Уæрæсейы Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад фæуæрæхдæр кодта вазыгджын трансплантацийы номхыгъд. Æнæмæнг медицинон фæдзæхстад ма сæм бафтыдта стджыты, астæумагъз æмæ нервыты трансплантаци. Лæвар кæнын сæ райдайдзысты ацы аз сентябрæй, уый хыгъд номхыгъдæй ист æрцыдысты сæргæхцы æрдынæг æмæ дæллаг æфсæр.
Министрады сæйраг æнæштатон специалист, трансплантолог Сергей Готье хорз зоны, трансплантаци лæвар цы паддзахæдты кæнынц, уыдон дунейы бирæ кæй не сты. Уыдонмæ хауы Уæрæсе дæр. «Алкæмæн дæр ис иннæтæн баххуыс кæныны фадат» – ахæм у зындгонд ахуыргонды девиз. Цалынмæ Республикон клиникон рынчындоны хирургийы хайады трансплантологон бынæттæ нæма фæзынд, уæдмæ дæр, стæй, мадæй фыртмæ уырг куы раивтой, уыцы операцийы хæдфæстæ дæр хайадмæ инспекциимæ Мæскуыйæ ссыд Сергей Владимиры фырт. Разыйæ баззад ирыстойнаг трансплантологты куыстæй, хайады ацы къабаз кæй фæрцы райдыдта кусын, йæ уыцы ахуыргæнинаг – медицинон наукæты доктор Зохъоты Кимы фырт Аланæй.
– Петровскийы номыл Хирургийы федералон наукон центры куыстон уыцы
рæстæг, трансплантологийы хайады сæргълæууæг та уыд Сергей Владимиры фырт. Стыр цымыдис мæм каст хирургийы ацы къабаз, æмæ дунейы хъуыстгонд ахуыргондмæ бацыдтæн хайады кусыны фæндонимæ. Æнæнхъæлæджы нæ уыд мæ фæнд, ам кусгæйæ бахъахъхъæдтон докторон диссертаци, йæ темæ баст уыд трансплантологиимæ, хуынгæ та кодта «Изолированная и сочетанная трансплантация почки и поджелудочной железы». Ныр лæууы академик Валерий Иваны фырт Шумаковы номыл зæххы къорийыл дæс хуыздæр Национ медицинон иртасæн трансплантологийы наукон центры сæргъы, – Ирыстоны трансплантологийы равзæрды историимæ нæ базонгæ кодта, ацы къабазы ссæдз азæй уæлæмæ чи кусы, уыцы дæсны хирург.
– Фыццаг хатт куы ссыд, уæд федта хайады цæттæдзинад, дыккаг хатт та – операци конд куы ‘рцыд, уæд. Зохъоты Алан хайады кусы, уый куы базыдта, уæд тынг бацин кодта. Ис нæм реанимацийы хайад, операцийы фæстæ рынчынтæм нæ цæст иуцасдæр уым дарæм. Разыйæ нæ баззад хъуыстгонд трансплантолог, – зæгъы хирургийы хайады сæргълæууæг Уалыты Валентины фырт Руслан. Цæмæй газеткæсæг банкъара, куыд ахсджиаг уыд ацы хъуыддаджы сырæзт, уый тыххæй æрхæсдзынæн ахæм нымæц: нæ республикæйы «диализмæ» чи цæуы, уыдоны нымæц у 480 адæймаджы. Къуыри æртæ хатты сын республикон центрты цыппæргай сахаты сыгъдæг кæнынц сæ туг. Операцийы фæстæ сæ уый сæр нал бахъæуы. Руслан нын бамбарын кодта, «диализ»-ыл чи ис, уыцы рынчынты нымæц бирæ кæй у, уый аххосаг – нæ цæрæнбынат эндемийон кæй у, уый. Бæлвырддæр дзургæйæ, цæххытæ дзы æгæр бирæ ис, уый та уыргты дуртæ ‘взæрын кæнын. Ныридæгæн уал скодтой æртæ операцийы, се ‘ппæт дæр – лæвар. Нырма уал сæ кæнынц, рынчынæн йæ хæстæгæй уырг сисгæйæ, фæстæдæр райдайдзысты, æрвылбон иннæ рæтты куыд кæнынц, афтæ. Æппæт дæр – лæвар, Æнæмæнг фæдзæхстадон медицинæйы фондæй. Рынчынæй бацагурынц æрмæст, рынчындоны æвæргæйæ йæ цы гæххæттытæ хъæуы бацæттæ кæнын, уыдон. Бæрзонд медицинон æххуыс бакæнынæн сæм ис æппæт дæр, хайады кусджытæ ацыдысты, стæй ныр дæр сæ дæсныдзинад бæрзонддæр кæнынц уæрæсейаг æмæ белорусаг хуыздæр наукон институтты клиникæты. Операцийы фæстæ пациенттæ хостæ исынц паддзахады хардзæй, уыдонимæ сты, æндæр рæтты сæ кæмæн скодтой, уыдон дæр. Раст нæ уыдзæн, хайады трансплантологтимæ нæ газеткæсæджы бæстондæр куы нæ базонгæ кæнæм, уæд.
Зохъоты Алан райгуырд Дзæуджыхъæуы, авд азы йыл куы цыд, уæд йæ ныййарджытæ ацыдысты Петропавловск-Камчатскимæ. Уым скъола каст фæцис, уый фæстæ та – Владивостокы Медицинон институт. Сыздæхт Ирыстонмæ æмæ Республикон клиникон рынчындоны афæдз бакуыста, уырдыгæй ацыд Мæскуымæ, ординатурæйы ахуыр кæнынмæ. Каст фæцис аспирантурæ, ахсæны рæзынæджы онкологийы фæдыл бахъахъхъæдта кандидаты диссертаци. Ирыстонмæ сыздæхт, куыстмæ йæ нал райстой, æмæ фæстæмæ Мæскуымæ аздæхт, райдыдта Петровскийы номыл Хирургийы наукон центры кусын. Ныр сыздæхт йæ райгуырæн Дзæуджыхъæумæ, ног хъуыддагыл кусы адæмы хорзæхæн, йæ фарсмæ та сты йæхи хуызæн хъæппæрисджын дохтыртæ ‘мæ медицинон хотæ.
Хайады сæргълæууæг Уалыты Руслан медицинон институт каст фæуыны фæстæ бацыд Бетъырбухы Фæсдипломон ахуырады медицинон академимæ, куыста горæты 17-æм рынчындоны. Сыздæхт Ирыстонмæ æмæ Дигорайы рынчындоны бакуыста хирургийы хайады сæргълæууæгæй, ныр дæс азы та у клиникæйы хирургийы хайады сæргълæууæг. Алан Кимы фырты тыххæй афтæ зæгъы:
– Йæ руаджы байгом хайады трансплантологи, ардæм дæр уыцы нысанимæ ссыд.
– Трансплантологон центры кусгæйæ, операциты фæстæ уыцы адæймæгтæм цæрæнбонты дарæм нæ цæст, ничи нæ дзы ферох вæййы. Сæ алкæмæн дæр хицæн истори ис. Сæ цард махæй æнæфæхицæнгæнгæйæ цæуы размæ, немæ æнгом баст сты, суанг сæ хæдзæртты куы вæййынц, уæддæр. Сæ уавæр сын бæрæг кæнæм æртæ мæйæ æртæ мæймæ. Нæ куыст хуымæтæг хирургийы хуызæн нæу. Операци скодтай, æмæ рынчын уыйадыл сæхимæ дзæбæхæй ацæуы, дæуæй та ферох вæййы. Ам æндæр хъуыддаг у, цæргæбонты семæ баст дæн, – уыд Зохъойы-фырты дзуапп, куы йæ бафарстам, куысты мидæг зæрдыл тынгдæр кæцы рынчыны, кæнæ цау бадардтай, уæд.
Трансплантологийы уал нæ хирургтæ акодтой сæ фыццаг къахдзæф, дарддæр сæм цы хъуыдытæ æмæ фæндтæ ис, уый арфæйаг у. Царды сæ сæххæстгæнгæйæ, цал адæймаджы хъысмæт сараздзысты… Уымæн æнхъæлмæ кæсынц сæдæгæйттæй сæ алы фæзылдмæ дæр.
ХУЫБИАТЫ Ларисæ
