«Кæд мын исты бантыст ацы царды саразын, уæд уый æрмæстдæр – мæ бинонтæ æмæ мæ ахуыргæнджыты фæрцы. Нæ мын бавгъау кодтой сæ уды цæхæрæй. Амондджын хонын мæхи, уымæн æмæ мæ цард æмæ сфæлдыстады бирæ хорз адæмтыл æмбæлдтæн æмæ æмбæлын. Цы адæмы ‘хсæн дæ, уыдон дæ куы æмбарой, уæд уый амонд у», – зæгъы РЦИ-Аланийы адæмон артисткæ Черчесты Дианæ. Уарзон актрисæйыл сæххæст 55 азы.
Цыфæндыйæ дæр спектаклы бон никуыдæм ацæуы, ахсджиаг хъуыддаг фæстæдæрмæ аргъæвы. Йæ райдайæнмæ ма дыууæ-æртæ сахаты вæййы, афтæ театрмæ ‘рбацæуы. Йæ чемы æрцæуынмæ фæархайы алы хатт, цалынмæ сценæмæ рахизы, уæдмæ йæ ихæнриз не ‘рлæууы. Фæлæ куы рахизы, уæд æппæт дæр фæфæсвæд вæййы, суанг низæн дæр йæ тых рæстæгмæ асæтты, æмæ цалынмæ театрдзауты къухæмдзæгъд нæ банцайы, уæдмæ ‘рбайсæфы. Æмбæрзæн, зæгъгæ, æрæхгæдта, залимæ бастдзинад атад, уæд та æппæт дæр йæ гаччы сбады. Афтæ йæ фыццаг æрбакъахдзæфæй нырмæ театрæн лæггад кæны Черчесты Дианæ.
Хуыгаты Георы пьесæ «Цыппар хъысмæты»-мæ гæсгæ æвæрд спектаклы æхсайаздзыд Бабуцайы ролы ахъазыд, 27 азы йыл куы цыд, уæд. Ирд сурæт рауад, кæд кардзыд сылгоймаджы цармы бацæуын зынгомау уыд æрыгон актрисæйæн, уæддæр. Фæстæдæр Гоголы «Ревизор»-ы Марья Антоновнайы роль снывæзта, характерон актрисæйæн бантыст йæ сурæтæй театрдзау-
ты зæрдæтæм фæндаг ссарын. Спектакль сног кодтой, ныр та дзы Аннæ Андреевнайы ролы хъазы. Алыхуызон – сæ кармæ æмæ хъуыдыкæнынадмæ гæсгæ персонажты сурæттæ йын бантыст æххæстæй равдисын.
Брытъиаты Елбыздыхъойы пьесæ «Дыууæ хойы» ахъазыд хоты хис-тæр Асиаты, иттæг хорз рауад нæ юбилярæн. Алчи «Ромео æмæ Джульеттæ»-йы ахъазынмæ бæллы, уый та – А.Островскийы пьесæ «Гроза»-йы Кабанихайы сурæт саразынмæ тырны. Ирон драматургийы дыууæ хатты къаддæр ис ирд сылгоймаджы сурæттæ, нæ национ театр равзæрд, куыд героикон-романтикон театр. «Хуыгаты Геор йæ пьесæ «Нафи æмæ Нафигæйы чызджытæ» куы æвæрд-
та, уæд мæм телефонæй æрба-
дзырдта (уыцы рæстæг мæ лæппу хæрз чысыл уыд), репетицитæ æмæ дæ спектаклтæм машинæ ласдзæн æмæ рацу. Мæ бинонтæ мын тынг æххуыс уыдысты, ме ‘фсин каст Арсæмæгмæ, цалынмæ-иу театры уыдтæн, уæдмæ. Декреты иу бон дæр нæ фæбадтæн. Тынг мæ фæндыд рæстæджы риссагдæр фарстаты тыххæй спектаклы хъазын, æмæ Сæбанты Тамерлан Нушичы пьесæ «Министерша» куы æвæрдта, уæд мæм фæдзырдта спектаклы Женяйы ролы хъазынмæ», – йæ мысинæгты хал нывæнды Дианæ.
Цæмæ гæсгæ йæ хонынц ре-
жиссертæ сæ спектаклты хъазынмæ, уый сбæрæг нæ ныхасы рæстæг. Чи зоны, уымæн, æмæ курдиатджын актрисæ арæхсы режиссеримæ иумæйаг æвзаг ссарын-
мæ. Режиссер ныв хъуыды кæны, йæ саразын та актермæ хауы. «Æз режиссеры хъуыдытæ æххæстгæнæг дæн, уый мæ разæй цæуы, æз – йæ фæстæ. Режиссеры цы æмæ куыд фæнды пьесæ равдисын, уый бамбарын, сурæт аразгæйæ архайын йемæ иухуызон хъуыды кæныныл», – йæ ныхас дарддæр хæццæ кæны нæ æрмæджы хъайтар.
Цæмæйфæнды куы куса адæймаг, уæддæр æм сфæлдыстады цæхæр хъуамæ хæццæ кæна. Авантюриз-
мы тæваг (хорзæрдæм ахасты) иу чысыл кæмæ ис, уыцы адæймæгтæм хауы Черчесон. Уый куы нæ уыдаид, уæд къуыримæ чи сцæттæ, уыцы философон темæйыл æвæрд спектаклы хъазынмæ нæ бахастаид йæ ныфс. Дзырд цæуы, хуынд мæскуыйаг режиссер-æвæрæг Гур Фенкель Театралон лабораторийы фæлгæты Ирон театрмæ антрепризæ «Зæй» æвæрынмæ куы ссыд, уыцы цауыл. Стыр æхцондзинад æрхаста уыцы сфæлдыстадон куыст Дианæйæн. Театры зындгонд адæймæгтæй чидæр куыд загъта, актер йæ мидтыхстæй куы схицæн уа, уыцы уысм у йæ сæфты нысан.
Нæ хъайтар уымæй цух у, суанг ма ахуыр куы кодта, сценæмæ дæр уæд рахызт. Æдæрсгæйæ зæгъæм, æмæ абоны онг дæр æвæлмæстæй никуы рацыд, йæ царды мидис чи сси, уыцы театралон сценæмæ. Никæимæ йæ ис фæхæццæ кæнæн, цыфæнды грим æмæ уæлæдарæсы куы уа, уæд дæр. Æртын дыууæ азы æвæллайгæйæ, йæхиуыл нæ ауæрд-
гæйæ лæггад кæны Ирон театрæн. Аивæдты училищæйы дыккæгæм курсы ахуыргæнгæйæ ахъазыд Айларты Асæхмæты пьесæмæ гæсгæ æвæрд спектакль «Кæдæм тæхæм?»-ы. Сценæмæ Саламты Къола, Мерденты Юри æмæ Мелыкаты Замирæимæ хъаз, уый æрыгон чызгыл сагъта сфæлдыстадон базыртæ, Цæрæкты Олег уыд йæ партнер æмæ ныфсдæттæг.
«Мæ ахуыргæнджытæ – Гæлæуты Анатоли, Брытъиаты Зариффæ, Беккуызарты Орзетæ… Уыдон мын бауарзын кодтой мæ дæсныйад, бузныг дæн хъысмæтæй, ахæм диссаджы адæймæгтимæ мæ кæй сиу кодта, уымæй», – зæгъы Дианæ. Фæндзай ролæй уæлæмæ уал ын бантыст сценæйы ахъазын. Йæ фарсмæ уыцы рæстæг æдзух ис йæ сæрыхицау, республикæйы адæмон артист Къуымæллæггаты Владимир. Царды дæр, сценæйы дæр сты иумæ. Арæх хъазынц иу спектаклы, фæлæ царды бинонтæ сты, сценæйы та – актертæ. Иу иннæимæ нæ хæццæ кæнынц. Йæ ролтæ æмхуызон бирæ уарзы, сывæллоны ад ын кæнынц, йæхи фæлтæры режиссурæйы дæр, бантыст уал ын Брытъиаты Елбыздыхъойы цыбыр уацмыстæм гæсгæ спектакль сæвæрын, стæй дыууæ аргъауы сывæллæтты размæ рахæссын. Гастролты уæвгæйæ, аккаг хæрзиуджытимæ сыздæхтысты Бакуйæ.
Ссæдз азæй уæлæмæ кусы, разамынд дæтты Алагиры адæмон театрæн, сæвæрдта фынддæс спектаклы. Хæдахуыр артисттæй бирæтимæ ныр кусы профессионалон сценæйы. Уæдæ, хъæлдзæг тележурнал «Дам-Думтæ»-йы цы сурæттæ сарæзта, уыдон дæр хорз хъуыды кæнынц телевизормæ кæсджытæ. Дианæ бакуыста, мультипликацион ныв-ты архайджытæ цæмæй иронау сдзурой, ууыл дæр.
Мадæлон æвзаг ахуыр кæныныл, национ культурæ æмæ традицитыл Ирон театры æнтыстджынæй архайы сывæллæтты скъола-студи, разамынд ын дæтты Черчесон. Ахуыр дзы кæнынц, театралон ахуыргæнæндæтты цы дис-
циплинæтæ амонынц, æппæт уыдоныл. Мадæлты хæсты иу хай – сывæллæтты иронау дзурын ахуыр кæныны хъуыддаджы йæхимæ райста ацы студи, æмæ йын æнтысгæ дæр кæны.
Черчесты Дианæ бахызт актеры æцæг сфæлдыстадон кармæ, бирæ йын бантыст саразын, уымæй фылдæр хорздзинæдтæ та йæм разæй æнхъæлмæ кæсы. Рæсугъд миддунейы хицау актрисæйæн йæ фæндаг уæрæх æмæ раст цы уа, уый та театрæн лæггадгæнæг удæн зæгъы театрдзауты зæрдæ.
Хуыбиаты Ларисæ
