Ацы азы æхсæзæм декабры сæххæст уыдзæн 84 азы, немыцаг фашистты æфсæдтæ Мæскуыйы бынмæ дæрæнгонд куы æрцыдысты æмæ сæ 250-300 километры ныгуылæнырдæм куы аппæрстой, уæдæй абонмæ.
1942 азы зымæджы фыццаг мæйы райдайæны нæ бæстæйы сæйраг горæты бынмæ тугкалæн хæстыты советон æфсæддонтæ равдыстой стыр лæгдзинад, хъару, хæстон арæхстдзинад, Фыдыбæстæйы сæрвæлтау се сгуыхтдзинæдтæ дисы æфтыдтой æнæхъæн дунейы дæр. Æнæбасæтгæ кæй хуыдтой, уыцы егъау, алы хæцæнгарзæй ифтонг лæбурджытæн ныккодтой бæрзæйсæттæн цæф, фæцудыдтой сæ ныфс, сæ хъару.
Уыцы æнæферохгæнгæ цауты тыххæй чиныг рауагъта зындгонд фыссæг Евгений Воробьев. Схуыдта йæ «Мæскуы 27. Зæрдæмæ хæстæг», зæгъгæ. Ома, немыцаг æфсæдты ма хъуыдис æрмæстдæр 27 километры Мæскуымæ, сæ инæлартæ, бинокльтæй кæсгæйæ, дзæбæх уыдтой горæты хæдзæрттæ. Воробьев йæ чины-
джы ныффыста ирон лæппу, капитан Гæбæраты Реуазы тыххæй дæр. Куыд сбæрæг, афтæмæй Реуаз уыди фыццаг æфсæддон, тулæйаг хæцæнгæрзты конструктор Симоновы танктæ куынæггæнæг топпæй немыцаг танк чи басыгъта, уый.
Воробьев фыста: «Капитан Гæбæраты Реуазы батальон сыгъдæг кодта знæгтæй Шевченкойы номыл уынджы хæдзæрттæ. Фашисттæ сæттын нæ куымдтой, хаттæй-хатт-иу не ’фсæддонтæн бацайдагъ лæгæй-лæгмæ карз тох дæр. Реуазы батальон суæгъд кодта аст хæдзары, фæлæ уæдмæ фæзындысты знаджы танктæ. Уавæр махонтæн февзæрдæр. Æмæ уæд капитанæн йæ зæрдыл æрбалæууыд, уымæй размæ сын Тулæйы заводæй кæй æрбарвыстой, уыцы танктæ куынæггæнæг топп. Уый уыди ног дзаума, ничима йæ зыдта, йемæ инструкци дæр нæ уыди! Реуаз зыдта æрмæстдæр уый, æмæ у фондзæхстон. Уæдмæ танк æрбаввахс, йæ сармадзан æрвыста иу нæмыг иннæйы фæдыл. Фæстиатгæнæн нал уыди.
Реуаз æрбайста хæцæнгарз, æрхуыссыд рудзынджы раз. Æххуыс ын кодта сержант Пичужкин. Фыццаг æхст нæ бахъыгдардта знæгты танк, фæлæ Реуаз дыккаг хатт куы фехста, уæд нæмыг суади цæлхытыл.
– Цæттæ у! – цингæнгæ ныхъхъæр кодта Пичужкин.
– Арс нæма амардтам, ды та йын йæ царм уæй кæныс, – йæ сæр банкъуыста Гæбæрайы-фырт æмæ та ныхъхъавыд. Иу цалдæр æхсты фæстæ танк æрлæууыд. Реуаз ныууагъта йæ бæсты Пичужкины, бацамыдта йын, куыд æмæ кæдæм хъавын хъæуы танкæн, йæхæдæг та иннæ уæла-
дзыгмæ схызти, уым æрхуыссыди пулеметы раз æмæ уымæй æхста фашистты, æцæг, йæ хъус дардта Пичужкины рудзынгмæ дæр – цы баци, арæхсы ног хæцæнгарзæй æви нæ, зæгъгæ. Сержант æгуыдзæгæй йæхи нæ равдыста, бантыст ын дыккаг танк дæр бахъыгдарын, фыццаджы сыфцæй аластой фашисттæ. «Цуанонæн йæ хъыримаг рæстдзæвин куы вæййы, уæд ын махмæ, Ирыстоны, раппæлынц йæ цæстытæ æмæ йæ къухтæй», – загъта Гæбæрайы-фырт, йæ разы чи уыд, уыцы пулеметчиктæн.
Дыккаг бон Реуазы батальон райста цалдæр ног ахæм топпы. Уагътой сæ Тулæйы заводтæй иуы. Кæд сæм сармадзаны нæмыджы тых нæ уыди, уæддæр арæхстджын къухты ахæм топпæн йæ бон уыди знæгтæн фаг фыдбылызтæ саразын. Уымæн ирд дæнцæг ссис капитан Гæбæраты Реуазы архайд карз тохы уысмы».
Æрмæг бацæттæ кодта
Хæмыцаты Морис
