21 февралы дунейы алы бæстæты адæмтæ бæрæг кæнынц Мадæлон æвзаджы æппæтдунеон бон. Ацы бæрæгбон 1999 азы 17 ноябры снысан кодта Иугонд Нациты Организаци (ЮНЕСКО), цæмæй, зæххы къорийы цы адæмыхæттытæ цæры, уыдоны æвзæгтæ, культурæ æмæ хæдбындурдзинад сæфт ма ‘рцæуой.
Зындгонд журналист Цгъойты Хазби кæддæр афтæ ныффыста: «Алы адæмæн дæр, тулдз бæласау ис уидæгтæ, зæнг æмæ къалиутæ. Уидæгтæ сты йе ‘взаг, зæнг – йе ‘гъдæуттæ, къалиутæ та – йæ царды мидис. Бæласæн йæ къалиутæ куы ныццæгъдай, фæлæ йæ уидæгтæ фидар куы уой, уæд та йæ зæнг ног къабузтæ рауадздзæн; йæ зæнг ын куы алыг кæнай, фæлæ йæ уидæгтæ цардхъом куы уой, уæд та тау суадз-
дзысты, æмæ йын зæнг дæр уыдзæн æмæ къалиутæ дæр. Гъе, фæлæ йын йæ уидæгтæ куы ныллыг кæнай, æмæ куы бахус уой, уæд æрцыд йе сæфт. Ахæм хъысмæт ис алы адæмæн дæр: йæ абон, йæ фидæн аразгæ сты йæ уидæгтæй – йе ‘взаджы цардхъомдзинадæй. Уый æдзухдæр уæ зæрдыл дарут, ирон адæм, кæд уæ уе сæфт нæ фæнды, уæд!»
Мадæлон æвзаджы бæрæгбоны фæлгæты мах уазæгуаты уыдыстæм Дзæуджыхъæуы 11-æм астæуккаг скъолайы. Уыцы рæстæг 6-æм «б» къласы цыд ирон æвза-
джы урок. Амонгæ та сын æй кодта фæлтæрдджын педагог, ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Уыртаты Алыксандры чызг Оксанæ.
Урок райдыдта РЦИ-Аланийы паддзахадон гимнæй. Разæй, интерактивон фæйнæгыл, уыд нæ республикæйы тырыса æмæ зарæджы ныхæстæ. Ахуыргæнæг æмæ йæ ахуырдзаутæ дæр лæугæйæ зæрдиагæй зарыдысты.
– Куыд зонæм, афтæмæй Цæгат Ирыстоны хæларæй цæрынц 100 адæмыхаттæй фылдæр. Ацы кълас, уырыссаг къорд кæй хонæм, ахæм у. Ахуыр дзы кæнынц уырыссаг, сомихаг, азербайджайнаг, грекъаг æмæ ирон сывæллæттæ дæр. Кæмæн дзы йæ мад ирон у, кæмæн та – йæ фыд. Уыдонимæ: Хусейн Алиев, Лаура Углева, Элина Аврамиди, Болататы Валерия, Бигъуылаты София, Базраты Еленæ æмæ иннæтæ. Фæлæ иууылдæр райгуырдысты Цæгат Ирыстоны æмæ ирон æвзаг сæхицæн нымайынц мадæлон æвзагыл, зæрдиагæй йæ ахуыр кæнынц, æмæ сын æнтысгæ дæр кæны, – зæгъы Оксанæ.
Ахуырдзаутæ зæрдылдаргæйæ аив бакастысты зындгонд ирон фысджыты æмдзæвгæтæ мадæлон æвзаджы тыххæй.
Хусейн Алиев æмæ Базраты Еленæ тынг аив бакастысты Уалыты Лаврент æмæ Хостыхъоты Зинæйы æмдзæвгæтæ мадæлон æвзаджы тыххæй.
Урочы кæронбæттæны ахуырдзаутæ ирон фæндыры цагъдмæ акафыдысты симд. Бæрæг уыд, се ‘хсæн хæлардзинад кæй ис, уый. Афтæ хъæлдзæгæй, цымыдисагæй ацыд мадæлон æвзаджы урок.
Мæ зæрдыл æрбалæууыдысты Цæгæраты Гигойы ныхæстæ:
«Дунейы тæккæ хуыздæр хæрзтæн
У сæ хуыздæр мадæлон æвзаг,
Чи йæм кæсы иунæг боны цæстæй,
Гъе уый у йæ адæмæн знаг».
ХЪОЙБАЙТЫ Галинæ
