Иры фарны артдзæст — Тæбæхсæуты Балойы номыл академион Ирон театры сфæлдыстадон архайд фæахадгæдæр æмæ фæхъомысджындæр кæныны нысанимæ дзы цалдæр азы размæ арæзт æрцыд сæрмагонд правлени. Æрæджы театры уыд йæ ног уæнгты æмбырд. Уыдон та сты театры аивадон разамонæг æмæ сæйраг режиссер, РЦИ-Аланийы адæмон артист КОЛЫТЫ Владислав (правленийы сæрдар), ЦИПУ-йы президент, историон наукæты доктор, профессор, академик МÆХÆМÆТТЫ Ахуырбег, РЦИ-Аланийы культурæйы министры хæдивæг, поэт ДУДАЙТЫ Чермен, УФ-йы сгуыхт артисттæ БЕКМÆРЗТЫ Æхсар, БЫТЪÆТЫ Роберт, СÆБАНТЫ Тамерлан, РЦИ-Аланийы аивæдты сгуыхт архайæг, режиссер Мерденты Марат, театры сæйраг нывгæнæг Эмма ВЕРГЕЛЕС, нæ республикæйы адæмон артисттæ КОЧЫНАТЫ-ДЗГОЙТЫ Аллæ æмæ ÆЛБЕГАТЫ Алан, театры аивадон разамонæджы æххуысгæнæг, театры труппæйы сæргълæууæг ЕЛОЙТЫ Зарæ æмæ артисткæ ТЫБЫЛТЫ Анжелæ.
Правленийы æмбырд байгом кодта æмæ театры сфæлдыстадон куысты фарстатыл æргомæй æрдзырдта правленийы сæрдар Колыты Владислав:
— Нæ театры алы кусæджы размæ, артист уа, режиссер кæддæриддæр стыр æмæ вазыгджын хæстæ лæууыд æмæ ис абон дæр. Цæмæй нын уыдон æххæст кæнын æнцондæрæй æнтыса æмæ нæ рухстауæн архайдæн дзыллæййы æхсæн фылдæр ахадындзинад уа, уый тыххæй бауынаффæ кодтам театры правлени саразын. Йæ архайд хъуамæ æвæрццæгæй ахада театры репертуарон политикæйыл æмæ сфæлдыстадон рæзтыл. Ныртæккæ нæм ис лыггæнинаг фарстатæ дæр æмæ сæ иумæ æмзондæй, æмцæдисæй кæй лыг кæндзыстæм, уый нæ уырны. Фыццаджыдæр нæм чысыл ис, иронау чи фыссы пьесæтæ, ахæм драматургтæ, стæй нæм нæй театралон критиктæ. Раздæр азты драматургты æмæ театралон критиктимæ нæ театры сфæлдыстадон кусджытæм ницы фарст æвзæрдис. Кæддæриддæр алы спектаклы фæстæ дæр мидисджын, сфæлдыстадон рæзтæн иттæг пайда рецензитæ-иу газетты æмæ журналты фæрстыл фæзындысты Бæциаты Агуыдзæн, Плиты Жаннæйæн, Дауыраты Харитонæн, Маринæ Литвиненкойæн, Темыраты Дауытæн. Ныр нæ фæндид уыцы фарста культурæйы министрады разамынды размæ карздæрæй сæвæрын, цæмæй ссарой фæрæзтæ æмæ Мæскуымæ теаралон критикыл ахуыр кæнынмæ арвитæм иу æрыгон лæппуйы кæнæ чызджы.
Колыты Владислав ног сезоны театры репертуарыл дзургæйæ куыд банысан кодта, афтæмæй ног сезон байгом кæндзысты 15 октябры Хетæгкаты Къостайы «Фатимæ»-йæ (Кокайты Тотрадзы инсценировкæ). Уымæй уæлдай ма режиссер Сæбанты Тамерлан кусы Плиты Грисы пьесæмæ гæсгæ спектакль «Чермен» сæвæрыныл. Куыд зонæм, афтæмæй ацы аз 105 азы æххæст кæны ирон литературæйы классик Плиты Грисыл. Драматург, актер æмæ режиссер Айларты Асæхмæты пьесæмæ гæсгæ спектакль «Ханты цагъд» дæр хъуамæ феной театрдзаутæ ног сезоны. Уымæй уæлдай ма артист Æлбегаты Алан кусы уырыссаг адæмон аргъæуттæм гæсгæ инсценировкæ «Тархъæды аргъæуттæ»-йыл. Ивгъуыд сезоны театр уыд гастролон балцыты канд республикæйы хъæуты нæ, фæлæ ма Бакуйы дæр. Азербайджанмæ ирон театры артисттæ аластой сывæллæтты спектакль «Вовка в тридевятом царстве». Фидæны фæнд кæнынц ирон драматургтæй иуы пъесæ Азербайджаны театры æвæрд куыд æрцæуа, азербайджайнаг драматургтæй иуы пъсæмæ гæсгæ та спектакль ирон театры сæвæрыныл бакусын. Уый дыууæ адæмы сфæлдыстадон сæйраг артдзæстыты артистты, разамынды æмæ режиссерты æхсæн хæлар æмæ фидар бастдзинæдтæ сног кæныныл кæй сахаддзæн, уымæй ирон театры разамынды æмæ артистты ныфс ис. Рох нæ уыдзысты, не ‘хсæн чи нал ис æмæ абон цардæгас чи у, нæ уыцы артистты юбилейтæ æмæ сфæлдыстадон рæзтимæ баст цаутæ. Владислав куыд зæгъы, афтæмæй сæ хъуамæ аккаг хуызы сбæрæг кæной. «Уый фæрцы та ирон сценикон аивадæн табу чи кодта æмæ кæны, уыдоны нæмттæ æмæ сфæлдыстадон фæндаг адæмы зæрдыл хорзæй лæудзысты», — йæ ныхасы кæрон загъта Колыты Владислав.
— Ирон театр кæддæриддæр уыдис нæ адæмæн кувæндоны хуызæн табуйаг артдзæст. Æмæ ныр дæр хъуамæ афтæ уа, — дзырдта Мæхæмæтты Ахуырбег, — уымæн æмæ ирон театр, национ газет, журналтæ, телеуынынад, радио сты нæ фарны цæджындзтæ, нæ ирондзинад нын сафын æмæ рох кæнын чи нæ уадзы, уыцы æвæджиауы артдзæстытæ. Æз æй хорз хъуыды кæнын, нæ республикон газет «Рæстдзинад»-ы куы куыстон, уæд редакциимæ ирон театры коллектив: артисттæ, режиссертæ, разамынд куыд æнгом баст уыдысты, уый. 1960 азы Мæскуыйы ирон аивады æмæ литературæйы фыццаг декадæйы нæ национ театры артистты аивадæн нæ бæстæйы аивадуарзджытæ æмæ уазджытæ, зындгонддæр театралон критиктæ, режиссертæ нæ театры сфæлдыстадон рæзты тыххæй цы хорз ныхæстæ загътой, уый. Уыцы декадæимæ баст æрмæджытæ бацыдысты мæ уацау «Мæ базырджын азтæ»-м. Хорз уаид, æмæ уыцы æрмæгæй дæр театр йæ куысты æмбæлгæ хуызы куы спайда кæнид. Æрæджы газет «Северная Осетия»-йы цы уац рацыд, уым æрдзырдтон ирон театры, национ драматургийы, режиссурæйы уавæры тыххæй. Ныртæккæ фæзынд бирæ информацион фæрæзтæ: Интернет сайттæ, алыхуызы газеттæ, журналтæ. Æмæ нæ театры ног спектакль æвæрд куы ‘рцæуы, уæд ыл вæййы алыхуызы уацтæ фыст. Уыдонæн сæ фылдæр профессионалон аивадæй, журналистикæйæ, объективон цæстæнгасæй дард фæлæууынц сæ хъуыдымæ гæсгæ. Æмæ аууон æппарынц театрыл дæр æмæ аивадыл дæр. Уымæ гæсгæ мах хъæуы, артистты сфæлдыстадон рæзтæн чи фæахъаз уа, стæй театрæн дæр, ахæм профессионалон, æцæгæйдæр, аивады ад чи æмбары, ахæм журналистты мидисджын уацтæ. Æмæ мæ ныфс ис нæ правленийы уæнгтæй алчидæр йæ рæстаг зондæй ирон театры кад æмæ хæрзæбоныл бæлвырд хъуыддæгтæй кæй сахаддзæн, уымæй.
Мæхæмæтты Ахуырбеджы ныхæстимæ разыйы дзуаппы хуызы йæ хъуыдытæ бафтыдта Мерденты Марат. Куыд банысан кодта, афтæмæй ирон театримæ æнгомдæрæй куы кусиккой æцæг профессионалон журналисттæ, паддзахадон дзыллон хабархæссæг фæрæзты кусджытæ, уæд бирæ хуыздæр уаид. Йæ ныхæстæм гæсгæ ма хъæуы, театры цур Ирыстоны амалхъомтæ йæ уæнгтæ кæмæн уой, ахæм совет саразын. Мерденыфырты уыцы хъуыдыимæ сразы сты правленийы æппæт уæнгтæ дæр. Марат ма куыд банысан кодта, афтæмæй, цæмæй театры райсом чи кусдзæн, абон та уал ЦИПУ-йы аивæдты факультеты актерон хайады чи ахуыр кæны, уыцы студентты æргом суанг фыццаг курсæй хъæуы ирон театры сфæлдыстадон куыстмæ здахын. Кæд, чи зоны, æмæ сæ фыццаг сфæлдыстадон фæлварæнтæ бынтон бæллиццаг нæ уой, уæддæр сабыргай ахуыр кæниккой театралон аивадыл практикон æгъдауæй театрæн йæхи мидæг.
Ирон театры сфæлдыстадон-техникон уавæры тыххæй, драматургтæ ЦИПУ-йы ирон филологийы факультеты хуыздæр студенттæй цæттæ кæныны, стæй ирон адæмы æвæджиауы хæзна — Нарты кадджытæм гæсгæ драмон уацмыстæ фыссыны хъуыддæгты фæдыл сæ фæндæттæ æмæ хъуыдытæ Сæбанты Тамерлан Кочынаты-Дзгойты Аллæ.
Фембæлдæн хатдзæг кæнгæйæ, Колыты Владислав загъта: «Правленийы алы уæнджы размæ дæр вазыгджын хæстæ кæй лæууы, уый нæ алчидæр æмбары. Амæй фæстæмæ нæм цы лыггæнинаг фарстатæ æвзæра, уыдон лыг кæндзыстæм æмзонд æмæ æмвæндæй».
ГАСАНТЫ Валерии
