Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры
равзæрдыл сæххæст 95 азы
Театры репертуары сты ирон, уырыссаг æмæ фæсарæйнаг драматургты пьесæтæм гæсгæ спектакльтæ, Шекспирæй райдай æмæ Хуыгаты Георæй фæу. Хуссайраг театрдзаутæ цымыдисæй цæуынц «Сау нымæт»-ы, «Хæсты уынæр»-ы, «Хивæнд чызг»-ы, «Ревизор»-ы, «Нафи æмæ Нафигæйы чызджытæ»-йы, «Тиль»-ы спектакльтæ фенынмæ. Уымæн æмæ зонынц, сæ уарзон театрмæ бацæугæйæ кæй нæ фæфыдæнхъæл уыдзысты.
Хетæгкаты Къостайы номыл Ирон драмон театры азфыст райдыдта 1931 азы 29 июлы Акакий Церетелийы пьесæмæ гæсгæ æвæрд спектакль «Тæфсæг»-æй, рольты хъазыдысты Дзæхаты Иван, Чочиты Нинæ, Джиоты Владимир æмæ Джиоты Лидæ. Уæвгæ та, театр сырæзт Цхинвалы драмон къорды бындурыл. Уыцы рæстæг дзы куыстой, канд театралон рæзтмæ нæ, фæлæ ирон аивадмæ стыр æвæрæн чи бахаста, уыцы æрдхæрæны адæймæгтæ – Тугъанты Махарбег, Галаты Барис, Хетæгкаты Владимир, Плиты Грис, фæстæдæр та – Гаглойты Тауырбег, Хъайырты Владимир æмæ Æлборты Феликс. Ноггуырд культурæйы артдзæсты профессионалон рæзтæн стыр ахъаз уыдысты, раззагдæр уæлдæр театралон ахуыргæнæндæттæй сæм цы рауагъдонтæ æрбацыд, уыдон.
Театры цардвæндаджы тыххæй йæ чиныг «История Юго-Осетинского Государственного драматического театра»-йы бæстон радзырдта Дзæгъойты Радæ, бацæттæ йæ кодта театры 90 азы бонмæ. Республикæйы сценикон аивад куыд рæзыд, уый фæдыл æрмæджытæ, стæй архивон сыфтæ æмæ хуызистытæ, ирдæй дзы равдыста театры нырыккон цард. Суанг хæсты рæстæг дæр йæ куыст нæ баурæдта театры коллектив, репетицитæ цыдысты уазал бæстыхайы, нæмгуыты ‘хситт æмæ сармадзанты богъ-богъмæ. Цавæр стырдæр лæггад ма ис ракæнæн национ сценикон аивадæн! Зынгсирвæзты фæстæ ног бындурон цалцæг кæронмæ куы ‘рхæццæ, уæд театрдзаутæ бакъахдзæф кодтой, йæ хуыз чи скалдта, уыцы уарзон театры къæсæрæй. Традицитæ дзы хъахъхъæд цæуынц нæ рæстæджы дæр:
– Афæдз дæн ам театры аивадон разамонæгæй, бакусинаг фарстатæ кæдфæнды дæр вæййы цавæрфæнды сфæлдыстадон коллективы дæр. Мах дæр сæ цух не стæм. Куыд дарддæр, афтæ мæ зæрдæ дарын, сæ бакæнын нæ къухы кæй бафтдзæн. Сæйрагдæр, нæ размæ егъау нысантæ хъæуы æвæрын. Сæрыстыр дæн театрæн лæггадгæнæг адæймæгтæй, æнæ уыдоны удуæлдай архайдæй куыст размæ нæ ацæуид. Цыфæнды уавæры дæр сты мæ фарсмæ, цæттæ сты æххуысмæ сфæлдыстадон уагæй, стæй æрвылбоны царды дæр, – зæгъы театры аивадон разамонæг Джелыты Хъазыбег.
Коллектив сæхгæдта ноджыдæр ма иу юбилейон, театралон сезон, йæ кусджытæ ацы бонты сæ фæллад уадзынц, цæмæй æппæт тыхтæ дæр саразой ног сезоны зæрдиагæй бакусынмæ. Æппæт хабæрттæ уын нæ раргом кæндзыстæм, фæлæ, театры аивадон разамонæджы ныхæстæм гæсгæ, юбилейон аз уыдзæн дзаг алыхуызон фестивальтæ, премьерæтæ æмæ гастрольтæй.
– Театрдзаутимæ ногæй фембæлын нысан кæнæм августы астæу. Фæллад суадзыны фæстæ 3 августы труппæ рацæудзæн куыстмæ, бацæттæ кæндзыстæм егъау юбилейон концерт. Дарддæр нæ зæрды ис театры репертуарон пъланмæ гæсгæ кусын. Сентябры нæм æнхъæлмæ кæсынц Хакассийы, республикæйы сæйраг горæт Абаканы цæудзæн фестиваль «Балтийский дом», æмæ йæм мах дæр фæхуыдтой. Æмгуыст кæнæм Уæрæсейы Культурæйы министрад æмæ «Росконцерт»-имæ, сæ руаджы фадат ис нæ спектакльтæ æндæр регионты дæр æвдисын.
Фæткмæ гæсгæ октябры нæ театры райдайдзæн, фæткон чи сси, уыцы фестиваль «Три столицы». Аразы йæ Цæгат Ирыстоны Театралон архайджыты цæдис, ацы хатт – Михаил Булгаковы номыл. Архайдзысты дзы æртæ – Цæгат Ирыстон, Абхаз æмæ Хуссар Ирыстоны республикæты театртæ, Дзæуджыхъæу, Сухум æмæ Цхинвалæй. «Три столицы» дæр уымæн хуыйны. Фестивалы цы спектакльтæ равдисой, уыдон хаст æрцæудзысты ранымад горæтты театрты сценæты, – сæ дарддæры куысты нысантимæ нæ зонгæ кæны аивадон разамонæг.
Афæдзы кæронмæ бафтдзæн, театры афишæйы цы спектакльтæ ис, уыдоныл. Октябры кæрон уыдзæн опереттæ «Бабий бунт»-ы премьерæ, режиссер-æвæрæг у Хъазыбег йæхæдæг. Уымæй уæлдай, йæ хъарутæ бавзарынæн фадат уыдзæн райдайгæ режиссерæн (йæ ном ын нырма нæ хъæр кæнынц), Михаил Булгаковы уацмыстæм гæсгæ моноспектаклы. Æнусмæ ‘ввахс цæры Хетæгкаты Къостайы номыл Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театр, ирон сценикон культурæмæ хæссы йе ‘нкъарæнтæ, адæммæ хæццæ кæны нацийы удварны тæваг, царды философон хъуыдытæ. Уымæй та ирон сфæлдыстад кæны хъæздыгдæр, бæркадджындæр æмæ нæ уадзы цудын, адæмыхатты сконд цæуыл æнцайы, уыцы цардæвæрд æмæ хæзнатыл.
ХУЫБИАТЫ Ларисæ
