Уæрæсейы 2023 азæй кусы «Федералон ахуырадон программæ». Уый фадат дæтты сывæллоны йæ кармæ гæсгæ ахуыр æмæ хъомыл кæнын граждайнаг, стæй культурон хиæмбарынады фарстатыл. Уæрæсейы адæмты традицион, монон æмæ социокультурон хæзнаты бындурыл æвзæрын кæны хи истори, бинонты культурæ, Райгуырæн бæстæмæ уарзондзинад.
Программæйы домæнтæ кæмфæнды дæр æххæст цæуынц, хъауджыдæр нæу – егъау горæты ис рæвдауæндон æви бæрзондæвæрд хохаг хъæуы.
– Нырмæ алыхуызон программæтæм гæсгæ цыд куыст рæвдауæндæтты. Коллективы сæхæдæг æвзæрстой, кæцымæ гæсгæ кусой, уый. Ныр се ‘ппæтæн дæр иу
программæ у, – зæгъы Алагиры 7-æм рæвдауæндоны майрæмадаггаг хайады сæргълæууæг Плиты Жаннæ. Йæ бындур æнæ ивдæй баззад, фæлæ иумæйаг программæйы фылдæр рæстæг лæвæрд цæуы хъомыладон куыстæн, фылдæр сты йæ домæнтæ дæр. Хъомылгæнджытæ стырдæр æргом здахынц ног фæлтæры национ æмæ патриотон фарстатæм, ахæм æмбарынæдтæм, куыд Райгуырæн бæстæ æмæ фыдæлты зæхх, цы у æфсад æмæ хъæбатырдзинад, бинонтæ æмæ, цы у ахсджиаг бинонты ‘хсæн, цæуыл æнцайы сæ царды, хи куыд дарын хъæуы хæдзары, стæй уынджы æмæ ‘мбæлттимæ, чи у хистæр æмæ кæстæр.
Æнæ нырыккон царды домæнты, аккаг технологитæй пайдагæнгæйæ, сывæллонмæ цымыдисдзинад сæвзæрын кæнын зын у скъолайы агъоммæйы куысты. Ацы рæвдауæндоны дæр уæрæх пайда кæнынц компьютертæй, ис сæм ноутбук, проектор. Уыдоны фæрцы ахуырады цыд сабитæн цæуы хъазты хуызы, æмæ йæм цымыдисдæр кæнынц. Æппæт уыдæттæ хынцгæйæ, сабитæ рæзынц удварны монон традицитыл. Рæвдауæндоны кусджытæ стыр æргом здахынц ныййарджытимæ кусыны
фарстатæм дæр, æмбарын сын кæнынц, сывæллоны миддуне райхалынæн цы мадзæлттæ ис, уыдæттæ.
Рæвдауæндоны сæргълæууæджы хъуыдымæ гæсгæ, хъомылгæнджыты сæйраг хæс у сæ хъомылгæнинæгты æнæниздзинад. Ныййарæг дæм æй, куыд æнæнизæй æрбакодта, хæдзармæ дæр æй афтæмæй хъуамæ ахона боны кæрон. Хорз æмбарынц æмæ архайынц сæ хæстæм лæмбынæгæй кæсын. Фæлтæрдджын разамонæг у Жаннæ, æртын азæй уæлæмæ кусы рæвдауæндоны сæргълæууæгæй. Ардæм æрбацæуыны агъоммæ ЦИПУ-йы филологон факультет каст фæуыны фæстæ бакуыста скъолайы ахуыргæнæгæй, рæвдауæндоны кусын куы райдыдта, уæдмæ йæм уыд сывæллæтты
ахуыр кæныны фæлтæрддзинад. Æмæ, кæд скъолайы агъоммæйы ахуырады системæ хицæн кæны рæвдауæндонæй, уæддæр ын разамынд дæттынмæ сарæхст. Чи зоны, йæ сарæзтæй дзы чи фæллой кæны, уыдон – хъомылгæнджытæ Гæздæнты Валентинæ, Датиты Зæлинæ æмæ Калоты Людмилæ, се ‘ххуысгæнджытæ Къæлхидты Иринæ æмæ Харебаты Иринæ йæ фарсмæ кæй æрбалæууыдысты, уымæн. Сæ хис-
тæрты фæзмынц æрыгæттæ дæр. Гойаты Ноннæ, Къораты Аидæ, Плиты Аланæ кæуыл ахуыр кæной, уый ис.
Рæвдауæндоны æртæ къорды сабиты нымæц, раздæр азтимæ абаргæйæ, къаддæргæнгæ цæуы. Демографион уавæр канд ацы хъæуыл нæ фæзынд. Сывæллæтты мадæлон æвзагыл ахуыр кæнынмæ, бауарзын сын æй кæнынмæ тырнынц хъомылгæнджытæ. Сæрмагондæй сæм ирон æвзаджы ахуыргæнæг-хъомылгæнæг нæй, фæлæ сæ конкурстæ, æркастытæм зæрдиагæй бацæттæ кæнынц. Æрæджы та рæвдауæндоны сабитæ архайдтой районы «Иры фидæн»-ы конкурсы æмæ равдыстой хорз цæттæдзинад.
Цал рауагъды рантыст ацы рæвдауæндонæй, уый бæлвырд нæ хъуыды кæнынц. Фæлæ сæ хъомылгæнинæгты зонынц номæй-номмæ. Уыдон ныр сæхæдæг дæр ныййарджытæ сты, сæ кæстæртæ цæуынц хъæууон рæвдауæндонмæ. Цы хорз хъомылад райстой сæ царды райдайæны, уый фæрнæй хæццæ кæнынц ног фæлтæртæм.
ХУЫБИАТЫ Ларисæ,
къамтæ систа Татьянæ ШЕХОДАНОВА
