Нæ уарзон Дзæуджыхъæу Цæгат Кавказы рæсугъддæр горæттæй иуыл нымад кæй у æмæ азæй-азмæ аивдæр кæй кæны, уый дызæрдыггаг нæу. Йæ цæрджытæн сæ фадæттæ бонæй-бонмæ дæр кæнынц хуыздæр, нырыккондæр. Арæзт цæуы бирæ ног бæстыхæйттæ, фæлладуадзæн бынæттæ, хæдзæрттæ. Уыдонæй иутæ нæ горæт ноджы рæсугъддæр скæнынц, иннæтæ, цы йæ сусæг кæнæм, нæ фæрæстмæ вæййынц, æмæ йæ саив кæныны бæсты халынц йæ уынд, йæ бакаст. Фæлæ ис Дзæуджыхъæуы ахæм бынæттæ, хæдзæрттæ, арæзтæдтæ, горæтæн йæ цæсгом схонæн кæмæн ис, æмæ ныр нæ горæт æнæ уыдонæй цæсты дæр нæ сахаддзæн. Уыцы арæзтæдтæ бынæттон цæрджытæй алкæмæн дæр сты зындгонд, горæты уазджытæ та, фыццаджыдæр, уыдон бадарынц сæ зæрдыл. Æнæ уыцы бынæттæ кæнæ хæдзæрттæй Дзæуджыхъæу цыма къахыр фæуы-дзæн æмæ афтæ рæсугъд нал уыдзæн, афтæ дæр кæсы адæймагмæ.
Ахæм хæдзæрттæй, æнæмæнг, иу у, Октябры 50 азы номыл фæзы цур Къостайы проспекты цы бирæуæладзыгон 278-æм хæдзар æрбынат кодта, уый. Канд йе ‘ддаг бакаст æмæ йæ ранæй нæ хицæн кæны ацы хæдзæр иннæтæй, фæлæ ма иу хъуыддагæй. Афтæ рауад, æмæ йæ цæрджыты иумæйаг фæндæй алы дæс азы дæр сбæрæг кæнынц сæ хæдзары бæрæгбон. Куыд йæ цæрæг, афтæ æрæййæфтон, йæ 30 азы юбилей цæрджытæ куыд бæрæг кодтой, уый. Æмæ ацы æрмæг цы ныхæстæй райдыдтон, уыдон фыстон уæд, ссæдз азы размæ, уыцы бæрæгбоны фæдыл «Рæстдзинад»-ы цы стыр æрмæг мыхуыргонд æрцыд, уым.
Рацыд азтæ… Цард куыд амоны, афтæ фæлтæртæ раивтой кæрæдзи. Нæ сыхы уæд цы уæздан æмæ куырыхон хистæртæ уыд, уыдонæн сæ фылдæр рухс дунейæ ацыдысты. Уæды рæстæмбис кары фæлтæр ныр сæхæдæг сты хистæртæ. Уæды кæстæртæй ныр рауад рæсугъд фæсивæд. Цард цæуы размæ æмæ йемæ ивддзинæдтæ хæссы, уæдæ куыд? Фæлæ нæ аивта, хæдзары уæды хистæртæ цы хорз æгъдау æмæ фидар фæтк ныууагътой, уый. Æмæ сæ абоны кæстæртæ, сæ хистæртау, æнгомæй цæргæйæ, дарддæр рæсугъдæй æмæ сæрыстырæй хæссынц. Уыцы рæсугъд хистæртæн сæ нæмттæ æнæзæгъгæ нæй, уымæн æмæ сæ рæстуд цардæй, æхсæнадон архайды алы къабæзты сыгъдæгзæрдæйæ фæллой кæнгæйæ, уыдон бахастой стыр æвæрæн, нæ республикæ цæмæй рæза æмæ размæ ныфсджынæй цæуа, уыцы хъуыддагмæ. Уыдон уыдысты ахуыргæнджытæ, дохтыртæ, æфсæддонтæ, ахуыргæндтæ, бæрнон æхсæнадон кусджытæ, аивад æмæ культурæйы архайджытæ, спортсментæ… Бирæтæн дзы сæ нæмттæ сты хъуыстгонд: профессор, уæды Парламенты депутат Гаппуаты Тæтæрхъан, экономист, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг Хъæстуаты Батырбег, фæллойы ветеран Юрий Алехин, æфсæддон, Мидхъуыддæгты ветеран Хъæрджынты Алыксандр, фæллойы ветеран, «Стыр Ныхас»-ы раздæры уæнг Диакъонты Сергей, партион кусæг æмæ бæрнон бынæттæ ахсæг Юрий Шаталов, фæллойы ветерантæ – Хъалæгаты Эльбрус, Тедтойты Мир, Мурат Цуров (Торчынты хæрæфырт) – ацы адæймæгтæ алкæддæр уыдысты хæ-
дзары бæрæгбон амидингæнджытæ æмæ разæнгардгæнджытæ. Берозты Петя, Гасситы Хъазыбег, Юрий Дерябин, Уырысты Солтан, Базраты Юри, Гобаты Георги, Анатолий Захарченко, Салхъазанты Игорь, Цопанаты Барис, Гæзæлты Валери, Алæджыхъоты Ростислав, Мысыкаты Эльбрус, Акъоты Мойсей, Саутæты Дмитри, Бутаты Костя, Гæтиты Ермак… Сыхы ацы рæсугъд хистæртæ сæ фæзминаг цард æмæ фæллойы ‘руаджы сæ фæстæ ныууагътой рæсугъд фæд, æмæ сæ нæмттæ рох никуы уыдзысты сыхбæстæй, чи сæ зыдта, æппæт уыцы адæмæй.
Абон сых сæрыстыр у йæ рæсугъд хистæртæй – Хъантемыраты Тотырæй, Кцойты Жорикæй, Æлборты Зауырæй, Томайты Жорикæй, Мæргъиты
Костяйæ. Амондджын, æнæниз æмæ зæрдæрухсæй бирæ азты ма фæцæрæнт сæ адджын бинонтæ æмæ уарзон сыхбæстимæ.
Уæдæ дзы ног сыхæгтæй чи ‘рцæры, уыдон дæр хæрзцыбыр рæстæгмæ «бынæттонтимæ» кæрæдзи иттæг хорз бамбарынц æмæ, сыхы цы фæтк æмæ æгъдæуттæ æрæййæфтой, уыдон дарддæр æмхуызонæй æххæст кæнынц, хæлар æмæ æнгомæй цæргæйæ.
… Æмæ мæнæ æрцыд, цæрджытæ афтæ тынг æнхъæлмæ кæмæ кастыс-
ты æмæ сæхи дзæвгар рæстæг кæмæ фæцæттæ кодтой, хæдзары уыцы бæрæгбон – йæ 50 азы юбилей. Бон къæвдаджын кæй уыд, уымæ гæсгæ кæрты астæу æрæхгæдтой рæсугъд, æрттивгæ калгæ æмбæрзæнæй, кæрт бай-
дзаг æрттивæн цырæгътæй, шартæй, хъуысыд
музыкæ.
Бæрæгбон райдыдта спортивон хъæзтытæй, сыхы сывæллæттæ æмæ кæстæр кары фæсивæд сæ хъарутæ æвдыстой алыхуызон спортивон хъæзтыты, се сфæлдыстадон дæсныдзинад та – кафынæй, зарынæй, æмдзæвгæтæ кæсынæй. Алчидæр дзы райста зæрдылдарæн лæвæрттæ æмæ, сæрмагондæй бæрæгбонмæ кæй бацæттæ кодтой, ахæм хæрзиуджытæ.
Уый фæстæ райдыдта концерт. Йæ амонæг уыд нæ республикæйы аивæдты сгуыхт кусæг Цæриаты Валери. Сценæйæ уый зæрдæбын арфæ ракодта хæдзары цæрджытæн, бæрæгбонмæ æрбацæуæг æппæт уазджытæн.
– Раздæр афтæ уыд, æмæ-иу, хæдзар æлхæнгæйæ, адæймаг æппæты фыццаг бафарста, цавæр сых дзы ис, цы адæм дзы цæры, зæгъгæ. Уый у иттæг раст. Æмæ кæд афтæ у, уæд ацы бæрæгбон ирд æвдисæн у, æппæты хуыздæр сыхæгтæ кæй цæры Къостайы проспекты 278-æм хæдзары. Ацы стыр хæдзары ис 224 фатеры, уымæ гæсгæ фидарæй зæгъæн ис, абон кæй у сыхы бæрæгбон. Сыхаг у бинойнаджы хуызæн. Сыхаг куы фæбæззы, уæд адæймагæн цæрын дæр у æнцондæр, уымæн æмæ зын сахаты дæр, цины рæстæг дæр æппæты фыццаг сыхаг æрбалæууы адæймагæн йæ уæлхъус æмæ вæййы йæ фыццаг æххуысгæнæг. Цæрынæй дзы бафсæдут æмæ уæ кæстæртæ уæхи фæндиаг уæнт, – загъта Цæриаты Валери.
Амонæг арфæ ракодта, ахæм рæсугъд бæрæгбон саразынæй зæрдæбын æххуыс чи бакодта, уыцы адæмæн дæр, се ‘хсæн: Парламенты депутат, фракци «Уæрæсейы Федерацийы Коммунистон парти»-йы разамонæг Еленæ Князева, горæт Дзæуджыхъæуы бынæттон администрацийы сæргълæууæджы хæдивæг Игорь Шаталов, Цæгат-Ныгуылæйнаг префектурæйы разамынд.
Хæдзары бæрæгбон сæ аивадæй барухс кодтой ирон сценæйы дæснытæ – Хуыриаты Валери (цы зарæг акодта, уый Валери ныффыста йæхæдæг сæрмагондæй ацы хæдзарыл), Зæнджиаты Мæдинæ, Саутуалты Аслан, Сергей Петросян, доулийыл æрыгон цæгъдджыты ансамбль «Ритмы гор»-ы архайджытæ, сæ разамонæг нæ респуб-
ликæйы адæмон артист Карсанаты Мæхæмæт, афтæмæй, хъазахъхъаг зарæггæнджыты къорд, сывæллæтты кафджыты къорд…
Бæрæгбон арфæтæ æмæ куывдтытæй фидауы, æмæ дарддæры арфæтæ уыдысты дзаджджын фынгты уæлхъус. Цины зарджытæ æмæ музыкæйы зæлтæ, кæстæрты хъæлдзæг хъæлæстæ та хъуысыдысты суанг изæрдалынгмæ.
Фарн уе ‘ппæт хæдзæртты дæр, æмæ уæ алчидæр сыхаджы амондæй хайджын уæд!
ДЕДЕГКАТЫ Зæлинæ
