Ивгъуыд сабаты Дзæуджыхъæуы уыд Цæгат Ирыстоны ахуырады къабазы кусджыты августы æрвылазон конференци. Æмбырды архайджытæ æрдзырдтой регионы ахуырады системæйы дарддæры райрæзты фарстатыл. Конференцийы куысты архайдта æмæ йæ раныхасы фæбæрæг кодта РЦИ-Аланийы рухсады къабазы дарддæры рæзты нысантæ регионы Сæргълæууæг Сергей МЕНЯЙЛО.
Æмбырды боны фæткы фарстатыл ныхасы архайæг уыдысты УФ-йы рухсады министры хæдивæг Андрей Корнеев, Рухсады паддзахадон университеты ректор Наталия Наумова, Экономикæйы уæлдæр скъолайы проректор Татьянæ Васильева, Цæгат Ирыстоны ахуырад æмæ наукæйы министр Алыбегты Эллæ, хицаудзинады регионалон оргæнты бæрнон кусджытæ, муниципалитетты разамонджытæ, педагогон æмæ наукон æхсæнады минæвæрттæ, сæрмагонд æфсæддон операцийы архайджытæ…
Сергей Меняйло куыд бафиппайдта, афтæмæй ахуырад у æхсæнады фæрныгады бындур. Хицаудзинады регионалон оргæнты размæ цы ахсджиаг нысантæ ис, уыдоны сæйрагдæртæй иу у рухсады къабазы дарддæры райрæзт. Ахуырады системæйы фарстатæ фыццаградон кæй сты, уымæн æвдисæн – ахæм нымæцтæ дæр: 2024 азы къабазы кусæндæттæн федералон бюджетæй дихгонд æрцыд 4,5 миллиард сомæй фылдæр.
Ахуырады системæйы æнтыстдзинæдтыл дзургæйæ, республикæйы разамонæг зæрдыл æрлæууын кодта, æрæджы Цæгат Ирыстоны минæвæрттæ Скъоладзауты æппæтуæрæсеон олимпиадæйы (математикæ, биологи æмæ историйæ) лауреаттæ кæй систы, уый. Зынгæ фæхуыздæр сты, скъолаты рауагъдонтæ Иумæйаг паддзахадон фæлварæнты математикæ, физикæ, хими æмæ биологийæ цы бæрæггæнæнтæ равдыстой, уыдон. Архайд цæуы иннæ предметтæ ахуыр кæныны фæтк фæахадгæдæр кæныныл дæр.
– Æппæт уыцы æвæрццæг хъуыддæгты тыххæй бузныг зæгъын ахуыргæнджытæ æмæ иннæ специалисттæн, сæ дæсныйадыл æнувыд кæй сты, уый тыххæй. Къухы цы бафтыд, уымæй фылдæр та хæстæгдæр фидæны саразын хъæудзæн. Æмæ уыцы нысантæн ахъаз сты къабазы дарддæры райрæзты программæтæ, – загъта Цæгат Ирыстоны Сæргълæууæг.
Сергей Меняйло йæ раныхасы сæрмагондæй æрлæууыд мадæлон æвзаг бахъахъхъæнын æмæ йæ ахуыр кæныны фарстайыл. Йæ ныхасмæ гæсгæ, уыцы къабазы архайд цæуы, цæмæй мадæлон æвзаг дарддæр рæза, йæ бæстон ахуырадæн уа аккаг фадæттæ, рæзгæ фæлтæр æмхицдæр кæной ирон адæмы удварнон хæзнатæм…
Уыцы нысанæн ахъаз сты ног ахуырадон чингуытæ æмæ пособитæ дæр. Ныридæгæн уал ирон æвзаг æмæ литературæ ахуыргæнæн 32 чиныджы (1-11-æм кълæстæн) æрвыст æрцыдысты федералон экспертизæмæ. Уыдонæй 18 чиныгæн эксперттæ хорз аргъ скодтой æмæ сæ бахæсдзысты ахуырадон программæты федералон номхыгъдмæ. Иннæ 14 чиныджы тыххæй дæр хæстæгдæр рæстæг экспертон къамис йæ хатдзæгтæ скæндзæн.
– Æхсызгон у, мадæлон æвзагыл конкурсты, конференциты, диктантты фæстаг рæстæг фылдæр фæсивæд кæй архайы, уый. Зæгъæм, фарон скъоладзауты республикон олимпиадæ ирон æвзагæй ссис æппæты дзыллондæр. Уыимæ, бацархайдтам, цæмæй ирон æвзаг æмæ литературæйы олимпиадæ хаст æрцæуа Уæрæсейы адæмты æвзæгтыл федералон олимпиадæйы фæткмæ. Æрхæсдзынæн ма ахæм нымæц: мадæлон æвзаг ахуыргæнæн чингуытæ æмæ ирон æвзагыл аивадон литературæ æлхæд æрцыд 11 милуан сомы аргъ. Иу ныхасæй, æппæт уыцы фарстатыл куыст мынæг нæ кæны, – загъта Сергей Меняйло.
Ахæм бæстон ахаст равдыста регионы разамонæг иннæ предметтæ ахуыр кæныны фарстатæм, къабазы дарддæры райрæзты программæтæ æххæст кæнынмæ.
Ахуыргæнæн чингуытæ æмæ пособитæ, фæсивæды ’хсæн профориентацион куыст, ахуыргæнджыты профессион цæттæдзинад æмæ дæсныдзинад бæрзонддæр кæнын, педагогон кусджыты мызд, скъолатæ æмæ иннæ ахуырадон-хъомыладон кусæндæтты техникон ифтонгдзинад – ацы æмæ иннæ хъуыддæгты фæдыл уыд сæ ныхас конференцийы архайджытæн.
Æмбырды рæстæг фехъусын кодтой, РЦИ-Аланийы Сæргълæууæджы сæрмагонд ахуырадон гранттæ чи райсдзæн, уыцы скъолаты номхыгъд дæр. Алыбегты Эллæ куыд радзырдта, афтæмæй, хуыздæр ахуырадон бæрæггæнæнтæ кæй къухы бафтыд, уыцы 60 скъолайæн (се ’мбис – горæтæгтæ, иннæ ’мбис – хъæууон кусæндæттæ) дихгонд æрцæудзысты амынд гранттæ (уыцы фæрæзтæй ахуыргæнджытæн уыдзæн уæлæмхасæн фиддонтæ).
Уымæй уæлдай, конференцийы кæронбæттæны кад скодтой, сæ профессион архайдæй бæрæг чи дары, уыцы педагогон кусджытæн. Афтæ, æнæзæрдæхудт æмæ æнтыстджын куысты тыххæй РЦИ-Аланийы Кады грамотæйæ хорзæхджын æрцыдысты: Цæгат Кавказы хъæды хæдзарады механизаци æмæ автоматизацийы техникумы директоры хæдивæг Гаглойты Майя, Алагиры 2-æм скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Хъæцмæзты Фатимæ, Елхоты 2-æм скъолайы педагог-психолог Куыдзиаты Альбинæ, РЦИ-Аланийы Истори æмæ археологийы институты историйы хайады разамонæг Мамиаты Михал æмæ Хæххон паддзахадон аграрон университеты биотехнологи æмæ стандартизацийы факультеты декан Хозиты Алан.
Ахуырады къабазы райрæзты фарстатыл ныхас адарддæр секцион æмбырдты…
СЛАНТЫ Аслан
