Сывæллоны хъомыл кæнынмæ райсынмæ цæттæ чи у, уыцы цæгатирыстойнæгты 60 проценты хъомыл кæнынмæ райсын фæнды скъолайы агъоммæ кары чызджы, иннæ 40 проценты та сывæллоны æрдмæ æргом не здахынц.
Ацы хабар фехъусын кодта нæ республикæйы сывæллоны барты фæдыл бæрнджын Кокайты Артур.
— Ныртæккæ сывæллоны хъомыл кæнынмæ райсынмæ хъавæг адæмы номхыгъдмæ хаст сты æхсай бинонтæ. Уыдоны ‘хсæн ис иунæгæй цæрæг, стæй бинойнæгтæ кæмæн ис, ахæм адæймæгтæ дæр. Скъолайы агъоммæ кары сывæллæттæ сидзæрдæтты ис хæрзчысыл. Ацы сабитæ сидзæрдæтты дæргъвæтин рæстæг кæй нæ бафæстиат вæййынц, уый нымайгæйæ, сывæллоны хъомыл кæнынмæ райсынмæ хъавæг адæм дзæвгар рæстæг рады фæлæууынц, — зæгъы Кокайы-фырт.
Бæрнон адæймаджы ныхасмæ гæсгæ, æрвылаз бинонтæ хъомыл кæнынмæ райсынц 25 сывæллоны бæрц. Ныййарджыты адзалы аххосæй сывæллæтты æрмæст 15 проценты свæййынц сидзæртæ, иннæ сывæллæттыл та ныййарджытæ сæхи атигъ кæнынц, науæд та сабитæ цухгонд æрцæуынц хъаугъайаг бинонтæй.
Æдæппæт нæ республикæйы сидзæрдæтты ныртæккæ хъомыл кæнынц 109 сидзæр æмæ æнæ ныййарджыты æвджидæй баззайæг сывæллоны. Нæ республикæйы Фæллой æмæ социалон рæзты министрады пресс-службæйы хъусынгæнинагмæ гæсгæ, сидзæр сывæллæтты, фыццаджыдæр, бакæнынц сæ хиуæтты æвджид. Зæгъæм, ацы аз 1 апрелы хи бинонты ивæг бинонты ‘хсæн хъомыл кодтой 779 сывæллоны (уыдонæй 576 сывæллоны хъомыл кæнынц сæ хиуæттæ, иннæ 203 сывæллоны та цæрынц æцæгæлон адæмимæ).
Кокайы-фырты ныхасмæ гæсгæ, бинонты цæрæнуатон уавæртыл æмæ се ‘фтиæгтыл ныхас цæуы индивидуалон уагæй. Зонгæ бинонтæ сывæллоны цæмæй хъомыл кæной, ныхас, фыццаджыдæр, ууыл кæй цæуы, уый нымайгæйæ, фидыды хуызтæ цыфæндыйæдæр ссарынц.
— Фæцæрынæн хъæугæ æппæтæй къаддæр хæрдзтæй къаддæр кæй æфтиаг у, пенсион кары уыцы кандидатæн фидынц ацы аз фылдæргонд æрцæуæг сывæллоны хъомыл кæнынæн фаг пенсиисджытæ-æвджидгæнджытæн фиддон, — загъта сывæллоны барты фæдыл бæрнджын.
Профилон ведомствæйы минæвары ныхасмæ гæсгæ, бирæ бинонтæ (адоны æхсæн вæййынц æцæгæлонтæ дæр) хъомыл кæнынмæ райсынц 3-6-аздзыд сывæллæтты.
Зæгъæм, 6 сывæллоны онг хъомыл кæнынмæ чи райста, Рахизфарсы, Æрыдоны, Дыгуры æмæ Кировы районты, стæй Дзæуджыхъæуы Ирыстойнаг муниципалон зылды ис ахæм бинонтæ-хиуæттæ. Мæздæджы районы æцæгæлон адæймæгтæ хъомыл кæнынц амынд бæрц сидзæрты. Уыцы-иу ныййарджыты фæйнæ æртæ сывæллоны чи хъомыл кæны, Дзæуджыхъæуы Терчыфалейы муниципалон зылды æмæ Горæтгæрон районы ис сидзæрты хъомыл кæнынмæ райсæг дыууæ ахæм бинонтæ.
Уæ зæрдыл уын лæууын кæнæм: апрелы райдайæны Уæрæсейы Паддзахадон Думæйы Сæрдар Вячеслав Володин куыд фехъусын кодта, афтæмæй амынд Думæ Хицауадимæ сараздзæн Бинонты кодексмæ бахæссинаг срастгæнинæгтыл кæронмæ бакусынæн кусæг къорд (ныхас цæуы сывæллоны бартæ хъахъхъæнынадмæ æмæ бинонты хъомылады ахадындзинадмæ арæзт закъоны проектыл).
— Хæссæм мæнæ ахæм фæндон: иунæгæй баззайæг сывæллоны хъомыл кæнынмæ дæттыны хъуыддаджы, фыццаджыдæр, æргом здахын хъæуы хæстæгдæр хиуæттæм — нанатæм, дадатæм, стæй ныййарджыты хотæ æмæ æфсымæртæм, — загъта Вячеслав Володин.
Лилия Лебедева
