2026 аз нæ бæстæйы Президенты Указмæ гæсгæ, нымад æрцыд Уæрæсейы адæмты иудзинады азыл. Бæрæгбоны мадзæлттæ нæ республикæйæн райдыдтой Дзæуджыхъæуы Наукон библиотекæйæ. Хъуыддаг бацæттæ кодта Цæгат Ирыстоны Æхсæнадон палатæ. Кадджын бæрæгбоны фæдыл ардæм æрбамбырд сты Фыдыбæстæйы Стыр хæсты ветерантæ æмæ сæрмагонд æфсæддон операцийы архайджытæ, æрыгон кадеттæ æмæ суворовонтæ, Цæгат Ирыстоны цæрæг алы адæмты национ-культурон æхсæнæдты минæвæрттæ. Рæсугъд бæрæгбонмæ æрбацыд РЦИ-Аланийы Сæргълæууæг Сергей Меняйло дæр.
Иудзинады темæйыл нæ республикæйы афæдзы дæргъы мадзæлттæ конд цæудзысты æмæ нын фæахъаз уыдзысты, куыд хъæздыг у Уæрæсе алыхуызон адæмты æвзæгтæ, культурæ æмæ традицитæй, уыцы хъуыдыйæн бæлвырд хатдзæгтæ скæнынæн. Сæрмагонд æфсæддон операцийы, хæстæ æххæстгæнгæйæ, дагестайнаг хъæбатыр Нурмагомед Гаджимагомедов куы фæмард, уæд УФ-йы Президент Владимир Путин 2022 азы мартъийы Кремлы Æдасдзинады советы æмбырды ахæм ныхæстæ загъта: «Я русский человек. У меня в роду кругом Иваны да Марьи. Но когда я вижу примеры такого героизма, как подвиг молодого парня из Дагестана, лакца по национальности, то мне хочется сказать: «Я лакец, я дагестанец, чеченец, осетин, татарин, еврей, русский».
Æмæ абон дæр сæрмагонд æфсæддон операцийы уæззау уавæрты тохы быдыры нæ бæстæйы алы адæмты хæстхъом лæппутæ æрбангом сты, æфсымæртау хæцынц цыфыддæр æддагон знаджы ныхмæ. Се ‘нгомдзинад та хъайтарон зарджыты аккаг сси. Бæрæгбон байгом кодтой Фыдыбæстæйы Стыр хæсты ветеран, йæ райгуырæн боны 100 азы юбилейыл чи сæмбæлд, уыцы хæстон лæг Арутюн Хачикян, сæрмагонд æфсæддон операцийы бархионты къорды сæргълæу-
уæг Сергей Ковалев æмæ Суворовон училищæйы курсант Лев Буханевич.
Арутюн Хачикян куыд радзырдта, афтæмæй Фыдыбæстæйы Стыр хæсты азты нæ бæстæйы адæмты ‘хсæн иудзинад куы нæ уыдаид, уæд Уæлахиз дæр сæ къухы нæ бафтыдаид.
– Æз сæрыстыр дæн цытджын Уæрæсейæ, нæ чысыл Ирыстонæй. Хæларæй цæрут дарддæр дæр. Мах, хистæр фæлтæр, знаджы ныхмæ хæцыдыстæм иумæ, æнгомæй, æмзондæй. Уыцы æфсымæрдзинады фæрцы басастам гермайнæгты æмæ Уæлахиз нæхирдыгæй фæкодтам, – загъта ветеран.
Сергей Ковалев та загъта: «1945 азы нæ хæстон фæлтæр æнхъæлдтой, æмæ немыцаг фашисттæ дæрæнгонд æрцыдысты. Цæмæй зыдтой, æмæ 75 азы фæстæ ногæй сæ сæртæ сдардзысты. Æрлæууыдысты та сæ хъæбулты хъæбултæ, уыдоны хъæбултæ ногæй фыдгулы ныхмæ. Æмæ диссаг, алы адæмты минæвæрттæ абон нæ дих кæнынц сæхи пысылмæттæ æмæ чырыстæттыл, се ‘фсæддон хæслæвæрдтæм-иу сæ куы ‘рвыстам, уæд Хуыцауæй куырдтам, цæмæй сæрæгасæй фæстæмæ æрбаздæхой. Уыдон æнгомæй, иумæ сыстадысты, Донбассы цæрæг не ‘мзæххонтыл туг-
уарæн чи кæны, уыцы цъаммарты ныхмæ. Æмæ, цалынмæ иудзинад не ‘хсæн уа, уæдмæ ныл никуы ничи фæтых уыдзæн».
Бæрæгбоны архайджытæн арфæтæ ракодта Сергей Меняйло æмæ ра-
дзырдта, Советон Цæдис куы фехæлд, уæдæй фæстæмæ, Цæгат Ирыстоны цы бирæ адæмыхæттытæ цæры, уыдоны ‘хсæн хæрамдзинад кæй никуы сырæзт, уый тыххæй.
– Нæ бæстæйы æппæт нацитæн дæр æнусон дæргъвæтин истори ис, сæхи культурæ, традицитæ æмæ æвзæгтимæ. Рагæй дæр иумæ æнгом æмæ æмзонд кæй стæм, уый мидæг ис Уæрæсейы тых. Æмæ нын уыцы хъæздыгдзинад нæ хистæртæ ныууагътой. Уæрæсе у нæ иумæйаг хæдзар, æмæ нæ дунейы паддзахæдты адæмтæ дæр уырыссæгтæ хонынц. Кæддæр Расул Гамзатов афтæ загъта: «Дагестаны – дагестайнаг дæн, Уæрæсейы арæнтæй ахизгæйæ та – уырыссаг». Нæ республикæйы 100 нацийæ фылдæр цæры, цæрынц хæларæй. Ницы нын ис дихгæнинаг, уаринаг. Кæрæдзийæн аргъ кæнынц æмæ ма уымæй амондджындæр цы уа.
Уыдис Ирыстоны уæззау хъыджы бонтæ, кæрæдзиуыл ардауджытæ дæр нæ фæцис, фæлæ сын нæ бакуымдтам басæттын, не ‘руагътам хæрам тыхты нæ цардмæ. Абон дæр та æвзарæм зын рæстæджытæ, санкцитæ æмæ информацион хæсты азары бахаугæйæ, федтон, тохы быдыры алы нациты хъæбатыр фæсивæд Уæрæсейы тырысайы бынмæ цы сгуыхтдзинæдтæ æвдисынц, уый. Иунæг уысм дæр дызæрдыг нæ кæнын, кæй фæуæлахиз уыдзыстæм, ууыл. Зонæм Кавказы истори, зонæм, æппæты уæззаудæр тугкалæн хæстытæ дин æмæ бынæттон этникон къордты ‘хсæн кæй рауайынц, уый дæр, æмæ архайдзыстæм ахæм æбуалгъдзинад ма ‘руадзыныл. Нæ республикæйы æндæр адæмыхæттыты минæвæрттимæ ныхасгæнгæйæ мын иронау дзуапп куы раттынц, уæд мын тынг æхсызгон вæййы, ныфс мæ бацæуы, иу кæй стæм, фæхицæнгæнæн нын кæй нæй, уымæй, – загъта нæ республикæйы Сæргълæууæг.
Национ библиотекæйы тыргъы хъуыддаджы архайджытæ цымыдисæй
кастысты нæ республикæйы национ-культурон æхсæнæдты тематикон равдыстмæ дæр. Фенæн дзы уыдис традицитæ æмæ культурæ æвдисæг экспонаттæ, æрмдæснытæ, нывгæнджытæ æмæ æндæр сфæлдыстадон куыстытæ. Бæрæгбоны уæлдæр амынд æхсæнæдты музыкалон къордтæ сæ аивад æвдыстой кафт æмæ зарды дæр.
Саутæты Тамилæ,
къам систа
Татьянæ ШЕХОДАНОВА
