Дзæуджыхъæуы Намысы мемориалы кадджын аллейы ныгæд цы сгуыхт адæймæгтæ æрцыд, уыдонæй иу у Советон Æфсады инæлар-майор Алексей Иваны фырт Нерченко. 30 мартъийы уымæн йæ райгуырдыл æххæст кæны 125 азы.
Æмæ кæд Алексей Иваны фырт гуыргæ Воронежы губернийы ракодта ивгъуыд æнусы райдайæны, уæддæр æфсадæй рацæуыны фæстæ иудадзыгон цæрæн бынатæн равзæрста Дзæуджыхъæу, æмæ афтæмæй Ирыстон сси йæ дыккаг райгуырæн бæстæ (йæ райгуырæн хъæу Никитовкæ ныр Белгороды облæсты Сырхгвардион районмæ хауы).
1918 азы Алексей Нерченко барвæндонæй бацыд Сырх Æфсады рæнхъытæм. Раздæр уал сырх командирты курсытæ каст фæци, стæй та инструкторты æфсæддон скъолайы ахуыр кодта горæт Орелы. 1927 азы Æппæтцæдисон Центрон Æххæстгæнæг Комитеты скъола каст фæуыны фæстæ службæ кодта 26-æм Белозерскаг кавалерион полчъы пулеметон взводы командирæй.
1932 азы А. Нерченко Блиновойы кавалерион дивизийы сконды службæ кодта польшæйаг арæныл Житомир æмæ Новгород-Волынскы районы. 1937 азы каст фæци Ленинграды Æфсæддон-политикон академи. 1938 азæй фæстæмæ уыд ССР Цæдисы Хъахъхъæнынады адæмон комиссарады сæрмагонд кавалерион полчъы, стæй та бригады комиссар. 1939-1940 азты архайдта урс финнæгтимæ хæсты.
1940 азы Алексей Нерченко М.В. Фрунзейы номыл академийы каст фæци Уæлдæр академион курсытæ.
1941 азы 22 июны фашистон Германы æфсæдтæ æрбабырстой Советон Цæдисмæ, куынæг кодтой сабырцæрæг адæмы, дæрæн — хъæутæ æмæ горæттæ. Алексей Нерченко уыцы карз хæсты архайдта йæ райдайæнæй фæстæмæ. 229-æм æхсæг дивизийы командиры хæдивæг уæвгæйæ, хæсты фыццаг бонты балæууыд фронты Смоленскы районы.
1941 азы июлы Алексей Нерченкойы снысан кодтой Мæскуыйы коменданты хæдивæгæй. Уыцы аз сентябры та — Физикон цæттæдзинады управленийы комиссарæй. Цæттæ кодтой лыжæтыл бырæг хæйттæ æмæ альпинисттæ хæстон архайдтытæн. 1941 азы 7 ноябры Мæскуыйы Сырх фæзы архайдта парады.
1942 азы горæт Орелы æфсæддон училищæ рæстæгмæ æрбынæттон Астæуккаг Азийы горæт Чарджоуы (ныртæккæ – горæт Туркменабад). Уæд æфсæддон ахуыргæнæндоны хицауæй снысан кодтой булкъон Нерченкойы. 1944 азы йын лæвæрд æрцыд инæлар-майоры цин.
1947 азы та Алексей Иваны фырт нысангонд æрцыд Цæгат Кавказы суворовон училищæйы хицауæй. 1949 азы йæ Дзæуджыхъæуæй аивтой горæт Калининмæ, æмæ уым дæр уыдис суворовон училищæйы хицау.
1954 азы каст фæци Гæрзифтонг тыхты Генералон штабы Уæлдæр академион курсытæ. Снысан æй кодтой Ташкенты В. Ленины номыл командон училищæйы хицауæй, фæстæдæр та æрлæууыд Казахаг паддзахадон университеты æфсæддон кафедрæйы сæргъы.
Инæлар Алексей Иваны фырт Нерченко хорзæхджынгонд æрцыд Ленины æмæ Сырх Тырысайы дыууæ орденæй, Фыдыбæстæйы хæсты фыццаг къæпхæны æмæ Сырх Стъалыйы ордентæй, майдан «Ирыстоны намысæн» æмæ æндæртæй. Алы азты А.И. Нерченко æвзæрст æрцыд Житомиры, Курскы, Мæскуыйы, Майкъопы, Дзæуджыхъæу æмæ Сталинабады горсоветты депутатæй, партийы Мæскуыйы, Ташкент æмæ Дзæуджыхъæуы горкомты уæнгæй.
1958 азы инæлар-майор А.И. Нерченко рацыд запасы æмæ æрцард Ирыстоны сæйраг горæты. Пенсийы уæвгæйæ дæр, Алексей Иваны фырт зæрдиагæй архайдта республикæйы æхсæнадон царды, уыд рæзгæ фæлтæрæн рæ-
дау зондамонæг. 1999 азы 15 майы ахицæн йæ цардæй. Инæларæн куыд æмбæлы, ахæм кадимæ йæ бавæрдтой Намысы аллейы…
Дмитрий Астахов
