
Математикæйы ахуыргæнæг Моргуаты Барис æй йæ фарсмæ æрбадын кодта æмæ йын загъта, кафын хорз у, фæлæ нæ дарæг та зæхх у, зæгъгæ. Уыцы ныхæстæ йæ зæрдыл бадардта лæппу æмæ скъолайы фæстæ бацыд хъæууонхæдзарадон институтмæ.
Райста зоотехникы дæсны-йад. Институты дæр кафыд, ахуыр дæр ын æнтыст.
Адæймаг æппынæдзух куы æнкъара хионы ахаст, уæд ын цæрын дæр æнцондæр вæййы. Моргуаты Барис йæ хъус дардта Валерийы ахуырмæ. Хъæумæ дипломимæ куы ‘рцыд, уæддæр ыл йæ арм дардта. Валери раздæр куыста Рахизфарсы районы, æнтыстджын уыд йæ архайд. Уымæн æвдисæн – республикæйы уæды хъæууон хæдзарады министр Тедеты Павелы къухфыстимæ кады гæххæттытæ.
Йе ‘ппæт арæхстдзинæдтæ Валери равдыста, Кировы районмæ æрыздæхгæйæ. Хъахъхъæдуры хъæуы ссис Карл Марксы номхæссæг колхозы сæрдары хæдивæг. Уайтагъд æй бафиппайдтой нæ районы разамынд, сæвæрдтой йæ Кировы районы хъæууонхæдзарадон управленийы разамонæгæй. Бæстон æмæ æмбаргæ уыд йæ архайд Моргуайы-фыртæн управленийы. Колхозтæ æмæ совхозтæн сæ куыст фæрæвдздæр.
Уæдмæ та нæ хъæуы фосдарæн совхоз æййæфта разамонæгхъуаг. Республикæйы хъæууон хæдзарады министр Уырыцхъуаты Зауырбег цæрджыты тынг хорз зыдта. Нæхи цæттæ кодтам æмбырдмæ, бирæ адæм æрбацыд. Цыдæриддæр гæххæттытæ хъуыд, уыдон æз, куыд совхозы партион организацийы нымæрдæр, афтæ бацæттæ кодтон. Уалынмæ æмбырд райдыдта, ныхасы бар райста министр. Зауырбег куыд радзырдта, афтæмæй министрады рахастой уынаффæ, æмæ Моргуаты Валерийы снысан кодтой директорæй. Адæм сарæзтой тыхджын къухæмдзæгъд.
Æхсызгон сын уыд, хорз зыдтой се ‘мхъæуккаг лæппуйы, йе ‘гъдау, йе ‘фсарм. Фæллойгæнджытæ разæнгардæй бавнæлдтой сæ
куыстмæ, зынгæ фæхуыздæр сты сæ бæрæггæнæнтæ. Сæ разæй кæддæриддæр цыд Валери. Адæмæн балæггад кæнынæй никуы ратыхст Моргуайы-фырт. Йæ афон куы ‘рцыд, уæд йæ цард баиу кодта Къæбулты Светланæимæ. Æрыгон чызг каст фæцис медицинон институт, дохтырæй куыста Елхоты, фæстæдæр раивта Кæрдзыны хъæуы амбулаторимæ.
Рантыст сын дыууæ лæппуйы æмæ дыууæ чызджы. Æмхуызонæй райстой уæлдæр ахуырад, кусынц. Лæппутæ – Уырысхан æмæ Алик, чызджытæ – Венерæ æмæ Алинæ сæ амонд ссардтой, цæрынц бинонтимæ. Сæ мад æмæ сæ фыды арæх бабæрæг кæнынц. Хъæумæ æрцæугæйæ, Уырысхан уынджы иу хистæры цурты дæр нæ ацæудзæн. Рахизы йæ машинæйæ, алкæмæдæр бацæуы, салам ратты. Уый дæр уды сконды æвдисæн.
Валери фæллой æмæ царды уыд фæзминаг, фæлæ йыл иу афон низ стыхджын. Светланæ йæ бæргæ фæдзæбæх кодта, фæласта йæ номдзыд дохтыртæм, фæлæ йын ницы уый бæрц фех-хуыс сты. Ныууагъта йæ куыст, вæййы хæдзары, йæ уæрæх кæрты йæ рæстæг фервиты. Фенхъæлмæ кæсы постхæссæгмæ, уайтагъд газеттæ æмæ журналтæ кæсынмæ фæвæййы. Йæ цотæй, йæ бинойнагæй уыны рæвдыд, узæлд.
Светланæ тынг бирæ фæкуыс-та дохтырæй, ныр пенсийы рацыд. Моргуайы-фырт йæ хъус дары хъæуы цардмæ, фæфæнды йæ ногдзинæдтæ фенын. Йæ фырт Уырысхан æй машинæйы сбадын кæны æмæ йæ фæласы уыцы бынæттæм. Арæх æй бабарæг кæнынц йæ бирæ зонгæтæ, рынчынфæрсæг æм æрбацæуынц. Валери, дæ сæдæ азы сæрты куыд акæсай, уыцы амонд дæ уæд, дæ цот æмæ дын дæ бинойнаг лæггад кæнынц, æмæ сæ салам бирæ уæд.
Богазты Арсæмæг, Кæрдзыны хъæуы
хистæр
