Ирон театралон аивадæн ныр фæндзай азæй фылдæр удуæлдай лæггад кæны Цæгат æмæ Хуссар Ирыстоны адæмон артисткæ, Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон премийы лауреат, зындгонд æхсæнадон архайæг, поэт ГАЛУАНТЫ Людмилæ. Уый Хуссар Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон драмон театры сценæйы сарæзта, куыд дунейы, афтæ нæ бæстæйы æмæ ирон драматургты пьесæтæм гæсгæ æвæрд спектакльты 60 сурæтæй фылдæр. Людмилæ у бирæвæрсыг курдиаты хицау.
Æмхуызон хорз йæ курдиаты цæхæр дзæнхъа дурау æрттивы трагедиты, комедиты æмæ драмæты дæр. Уыдонæн сæ зынгæдæртæ сты: Джон Флейчеры «Испайнаг сауджын»-ы — Виоланта, Максим Горькийы «Егор Булычев æмæ иннæтæ”-йы — Варварæ, Фридрих Шиллеры «Дон Карлос»-ы — Принцесса Эболи, Николай Гоголы «Ускуырд»-ы — Агафья Тихоновна, Мустай Каримы «Хъоды»-йы — Фæрнæхсин, Цопанаты Хаджумары «Хабос æмæ Аминæт» — Сæудæджер, Гаглойты Федыры «Бæсты фарн»-ы — Зæлон, Хуыгаты Георы «Чепты Чепена»- йы — Поли, Гаглойты Владимиры «Ныййарæджы кадæджы» — Госæма æмæ бирæ æндæртæ. Ацы рольтæй сæ алкæцыдæр у Людмилæйы сценикон царды хицæн фæзынд, алæмæты уацау. Алкæцыдæр сæ сæрмагонд фæндаг ссардта ирон аивадуарзджыты зæрдæтæм, бацагайдта сын сæ зæрдæты рæбинагдæр, æнкъарæнджындæр дадзинтæ, ныррухс сын кодта сæ зонд, басагъта сыл разæнгардгæнæг базыртæ.
Зындгонд артисткæ царды æмæ сфæлдыстадон фæндæгты, æхсæнады, нæ адæмы æхсæн йе ‘рмдзæф цас ирдæй бæрæг дары, уыдæтты тыххæй у, æрæджы джиппы цы чиныг рацыд, уый — «Мæ адæм, уæ разы лæууын æз ныфсджынæй». Йæ саразæг у, газет «Рæстдзинад»-ы хистæр уацхæссæг, УФ-йы Журналистты цæдисы уæнг Хетæгкаты-Уаниты Оксанæ. Зынджы стъæлфæнæй арты æвзæгтæ куыд райгуырынц, адæймаджы зæрдæ сæ хъармæй куыд батавынц, афтæ Оксанæйы фыст чиныгæн йæ сæйрагдæр сæрæвæрæн уыд, 2015 азы Хуссар Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон драмон театры гастрольты рæстæг Оксанæ зындгонд артисткæйæ цы интервью райста, уый. Мыхуыры та рацыд газет «Рæстдзинад»-ы 2016 азы, 19 июны.
Вæййы афтæ, æмæ журналист интервью кæмæй фæисы, уыцы адæймаг ын, артист уа, фыссæг, поэт, нывгæнæг, музыкант, дохтыр æрмæг ныффыссыны тыххæй ракæны йæ куысты, царды сæйрагдæр хабæрттæ. Æмæ сæ ныхас ууыл ахицæн вæййы. Æрмæг мыхуыры куы рацæуы, уæд æй бакæсы æрмæджы сæйраг архайæг, газеткæсджытæ. Сæ зæрдæмæ фæцæуы, фæлæ ма дзы уæддæр цыдæр нæ фæфаг кæны. Оксанæйы фыццаг æрмæг Людмилæйы тыххæй рауад мидисджын, факттæй, артисткæйы алывæрсыг курдиатыл дзурæг цаутæй æххæст. Бирæ арфæтæ райста газеткæсджытæй, аивады æмæ театры архайджытæй, Людмилæйы иузæрдион хæлæрттæй. Уыдон ын ныфсы базыртæ садзæгау фесты, æмæ Уанион фидарæй сфæнд кодта артисткæйы царды æмæ сфæлдыстадон алывæрсыг куыст чиныджы хуызы дзыллæйы рæгъмæ рахæссын. Æмæ раст мыдыбындз амæй ай аивдæр дидинджытæн сæ хуыздæртыл куыд биноныгæй æмæ бæстонæй фæзилы, афтæ Оксанæ йæхицæн æнцой нал зыдта. Бадт архивты, библиотекæты, ныхас кодта Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны театрты артисттимæ, Людмилæйы царды æмæ сфæлдыстадон архайды сгуыхтытæ сæрысуангæй зонгæ кæмæн сты, уыцы адæмимæ. Æмæ æрæджы рауагъдад «Веста»-ы рухс федта нæ уарзон артисткæ, æхсæнадон архайæг, зынгзæрдæ патриот, поэт Галуанты Людмилæйы тыххæй аив æмæ мидисджын чиныг. Чиныг райдайы Оксанæйы цыбыр раныхасæй. Фыццаг сæргонды чиныгаразæг лæмбынæг фыссы, артисткæ кæй сарæзта, уыцы рольты тыххæй. Сæ зынгæдæртæ сын йæхицæн сбæлвырд кодта æмæ сæм акаст аивадиртасæджы, курдиатджын публицисты цæстæй. Куыд критик, афтæ цы спектакльтыл æрдзырдта, уыдоныл йæ хъуыдытæ сты бæлвырд, æнцайынц уырнинаг факттыл, ис сæ арф хъуыды æмæ апп. Йæ рольтæн æмæ театры арæзт сурæттæн Ирыстоны зынгæдæр аивадиртасджыты хъуыдытæй дæр чиныг хорз сфидыдта.
Дыккаг сæргондмæ хаст æрцыдысты, Галуаноны тыххæй Ирыстоны зындгонд политиктæ, артисттæ, музыканттæ, æхсæнадон архайджытæ цы зæгъынц, куыд аргъ ын кæнынц, уыцы хъуыдытæ. Уыдонимæ, РХИ-йы президент Бибылты Анатоли, (чиныг уый фæрцы федта рухс), УФ-йы æмæ Ирыстоны адæмон артист, зындгонд композитор, фæндырдзæгъдæг Гæздæнты Булат, УФ-йы адæмон артисткæ Хуыгаты Валерия, РХИ-йы æмæ РЦИАланийы адæмон артист, композитор, зарæггæнæг Харебаты Тимур, Хуссар Ирыстоны культурæйы раздæры министр Остъаты Мæдинæ, Хуссар Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон драмон театры аивадон разамонæг, режиссер Дзуццаты Тамерлан, зындгонд уырыссаг режиссер Анатолий Азаревич, композитор, зарæггæнæг Джыккайты Æхсар, УФйы аивæдты сгуыхт архайæг, РЦИ-Аланийы Композиторты цæдисы сæрдар Магкоты Ацæмæз, РХИæмæ РЦИ-Аланийы сгуыхт артист Бибылты Сослан, зындгонд зарæггæнæг, РЦИ-Аланийы адæмон артист Дауыраты Эдуард æмæ иннæтæ. Се ‘ппæт дæр Людмилæйы тыххæй сæ хъуыдытæ загътой æргом æмæ зæрдиагæй. Уыдоны фæрцы, артисткæйы хæстæгмæ чи нæ зоны, æмæ йæ æрмæстдæр сценæйы бæлвырд фæлгонцы чи федта, уыдоны цæстытыл ауайдзæн йæ уды, зæрдæйы, бакасты аив фæлгонцæй ирд æмæ уырнинагæй. Ноджы арфдæр ын банкъардзысты йæ бирæвæрсыг курдиат, куыд сценæйы дæсны, поэт-трибун, йæ дзыллæйы бартыл æмæ рухс фидæныл иузæрдион æмæ æнувыд тохгæнæг.
Хæрзгæнæг кæддæриддæр адæмы арфæйæ хайджын вæййы. Уыцы хъуыддаджы дæр Людмилæмæ амонды зæд бахаудис. Уый афтæ кæй у, уый бæрæг у, ног чиныгмæ Галуаноны тыххæй фыст æмдзæвгæтæ дæр хаст кæй æрцыдысты, уымæй. Сты æнкъарæнджын æмæ фæлгонцджын, зæрдæмæхъаргæ хъуыдытæй æххæст. Сæ иуы дæр былалгъæй, уæлæнгайæ загъд хъуыды нæй.
Чиныджы аккаг æргом здæхт цæуы Галуанонæн йæ поэтикон курдиаты хицæндзинад æмæ хæдхуыздзинады æууæлтæм. Ацы фарстатыл дзуры хицæн сæргонд «Ирон дзырд дын нæртон хæзна». Куы йæм æркæсæм, уæд нæ бон зæгъын у Людмилæ кæй у зæрдæмæдзæугæ лирикон æмдзæвгæты автор. Йæ хъæлæс, куыд йæ дзыллæйы хъысмæтыл сагъæсгæнæг æргомæй, рæстдзæвинæй зæлы Ирыстоны тохдзауты лæгдзинадыл, ирон адæмы зын царды рæстæджыты тыххæй фыст поэтикон уацмысты.
Галуанты Людмилæ, куыд æхсæнадон архайæг, афтæ йæ дзыллæйы бартыл тохгæнæг кæй у, ууыл дзурæг æрмæджытæ: интервьютæ, алыхуызы æхсæнадон æмбырдты цы раныхæстæ ракодта, уыдон дæр аккаг хуызы бынат ссардтой чиныджы хицæн сæргонды бын.
Ног чиныг хорз сфидыдта Галуанты Людмилæйы цард, бирæвæрсыг сфæлдыстадон æмæ æхсæнадон архайд æвдисæг къамтæй. Уыдон канд артисткæйы æрмдзæфыл дзурæг не сты, фæлæ ма дзы фенæн ис, йемæ алы азты Хуссар Ирыстоны драмон театры сценæйыл адæмы зæрдæтæм циндзинад чи хаста æмæ хæссы, уыдоны сурæттæ дæр. Паддзахадон хæрзиуджытæн æмæ театры цы сурæттæ сарæзта, уыцы номхыгъдтæ, Интернеты тыгъдады Галуаноныл цы æрмæджытæ ис, уыдонæн сæ хуыздæрты дæр Оксанæ равæрдта бæлвырд фæткмæ гæсгæ, бахаста сæ йæ чиныгмæ.
2008 азы Хуссар Ирыстоны хæстон цауты рæстæг басыгъд Галуанты Людмилæйæн йæ хæдзары йе сфæлдыстадон архив. Уымæ гæсгæ чиныг «Мæ адæм, уæ разы лæууын æз ныфсджынæй» джиппы кæй рацыд, уымæй Хетæгкаты Оксанæ æмæ рауагъдад «Веста»- йы сæргълæууæг Наталья Проваторова, нывгæнæг Хетæгкаты Аслан, редактор Колыты Иринæ, РХИйы Президент Бибылты Анатоли, Людмилæйæн æмæ æппæтаивадуарзджытæн бакодтой стыр лæвар. Ныр нæ театралон аивады рæзты истори чи иртаса æмæ ма Галуаноны тыххæй ног монографион куыстытæ, уацтæ чи фысса, уыдонæн Хетæгкаты Оксанæйы зæрдиаг удвæллой уыдзæн ахъаззаджы æххуыс. Уымæ гæсгæ йын нæ зæрдæ зæгъы ноджыдæр бæрзонддæр сфæлдыстадон уæлахизтæ!
ГАСАНТЫ Валерии
