Гагуылаты Юри дæр у, ивгъуыд æнусы 80-æм азты Афганистаны хæстмæ уæды Советон Цæдисæй кæй арвыстой, нæ уыцы фæсивæды фæлтæрæй.
Æфсады рæнхъытæм æм фæсидтысты 1979 азы июлы. Карантины ацыдис Украинæйы горæт Изяславы. Декабры сын се ’фсæддон хай иу бон фæдисы уавæры эшелоны сбадын кодтой, æмæ æртæ боны дæргъы поезд йæ цæуынæй нæ банцад. Æрæджиау æрлæууыдысты тыгъд быдыры, цатыртæ сын сæвæрдтой. Хæсты рæстæг куыд вæййы, ахæм уагыл сæ полкътыл фæдихтæ кодтой, æмæ æнхъæлмæ кæсын райдыдтой. Куыд бамбæрстой, афтæмæй февзæрдысты Астæуккаг Азийы. Фæстæдæр та рабæрæг – лагеры цы рæстæг арвыстой, уыцы æмгъуыдмæ сапертæ арæзтой понтонтæй хид Амударьяйы цæугæдоны сæрты.
Уыцы хид куыддæр сцæттæ, афтæ та æд хæстон техникæ Афганистанмæ бацыдысты. Афтæ райдыдта беслæйнаг лæппу Гагуылаты Юрийæн хæст.
Йæ ныййарджытæ – Гагуылаты Тасолтан æмæ Меретхан æппæт уыцы хабæрттæ нæма зыдтой. Цасдæр рæстæг лæппуйæ фыстæг дæр нæ уыди, æмæ сагъæсы бацыдысты. Æрмæст иу цыппар мæйы фæстæ базыдтой, Туркестаны æфсæддон зылды, дам, службæ кæны Юри. Цæвиттон, уырдыгæй лæппу ныффыста йæ уарзон чызг Аннæмæ. Фæлæ бæлвырд кæцы ранæй, уый зын равзарæн уыди къонвертыл. Меретхан бафæлвæрдта лæппуимæ исты хуызы телефонæй аныхас кæнын. Телефонты станцæйы йæ дзæвгар æнхъæлмæ кæсын бахъуыди, мад стыхсти, æмæ йын уæд телефонисткæ чызг афтæ куы бакæнид: «Афганистанмæ афтæ æнцонтæй нæ бадзурдзынæ, уым хæст цæуы, бабыхс иу гыццыл»… Æнæрхъуыдыдзинад уыди, бæгуыдæр. Зын бамбарæн нæу, ныййарæг мад цы уавæры уыди уыцы хабары фæстæ, уый…
Юри службæ кодта Хуссар гарнизоны, горæт Кундузы. Уыди бастдзинады батальоны хицау, цалдæр мæйы фæстæ та йæ бакодтой фистæгæфсæддонты хаймæ, ссис взводы разамонæджы хæдивæг. Тæрсын цы у, уый нæ зыдта, быцæуы рæстæг иудадзыгдæр уыди раззæгты рæнхъыты. Фæцæф, контузи дæр фæци. Фæхуыссыд госпитæлы æмæ та дзыхъхъынногæй æрлæууыд йе ’мбæлтты фарсмæ. Федта йæхи цæстытæй, се ’взонг цард-иу уыцы тугкалæн быцæуты куыд аскъуыд, уый, бавзæрста бирæ зындзинæдтæ, фæлæ уæддæр сæрæгасæй сыздæхт Ирыстонмæ, йæ уарзон бинонтæм.
Рахизфарсы районы Æфсæддон-интернационалистон цæдисы сæрдар Гагуылаты Юри, уыцы азтæ мысгæйæ, фæзæгъы:
– Фыдыбæстæ нын загъта: «Хъæуы», æмæ ацыдыстæм Афганистанмæ. Фынæй-иу куы кодтам, уæддæр нæ автоматтæ немæ уыдысты, цыфæнды рæстæг дæр цæттæ уыдыстæм бардзырд сæххæст кæнынмæ. Фæлæ нæ абон нæ паддзахад ферох кодта, æрхъуыды ма нæ кæнынц æрмæстдæр не ’фсæдтæ уырдыгæй рацæуыны бон. Льготæтæ нын нал и, никæйуал хъæуæм. Куы бацæуай искæцы хицаумæ нæ царды хабæртты тыххæй, уæд сæ хуыздæр дзуапп вæййы: «Мах уæ нæ арвыстам уырдæм…» Политиктæ ныр бирæ радзур-бадзур кæнынц, хъуыдис æви нæ не ’фсæдтæ Афганмæ æрвитын, уый фæдыл. Фæлæ уыцы азты нæ Цæдисмæ наркотиктæ дзæвгар къаддæр цыди, нæ хуссайраг арæнтæ хъахъхъæд кæй цыдысты, уый тыххæй ничи дзуры. Мах рацыдыстæм, æмæ дзы æрбынæттон сты америкæгтæ, НАТО, сæ бон ницы баци, лидзæг фесты, æмæ дзы æрфидар талибты хицаудзинад. Наркотикты нымæц фылдæрæй-фылдæр кæны, уæдæ нæ хуссайраг арæнтæ дæр фидар æхгæд сты, уый зын зæгъæн у».
Гагуылаты Юри арæх фембæлы фæсивæды минæвæрттимæ, скъолаты ахуырдзаутимæ, стыр æвæрæн хæссы хъомыладон-патриотон куыстмæ. Абон æппæт Уæрæсейы адæмы иудзинад сæйраг хъуыддаг у. Сæрмагонд æфсæддон операцийы Ирыстоны лæппутæ цы хъайтардзинад æвдисынц, стæй Уæрæсейы тох цæуыл у, уый тыххæй сын лæмбынæг радзуры. Æмæ йæм кæддæриддæр тынг цымыдисæй фæхъусынц, фæдæттынц æм алыхуызон фарстатæ. Бирæйыл дзурæг сын фæвæййынц йæ хæстон хæрзиуджытæ æмæ майдан «Ирыстоны намысæн».
Рахизфарсы районы фæскомцæдисы организацийы уæнгтимæ (йæ разамонæг – Бибылты Светланæ) арæх вæййынц госпитæлы, дзагармæй сæм бацæуынц, зæрдиагæй сыл баузæлынц.
«Афганистаны сквер» дæр къорд азы размæ байгом Рахизфарсы районы Æфсæддон-интернационалистон цæдисы хъæппæрисæй. Æрæмбырд кодтой фæрæзтæ, фæкастысты сæм амалхъом адæймæгтæ, æмæ сæнусон кодтой, районæй цы цыппар лæппуйы цард аскъуыд Афганистаны зæххыл, уыдоны нæмттæ.Сау мраморон цыртдзæвæныл фыст сты Æлбегаты Юрийы, Джимиты Тугъаны, Дзгойты Оледжы, Чекойты Вячеславы нæмттæ.
ГАПБАТЫ Алетæ
