Ирыстоны адӕмон поэт Бабочиты Русланыл
сӕххӕст 70 азы
Хетӕгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты куы ахуыр кодтон, уӕд ирон филологийы факультеты бирӕ курдиатджын фӕсивӕд уыд. Кӕд алы кары уыдыстӕм, уӕддӕр нӕ иу кодта литературӕмӕ уарзондзинад, алкӕй зӕрдӕйы дӕр нӕ сыгъдис сфӕлдыстадон цӕхӕр.
Фӕсахуыр-иу нӕм цы литературон изӕртӕ уыд, уырдӕм-иу нӕ ахуыргӕнӕг, нӕ разамонӕг Джыккайты Шамил арӕх ӕрбахуыдта йе ‘мсис хӕлӕртты Хъодзаты Ӕхсар ӕмӕ Цӕрукъаты Валодяйы. Радыгай-иу нӕ уацмыстӕ бакастыстӕм, ӕмӕ-иу уыдонӕй алчидӕр цӕстуарзонӕй загъта йӕ хъуыды.
Бабочиты Руслан бирӕ фыста. Ӕдзухдӕр йемӕ цы хызын хаста, уырдыгӕй-иу йе ‘мдзӕвгӕтӕ тыхтонгай куы систа, уӕд-иу дисы бацыдыстӕм, цас ын ӕнтысы, зӕгъгӕ. Цы ӕмдзӕвгӕтӕ-иу равзӕрста, уыдон-иу кӕсын райдыдта. Кӕд-иу дзы цыдӕртӕ нӕ бамбӕрстон, уӕддӕр бӕрӕг уыд, зӕрдӕйы тугӕй фыст кӕй сты ӕмӕ сӕ уӕлмонц зӕрдӕйӕ кӕй кӕсы, уый. Йӕ хид дӕр ма-иу акалд, йӕ цӕсгом-иу сырх-сырхид афӕлдӕхт. Ӕз-иу банкъардтон, дыгурон ӕвзаг куыд цъӕхснаг, куыд зӕлланггӕнаг, куыд нуарджын, куыд рӕсугъд у, уый. Изӕрмӕ ӕрбацӕуджытӕ-иу хорз аргъ скодтой Бабочийы-фырты ӕмдзӕвгӕтӕн.
Цӕмӕдӕр гӕсгӕ, Руслан мемӕ ӕргомдӕр уыдис, цӕй, ӕмӕ ма, дам, иумӕ, цӕугӕ-цӕуын истӕуыл ӕмдзӕвгӕ ныффыссӕм, зӕгъгӕ-иу, дыууӕ рӕнхъы уый ӕрхъуыды кодта, дыууӕ та — ӕз. Ӕмӕ-иу афтӕмӕй ӕмдзӕвгӕ ацъапп кодтам. Фӕстӕдӕр бамбӕрстам, поэзи ӕвдӕлон рӕстӕджы хиирхӕфсӕн кӕй нӕу, зӕрдӕйы судзаггаг рыст, хӕлбурцъгӕнаг цинӕй кӕй гуыры, сатӕг суадонау бынӕй абузгӕ, уӕле исгӕ кӕй у, цин ӕмӕ маст, фыдӕх ӕмӕ уарзт кӕм фембӕлынц, уыцы удуӕлдайдзинады кӕй райгуыры, уый.
Ӕз хӕларӕй цы Русланимӕ цардтӕн, уый абон Ирыстоны адӕмон поэт кӕй у, уымӕн йӕ цӕхӕркалгӕ курдиат ӕвдисӕн. Ӕмӕ кӕд ацы ном нӕ Хицауады къухӕй райста, уӕддӕр ӕй ахӕм къӕпхӕнмӕ адӕм кӕй систой, номӕвӕрӕг ын адӕм кӕй уыдысты, уый дызӕрдыггаг нӕу.
Ирыстоны адӕмон поэт, национ преми «Нарты фӕткъуы»-йы лауреат, РЦИ-Аланийы культурӕйы сгуыхт кусӕг Бабочиты Руслан райгуырд Цӕгат Ирыстоны Цыколайы хъӕуы. 1968 азы каст фӕци астӕуккаг скъола, 1976 азы — ЦИПУ-йы филологон факультет. Службӕ кодта ӕфсады. Куыста ахуыргӕнӕгӕй.
1977 азы Бабочиты Русланы раивтой партион-советон куыстмӕ. Уӕлдӕр партион скъола каст фӕуыны фӕстӕ 1984 азӕй 1991 азмӕ куыста Ӕрӕфы райкомы ӕмӕ адӕмон депутатты райсоветы ӕххӕсткомы аппараты алы бӕрнон бынӕтты. Къорд азты куыста райӕххӕсткомы сӕрдары хӕдивӕгӕй. 1994 азӕй уыдис муниципалон службӕйы. Разамынд лӕвӕрдта районы газет «Ӕрӕф»-ы кусджытӕн. 2004 азӕй Бабочиты Руслан у ӕрӕфы районы бынӕттон хиуынаффӕйады администрацийы сӕргълӕууӕджы хӕдивӕг.
Литературон куыст кӕнын райдыдта скъолайы. Йӕ фыццаг ӕмдзӕвгӕ мыхуыргонд ӕрцыд Ӕрӕфы районы газет «Ленинон»-ы 1966 азы. 1978 азы йе ‘мдзӕвгӕтӕ рацыдысты иумӕйаг поэтикон ӕмбырдгонд «Уазай дӕлвӕзи». 1981 азы йын рацыд хицӕн чиныг «Фиди фарнӕ». Фыссы райгуырӕн Ирыстоныл, йӕ ӕрдз, йӕ адӕмыл.
1990 азы Бабочиты Руслан адӕмы тӕрхонмӕ рахаста йӕ ног ӕмдзӕвгӕты ӕмбырдгонд «Авдӕни зар». Уымӕй рабӕрӕг, ирон поэзийы кӕй фӕзынд, йӕхи ӕрмдзӕф кӕмӕн ис, ахӕм поэт. Адӕм ын йе сфӕлдыстад сӕ зӕрдӕмӕ айстой, сӕ разы ӕрлӕууыд философон лирикы хуызы, рабӕрӕг дзы йе сфӕлдыстады сӕйрагдӕр нысан — ӕппӕтмӕ уарзондзинад дарын. Йӕ чиныг «Чиколайаг изӕртӕ» рухс федта 2003 азы, нӕ бӕстӕ ныффалгӕрон кӕныны фӕстӕ адӕймаджы уды фарн къӕхты бынмӕ куы ‘рхаудта, уыцы рӕстӕджы. Уый уыдис поэты зӕрдӕйы рис дӕр ӕмӕ фӕзынд йе сфӕлдыстадыл. Ӕмӕ кӕд, цы ныхасы сӕрибармӕ ӕнхъӕлмӕ кастысты, уый ӕрцыдис, уӕддӕр ыл поэт нӕ бацин кодта, уымӕн ӕмӕ аивадон ныхас никӕйуал хъуыди, фӕлӕ йӕ уӕддӕр уырны, дуне рӕсугъддзинад кӕй фервӕзын кӕндзӕн, уый. Уый та ис уарзондзинад ӕмӕ гармонийы, хӕларзӕрдӕ ӕмӕ рӕстдзинады.
Бабочиты Русланы къухы бафтыд сфӕлдыстадон ӕнтыстдзинад (2011). Лӕвӕрд ын ӕрцыд национ преми «Нарты фӕткъуы». Йӕ чиныг ын рахонӕн ис Гимн адӕймагӕн, кӕцы иухуызон стыр у амонды ӕмӕ хъыджы, тӕхгӕйӕ ӕмӕ хаугӕйӕ, йӕ царды райдайӕн ӕмӕ йӕ кӕроны.
Поэты бон баци йе ‘мдзӕвгӕты национ ӕмӕ иумӕйагадӕймагон баиу кӕнын сайд ӕмӕ фӕлывдӕй, былалгъ ныхасӕй хи бахизын.
Ӕмдзӕвгӕтӕ фыссынӕй дарддӕр Руслан кӕны литературӕиртасӕн куыст. Ныффыста монографи Малиты Георгийы цард ӕмӕ сфӕлдыстадыл.
Уый ӕмгуыст кӕны республикӕйы ахуырадон оргӕнтимӕ, у «Кӕсуни киунугӕ 3-аг къласӕн»-ы автор, цыбыр очерк ныффыста Цыколайы хъӕуы историйы тыххӕй дӕр.
Русланы публицистикӕ сӕйрагдӕр у йӕ адӕмы уды фарн сӕндидзын кӕныны, нациты ‘хсӕн сабырдзинад ӕмӕ хӕлардзинады ахастдзинӕдтӕ, царды ӕппӕт къабӕзты ирон ӕвзаджы ахадындзинад сфидар кӕныны, нӕ хуыздӕр традицитӕ ӕмӕ ӕгъдӕуттӕ абоны цардмӕ раздахыны фарстытыл.
Бабочиты Русланӕн нӕ зӕрдӕ зӕгъы фидар ӕнӕниздзинад, бинонты амонд ӕмӕ ног сфӕлдыстадон ӕнтыстдзинӕдтӕ!
Ӕрмӕг бацӕттӕ кодта Абайты Эдуард














