Зæххыл æнæниздзинадæй зынаргъдæр ницы ис. Уымæ гæсгæ йæ хъæуы хъахъхъæнын æрвылбон дæр. Ничи уарзы рынчындæтты уæвын, дохтырмæ цæуын, уæлдайдæр – хирургмæ. Уымæн æмæ уый архайы сæстытимæ, цæфтимæ, кæны операцитæ… Хирурджы куыст домы афтид зонындзинæдтæ нæ, хъуамæ алкæддæр цæттæ уа кусынмæ, æхсæв-бон нæ зонгæйæ. Ахæм хъуыдыйыл хæст у РÆМОНТЫ Оледжы фырт Æхсарбег.
Уый райгуырд 1989 азы 8 майы Даргъ-Къохы уæздан, æгъдауджын бинонты ‘хсæн. 2012 азы каст фæци Цæгат Ирыстоны паддзахадон медицинон академи, стæй та – Краснодары ординатурæ.
Диссаг у, фæлæ Æхсарбег бынтон сабийæ дзырдта, хирург суæвын æй кæй фæнды. Алы студент дæр фæтырны зонгæдæр дæсныйад райсынмæ, фæлæ Æхсарбег хъуыды кодта иннæрдæм: цымыдисаг ын уыд зындæр æмæ æнæзонгæдæр дæсныйад.
– Раст зæгъгæйæ, куы хъуыды кодтон дæсныйад равзарыныл, уæд алцыдæр ранымадтон нейрохирургийæ йеддæмæ. Уымæн æмæ æмбæрстон: уыцы дæсныйадмæ æз дард лæуд дæн, суанг ма мæм худæг дæр каст – æз æмæ нейрохирурги. Диссаг уый уыд, æмæ йæ зонгæ дæр нæ кодтон рæстмæ, цы у, уый. Фæлæ йæ æмбæрстон: уыдзæн мын зын, фæлæ цымыдисаг. Мæ удыконд афтæ у, æмæ никуы æвзæрстон æнцон фæндæгтæ, – дзуры Рæмоны-фырт.
Æхсарбеджы бинонтæй ничи у баст медицинæимæ. Йæ фыд Олег фæци арæзтадон техникум, мад Баситы Бэлæ та у экономист. Йе ‘фсымæртæ Алан æмæ Сослан сæ цард сбастой æфсæддон хъуыддагимæ. Æрмæстдæр сæ хо Элинæ ацыд хистæр æфсымæры фæндагыл – равзæрста дохтыры дæсныйад.
– Мад уæддæр мад у. Цасфæнды дыл куы цæуа, уæддæр ын алкæддæр саби уыдзынæ. Арæх мæ афæрсы, нæ бафæлладтæ, зæгъгæ. Æнæуи та мæ нæ къуылымпы кодтой, дæсныйад æвзарыны афон мын куы ‘рхæццæ, уæд. Æмбарынц æй: зын куыст у. Фæлæ мæн зындзинæдтæ нæ тæрсын кодтой нæдæр ахуыргæнгæйæ, нæдæр кусгæйæ, – дзуры æрыгон хирург.
Рæмонты Æхсарбег у Цæгат Ирыстоны Республикон клиникон рынчындоны нейрохирургийы хайады сæргълæууæг. Æрыгон дохтырæн нейрохирурги канд куыст нæу. Йæ хъуыдымæ гæсгæ, тынг æнгом баст у философиимæ.
– Цас фылдæр кусын, исын зонындзинæдтæ, кæсын мæ дæсныйадимæ баст алыхуызон наукон куыстытæ, уыйбæрц тынгæй-тынгдæр æмбарын, нырма мæ бон кæй нæу зæгъын: «Фаг зонындзинæдтæ райстон», – мидбылхудгæйæ, загъта Æхсарбег.
Рæмоны-фырт нейрохирургийы хайады йæхи арæхстджынæй равдыста суанг йæ куысты фыццаг бонтæй фæстæмæ. Кæй зæгъын æй хъæуы, райдайæны нæуæндаг уыд, уæлдайдæр, ахæм æрыгон уæвгæйæ. Йæ зæрдæ æхсайдта, хайады сæргълæууæгæн сбæздзæн æви нæ. Цыбыр рæстæджы фæстæ ахъуыды кодта: «Кæд мын цард ахæм фадат ратта, уæд дзы цæуылнæ хъуамæ спайда кæнон?»
– Хайады райдыдтон кусын радгæс нейрохирургæй. Нæ сæргълæууæг карджын уыд, уымæ гæсгæ сфæнд кодта йæ куыстæй ацæуын æмæ йæ бынаты мæн ныууадзын. Афтæмæй 2014 азы сдæн хайады сæргълæууæг 28-аздзыдæй.
Ахæм æрыгон уæвгæйæ, уæлдайдæр медицинон цæстæй кæсгæйæ, нейрохирургийы сæргълæууæджы куыст зын æмæ бæрнон у. Уымæн хъæуы канд ныфс нæ, фæлæ хъæддых æмæ уыцы иу рæстæг фæлмæн удыхъæд. Тынг ахсджиаг у хистæр æмкусджыты ахаст. Æмæ ног сæргъæлæууæгыл нейрохирургийы кусджытæ сæмбæлдысты зæрдæрайгæйæ.
– Æхсарбегæй ис зæгъæн афтæ: домаг æмæ бæрнон. Алы сæргълæууæг дæр хъуамæ хайджын уа уыцы миниуджытæй. Цæимæфæнды баст куы вæййы нæ фарста, нæ къуылымпы – лæмбынæг нæм байхъусы. Алкæддæр бамбары алкæй уавæр. Мæнмæ гæсгæ, Æхсарбег у хуыздæр нейрохирургтæй иу канд республикæйы нæ, фæлæ Цæгат Кавказы дæр, – дзуры нейрохирургийы хайады дохтыр Кочиты Æхсарбег.
Зын дæсныйадæн хъæуы фидар уд. Алы операцийæн та – быхсондзинад. Сæйрагдæр та уый у, æмæ хирурджы къух иу мур дæр хъуамæ ма фестъæлфа.
– Афтæ вæййы, æмæ адæймаг ахъуыды кæны: цæмæн мæ хъуыди ацы дæсныйад, ацы куыст… Ныууадзон алцыдæр, ацæуон. Куыддæр мæ сæргълæууæгæй сæвæрдтой, афтæ мæм сæрвыстой курдиат стырдæр клиникæтæй иуæй пластикон хирургийы хайадмæ кусынмæ рацæуын. Уыдон мæ зыдтой, ординатурæйы ма куы ахуыр кодтон, уæдæй. Æмæ сæ фæндыд, цæмæй сæм кусынмæ бацæуон. Мæ ахуырæн ма мын фидын дæр сфæнд кодтой. Мæхи мидæг тынг хъуырдухæн кодтон: цы ми кæнон – ацæуон уырдæм, æви баззайон ам, нейрохирургийы хайады. Æмæ сфæнд кодтон баззайын. Цас зонындзинæдтæ райстон ацы дæсныйады кусынæн, æмæ мæм раст нæ фæкаст иннæрдæм ныццæвын. Цыма мæ ахуыры азтыл, мæ зонындзинæдтыл гадзрахатæй цæуын, афтæ мæм каст, – дзырдта йæ мысинæгтæ нейрохирург.
Æхсарбеджы царды тынг ахсджиаг бынат ахсы спорт. Фыццаджыдæр, уый у æнæниздзинад. Дыккаджыдæр та, æнæ спортæй тынг зын уаид ахæм куыстмæ æдзухдæр цæттæ уæвын.
Алы хирург дæр бахъуыды кæны йæ фыццаг операци. Афтæ Æхсарбег дæр. Ординатурæйы ма ахуыр кодта, афтæмæй æрбаластой фæндаггон фыдбылызы бахауæджы цардæн тæссаг гематомæимæ. Уый уыд Краснодары.
– Куыд ординатор, афтæ ацыдтæн операци кæнынмæ. Тынг зын мын уыд. Мæхиуыл æууæндыдтæн, зонындзинæдтæ дæр – фаг, фæлæ мæм афтæ бирæ æнкъарæнтæ уыдис, æмæ диссаг. Афтæ куы зæгъон, æмæ нæ тыхстæн, уæд асайдзынæн. Тыхсгæ кодтон æви тæрсгæ… Тарст у, нæхицæй дæр цы нæ вæййæм æнхъæл, уымæ сарæхсыны фадат, – цыма уыцы уавæры ногæй уыд, уыйау ныхас кодта Æхсарбег.
Республикон клиникон рынчындоны кусыны рæстæг Рæмоны-фырты операциты хуызтæ тынг фæпарахат сты. Се ‘хсæн – сæры магъзæн, астæуыстæджы, хъуыры, риу æмæ астæуы хæйттæн операцитæ… Бафтыд ма сæм зын æмæ ахсджиаг, зæрингуырды куысты хуызæн тынг лыстæг операци – аневризмæ.
– Аневризмæйы райдайæныл æвæрд æрцæуы сæрмагонд клипс. Уый йæ балхъивы. Хъæуы тынг лæмбынæг уæвын, цæмæй сæйраг тугдадзин хъыгдард ма баййафа, – дзуры дохтыр.
Рæмонты Æхсарбег операцитæ кæны дæс азæй фылдæр. Йæ фæзминаг миниуджытæй иу æнæ бафиппайгæ нæу. Адæймаг бæрзæндтæм куы схизы, уæд арæх байрох кæны, кæй фæрцы йын бантыст æнтыстджын, фæлтæрдджын суæвын, уый. Рæмоны-фырт та абон дæр стыр бузныг у, бирæ зонындзинæдтæ йын чи ратта, уыцы дохтыртæй.
Амондджын у, йæ куыст чи уарзы, уый. Уыдонæй иу у Æхсарбег. Æрхъæцмæ дæр нæ хъæцы йæ дæсныйадыл. Медицинæ дæр уымæ гæсгæ ахсы йæ зæрдæйы уæлдай бынат. Кæд тынг бирæ кусы, уæддæр ссары рæстæг бинонтæн, хиуæттæн. Уымæй уæлдай, Æхсарбег уарзы кæсын. Йæ тæрхæджытыл – дуне чингуытæ: «Этюды критической медицины», «Хирургия», «Хирургия нервов» æмæ æндæртæ.
Адæмы ирвæзын кæнын Æхсарбег нымайы йæ царды хæсыл æмæ йæ æххæст кæны кадимæ. Ууыл дзурæг сты йæ дæсгай рынчынтæ. Абон дæр сæ рох нæу сæ ирвæзынгæнæг.
Сæрмагонд æфсæддон операцимæ Ирыстонæй бирæ фæсивæд ацыд. Уыдонæй иу у зындгонд нейрохирурджы æфсымæр Сослан. Фыццаг бонæй фæстæмæ ис тохы быдыры. Æхсарбегæн, операцитæ кæмæн скодта, уыдонæй бирæтæ кувынц, æмæ сæ куывдтытæй Сослан дæр хайджын уæд! Лæгты дзуар – йе ‘мбал!
Рæмонты Алинæ
