Цæгат Ирыстоны Парламенты Сæрдар ТУСКЪАТЫ Таймураз архайдта УФ-йы Федерацийы Советы «2027 азы æмæ 2027-2028 азты пъланон рæстæгмæ федералон бюджеты сæйраг бæрæггæнæнты тыххæй» парламентон байхъуыстыты. Амыдта сæ Федерацийы Советы Сæрдар Валентина МАТВИЕНКО.
Нæ бæстæйы сæйраг финансон документыл æхсæнадон байхъуыстытæ арæзт цæуынц ныр дыккаг хатт. Æрныхас ыл кæнынмæ хуынд æрцыдысты федералон æмæ регионалон закъонæвæрджытæ, губернатортæ, УФ-йы хицаудзинад æххæстгæнæг оргæнты разамонджытæ, эксперттæ, стыр бизнесы æмæ наукон æмæхсæнады минæвæрттæ.
Бюджеты сæйраг бæрæггæнæнтыл æмæ закъоны проекты фæдыл ныхас кодта финансты министр Антон Силуанов. Байхъуыстыты архайдтой Уæрæсейы Нымайæн палатæйы Сæрдар Борис Ковальчук, Хъалонты федералон службæйы разамонæг Даниил Егоров æмæ УФ-йы Центрон банчы сæрдары хæдивæг Алексей Заботкин.
Валентина Матвиенко куыд загъта, афтæмæй дæсны финансон-бюджетон политикæ у регионты æмхуызон рæзты, стæй нæ бæстæйы экономикæйы размæцыды бындур. Йæ ныхасмæ гæсгæ, бюджетыл кусгæйæ, æнæмæнг нымайгæ сты регионты интерестæ, сæ хъуыды æмæ фæндæттæ.
– Æппæт уыдæттæ æмæ нырыккон уавæртæ æмбаргæйæ, Финансты министрад архайы бюджет саразын уыцы хуызы, цæмæй дзуапп дæтта, нæ бæстæйы Сæргълæууæг кæй снысан кодта, уыцы стратегион æмæ национ нысантæн. Хæстæгдæр æртæ азмæ экономикæ хъуамæ ноджы фæфидардæр уа, фæфылдæр уыдзысты инвестицитæ дæр. Хицаудзинады оргæнтæ хъуамæ æнæкъуылымпыйæ æххæст кæной Президенты уынаффæтæ. Уыдон, фыццаджыдæр, сты социлон хæстæ æххæст кæнын, нæ бæстæйы æдасдзинад æмæ хъахъхъæнынады бындуртæ фидардæр кæнын æмæ сæрмагонд æфсæддон операцийы архайджытæ æмæ сæ бинонтæн æххуыс кæнын, – загъта Валентина Матвиенко.
Уымæй уæлдай, куыд бафиппайдта, афтæмæй паддзахад дарддæр дæр æххуыс кæндзæн сывæллонджын бинонтæн, дарддæр лæвæрд цæудзæн ныййарæджы капитал, æндæр социалон æххуыстæ, арæзт æмæ бындурон рацарæзт цæудзысты рæвдауæндæттæ, астæуккаг æмæ уæлдæр ахыргæнæндæттæ.
Антон Силуановы ныхасмæ гæсгæ, бюджеты æвæрд æрцыдысты фæрæзтæ, Президент кæй снысан кодта, уыцы национ хæстæ æххæст кæнынæн, уыимæ, макроэкономикон нывылдзинадыл архайын æмæ граждæнты æцæг æфтиæгтæ фылдæр кæнын. Министр куыд загъта, афтæмæй ныййарæджы капитал инфляцимæ гæсгæ фæфылдæр уыдзæн, ветерантæ æмæ инвалидтæн уыдзæн финансон æххуыс. Фæдзæхстадон пенситæ 2027 азы фæфылдæр уыдзысты дыууæ хатты: 1 февралæй – 6,8 процентæй æмæ 1 апрелæй – пенсийы фæдзæхстадон хай уæлæмхасæнæй фæфылдæр уыдзæн 3,3 процентæй.
Кармæ гæсгæ пенсийы рæстæмбис бæрц 2027 азы кæронмæ уыдзæн 29 мины æмæ 904 сомы. Фæцæрыны æппынкъаддæры бæрц 2027 азы фæфылдæр уыдзæн 6,8 процентæй, афтæмæй йæ бæрц рауайдзæн 20 мины æмæ 227 сомы. Фæфылдæр уыдзæн мызд фидыны æппынкъаддæр бæрц дæр æмæ схæццæ уыдзæн 28 мины æмæ 935 соммæ.
«Сывæллæтты бюджет» æртæ азмæ 10 триллион сомæй дæр фæфылдæр уыдзæн: иухаттон пособи æртæ азмæ райсдзысты аст милуан адæймаджы, дыууæ милуан бинонтæ та – ныййарæджы капитал. Уыцы капиталы бæрц 2027 азы уыдзæн: фыццаг сывæллоны тыххæй – 778,5 мин сомы, дыккаг сывæллоны тыххæй та – 1 милуан æмæ 028,7 мин сомы (фыццаг сывæллоны тыххæй ныййарæджы капитал бинонтæ кæд нæ райстой, уæд).
Сывæллонджын бинонтæн цæрæнуæтты программæтæ æххæст кæнынæн дихгонд æрцæудзæн 1,6 триллион сомы; ахуырад æмæ æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабæзтæн – 3,6 триллион сомы. Дарддæр арæзт æмæ рацарæзт цæудзысты скъолатæ, сывæллæтты рæвдауæндæттæ, техникумтæ, æмдзæрæнтæ. Стратегион нысанты ‘хсæн сты нæ бæс-тæйы æдасдзинад æмæ хъахъхъæнынады домæнтæ финансон æгъдауæй æххæст кæнын, сæрмагонд æфсæддон операцийы архайджытæ æмæ сæ бинонтæн æххуыс кæнын.
Дарддæр рæздзæн инфраструктурæ, Фæндæгты хæдзарадæн æртæ азмæ лæвæрд æрцæудзæн 4,4 триллион сомы; æхсæнадон транспорт сног кæнынæн та – 65 миллиард сомæй фылдæр.
Парламентон байхъуыстыты фæдыл йæ хъуыды загъта Тускъаты Таймураз.
– Документ у æххæст æмæ дзуапп дæтты рæстæджы æппæт домæнтæн дæр. Бюджет бахъахъхъæдта йæ социалон ахадындзинад адæмы раз, уæлдайдæр – сæрмагонд æфсæддон операцийы архайджытæ æмæ сæ бинонты раз. Не ‘мкусæг парламентаритæ равдыстой хорз хъæппæристæ агропромышленнон комплексæн æмæ чысыл агробизнесæн баххуыс кæныны тыххæй, ахуырады къабаз рацаразын æмæ æндæр хорз хъуыддæгтæ саразыны тыххæй. Уырны мæ, бюджеты бæрæггæнæнтæ кæй уыдзысты нæ бæстæйы фидардзинад æмæ регионты размæцыдæн ахъазгæнæг бындуртæ, – бафиппайдта Тускъаты Таймураз.
ДЕДЕГКАТЫ Зæлинæ
