6 июны нæ бæстæйы сбæрæг кæндзысты уырыссаг æвзаг æмæ Александр Пушкины райгуырæн бонтæ. Фыссæг стыр фæд ныууагъта канд Уæрæсейы нæ, фæлæ æнæхъæн дунеон литературæйы дæр.
Фыццаг хатт Пушкины бонæн бындур æвæрд æрцыд 1880 азы, уæд Мæскуыйы, «Страстной» фæз кæй хонынц, уыцы моладзандоны раз байгом кодтой дунейы æппæты зындгонддæр цыртдзæвæн поэтæн. Моладзандон бындзарæй хæлд æрцыд, цыртдзæвæн æндæр ранмæ ахастой, фæлæ Пушкины бон та бæрæг кæнынц абон дæр.
Знон Дзæуджыхъæуы, поэты цыртдзæвæны раз нæ республикæйы æхсæнады минæвæрттæ, культурæйы кусджытæ, фысджытæ æмæ сывæллæттæ дидинджыты бæстытæ сæвæрдтой. Мадзал байгом кодта æмæ поэты цард æмæ сфæлдыстады тыххæй радзырдта РЦИ-Аланийы Фысджыты цæдисы правленийы сæрдар Хозиты Барис.
– Пушкин уырыссаг поэзийы «хур» у. Æмæ абон хур кæй ракаст, уый дæр дзурæг у ууыл, æмæ йæ поэзийы хур чи схуыдта, уый уыдис иттæг раст. Пушкин дыууæ хатты æрцыд Ирыстонмæ, мæнæ ацы бынаты кæддæр уыдис фысымуат, «постоялый двор», æмæ дзы поэт цалдæр боны баззадис. Ирыстон тынг йæ зæрдæмæ фæцыд, æмæ йæ хуыздæр æмдзæвгæтæй дæр авд ныффыста ам. Уæдæ Калакмæ, Гуырдзыстонмæ цæугæйæ-иу, йæ фæндаг Тырсыгомыл акодта Арвыкомыл. Уым цы алæмæты æрдзон нывтæ федта, уыдон æй дисы æфтыдтой æмæ йын хастой сфæлдыстады уæлтæмæнад, хæхтæ барста зындгонд нывгæнæг Рембрандты уацмыстимæ. Ирон фысджытæ сæ хъус дардтой Пушкины сфæлдыстадмæ, тæлмац кодтой ирон æвзагмæ йæ уацмыстæ, æрмæст «Евгений Онегин» тæлмацгонд æрцыд æртæ хатты. Фæстаг хатт æй ирон æвзагмæ раивтой Хъайтыхъты Геор æмæ Джусойты Нафи. Уæлдай хуыздæр Джусойы-фыртæн рауад йæ тæлмац, мæнæ йæ, цыма, Пушкин иронау ныффыста, афтæ кæсы адæймагмæ. Поэтæн аргъ куы нæ кодтаиккой, куы нæ йæ уарзтаиккой, уæд æй афтæ бæстон дæр не стæлмац кодтаиккой. Зæгъдзынæн ма уый дæр, æмæ Пушкин Ирыстонæн æцæгæлон нæу. Йæ мады ‘рдыгæй кæцыдæр фæлтæры тугæй баст у алайнаг паддзахы чызг Мария Ясыняйы уидæгтимæ æмæ нын уый тыххæй уæлдай зынаргъдæр у. Уыцы бастдзинад зæрдæйæ æнкъардта поэт йæхæдæг дæр æмæ ирон чызджытæй афтæ загъта: «Они прекрасны». Дзæуджыхъæуы ис Пушкины номыл уынг, скъола, цыртдзæвæн, фæлæ æппæты сæйрагдæр цыртдзæвæн та ис нæ зæрдæты. Иу хатт поэты сфæлдыстад йæ зæрдæмæ хæстæг чи айста, уымæй нал ферох уыдзæн фыссæг, афтæ уыдзæн дарддæр дæр. Фæлтæрæй-фæлтæрмæ Пушкин цæрдзæн не ‘хсæн, ерысы хуызы йын тæлмац кæндзысты иннæтæ дæр йæ уацмыстæ, уæдæ кæй тæлмац æнтыстджындæр рауайдзæн, зæгъгæ. Уыцы сфæлдыстадон процессæн æнæ æрцæугæ нæй, – загъта Хозиты Барис.
Мадзалы раныхас кодтой РЦИ-Аланийы культурæйы министры хæдивæг Рæмонты Маринæ æмæ Хетæгкаты къостайы номыл Национ-наукон культурон центры сæрдар Æлборты Иван.
Саутæты Тамилæ
