Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы Парламенты уыд парламентон бай-
хъуыстытæ ахæм темæйыл: «Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы наукæ æмæ наукон-техникон политикæйы тыххæй» Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы закъон царды уадзыны тыххæй». Йæ саразыны хъæппæрис равдыста Парламенты Сæрдар ТУСКЪАТЫ Таймураз æмæ Парламенты наукæ, ахуырад, культурæ æмæ информацион политикæйы комитет.
Æмбырд райдайыны размæ Парламенты депутаттæ, байхъуыстыты архайджытæ æмæ хуынд адæм базонгæ сты, Хицауады хæдзары фойейы цы равдыст арæзт æрцыд, уыимæ, æмæ базонгæ сты, наукæйы алы къабæзты республикæйы наукон кусæндæттæ æмæ уæлдæр ахуыргæнæндæттæ цы наукон-иртасæн куыст кæнынц, уыцы архайды ногдзинæдтæ æмæ бæрæггæнæнтимæ. Равдыст-презентаци фенгæйæ, бамбарæн уыд, Цæгат Ирыстоны наукон хъомыс у æгæрон, нæ рес-
публикæйы бон кæй у экономикон рæзты ахсджиагдæр фарстатæ лыг кæнын. Уыцы хъуыддаджы уæлдай ахъаз кæны, нæ республикæ Наукæты уæрæсейаг академиимæ чи бæтты, Дзæуджыхъæуы уыцы наукон центр.
Парламентон байхъуыстытæ йæ разныхасæй байгом кодта Тускъаты Таймураз.
– Цы ахсджиаг фарстайы фæдыл æрбамбырд стæм, уый рæгъмæ фыццаг хатт нæ хæссæм. Ацы аз канд Парламентæн нæ уыд юбилейон аз, фæлæ 30 азы сæххæст Дзæуджыхъæуы наукон центрыл дæр. Æмæ афтæ кæй рауад, уый хуы-
мæтæг нæу. Дзæуджыхъæуы наукон центр арæзт æрцыд Цæгат Ирыстон æмæ Уæрæсейы Федерацийы Наукæты академийы иумæйаг хъаруйы фæрцы. Наукон къабазы уый уыд регионы æмæ федералон центры æмархайды фыццаг ахæм цау æмæ ссис наукæ размæгæнæг тых нæ республикæйы.
Уый фæстæ раныхас кодта Парламенты амынд комитеты сæрдар Еленæ Князева. Депутат йе ‘ргом аздæхта наукон къабазæн дæсны специалисттæ цæттæ кæныны фарстамæ æмæ, абоны уавæртæ нымайгæйæ, раззагдæр хи технологитæ парахат кæныны хъуыддагмæ.
Парламентон байхъуыстыты темæйыл ныхас кодта республикæйы ахуырад æмæ наукæйы министры хæдивæг Габеты Вадим. Уый радзырдта, æрыгон ахуыргæндтæ æмæ дæсны специалисттæй наукæ хъуаг цæмæй ма æййафа, ууыл иумæйаг-
ахуырадон æмæ астæуккаг-профессион ахуыргæнæндæттæ куыд архайынц, уый тыххæй. «2022-2031 азтæ нæ бæстæйы Президент рахуыдта Наукæйы дæсазон. Уыцы дæс азмæ хъуамæ бацæттæ кæнæм дæсны специалисттæ, уыцы
куыст та райдайы скъолаты. Æмæ, зæрдæ рухс кæмæй кæны, наукæмæ йе ‘ргом чи здахы, ахæм кæстæртæ нæм ныридæгæн ис,» – загъта министры хæдивæг æмæ дæнцæгæн æрхаста нæ республикæйы физикон-математикон интернаты рауагъдонты. Фæстаг фондз азмæ уый рауагъта 221 адæймаджы, уыдонæй 196 инженерон дæсныйæдтыл сахуыр кæнынмæ бацыдысты Мæскуы æмæ Санкт-Петербурджы раззагдæр уæлдæр ахуыргæнæндæттæм.
«Уæрæсейы Наукæты академийы Дзæуджыхъæуы наукон центр»-ы директор, историон наукæты кандидат Цыбырты Алексей ныхас кодта «Бындурон наукæ – регионы наукон-техникон рæзты сæйраг интеллектуалон фæрæз», зæгъгæ, ацы фарстайыл. Куыд загъта, афтæмæй центры наукон кусджыты нымæц ныртæккæ у 267 адæймаджы, уыдонæй 156 сты наукæты доктортæ, 111 та – наукæты кандидаттæ. «Фæстаг цыппар азмæ нæ наукон кусджытæ мыхуырмæ бацæттæ кодтой æмæ ра-
уагътой 818 наукон куысты æмæ монографийы. Иннæ регионтимæ абаргæйæ, уыцы нымæц у дзæвгар фылдæр. Фæлæ сæйрагдæр уый у, æмæ æппæт наукон куыстытæ дæр практикон æгъдауæй кæй сты хъæугæ æмæ ахъаз, ома, царды мидæг – æххуыс.
Уæлдæр ахуыргæнæндæтты наукон хъомысыл, стæй æрыгон ахуыргæндты наукон-иртасæн архайдыл ныхас кодтой Хетæгкаты Къостайы номыл Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты проректор, экономикон наукæты доктор, профессор Тенгиз Тиникашвили æмæ Хæххон паддзахадон аграрон университеты биотехнологи æмæ стандартизацийы кафедрæйы доцент, биологон наукæты кандидат Рæмонты Эллæ.
Уымæй уæлдай, нæ республикæйы рæзтмæ æмæ йæ технологон хæдбардзинадмæ Цæгат Кавказы хæххон-металлургон институт (паддзахадон технологон университет) цы бавæрæн хæссы, уый тыххæй, стæй 2024-2025 ахуырадон азы йæ наукон-ахуырадон æмæ инновацион архайды тыххæй ныхас кодта институты наукон архайды управленийы ра-
замонæг Дианæ Стратейчук.
Æрыгон ахуыргонд – Хæххон паддзахадон аграрон университеты хæрзмыггæгты селекцион центры кæстæр наукон кусæг Цæрикъаты Зауырбег та радзырдта сæ центры куысты тыххæй.
Æппæт раныхæстæм байхъусгæйæ, æмбырды архайджытæ рахастой бæлвырд уынаффæтæ æмæ комкоммæ амынддзинæдтæ. Уыдон æххуыс уыдзысты наукæйы рæзтæн, наукон-техникон æмæ инновацион архайдæн, ахъаз кæндзысты, цæмæй нæ республикæйæн уа наукон, технологон æмæ дæсны специалисттæ цæттæ кæныны хи бындур. Дзæуджыхъæуы наукон центры æмæ нæ республикæйы уæлдæр ахуыргæнæндæтты æмархайды фæрцы арæзт æрцæудзæн ахуырады иумæйаг системæ – уый æххуыс уыдзæн курдиатджын æрыгон наукон кусджыты æвзарынæн æмæ сын сæ наукон архайдæн уавæртæ аразынæн.
ДЕДЕГКАТЫ Зæлинæ,
къам систа
Татьянæ ШЕХОДАНОВА
