Тугдæттæджы дунеон бон бæрæг кæныны ахсджиаг уынаффæ рахастой æртæ организацийы – Сырх Дзуары æхсæнадты дунеон федераци, Тугдæтджыты организациты дунеон федераци æмæ Туг иу адæймагæй иннæмæ бауадзыны дунеон æхсæнад.
Дохтыртæ раджы бафиппайдтой – туг дзæвгар рæстæг чи дæтты, уыдонæн грипп æмæ алыхуызон ОРВИ-тæй фæрынчынæй тæссаг кæй нæу. Уыдон тынг стæм хатт рынчын кæнынц онкологон, стæй зæрдæ æмæ дадзинты низтæй. Туг дæттын пайда у адæймагæн йæ психикон æнæниздзинадæн дæр.
Тугдæттæджы дунеон бон уæлдай арфæты аккаг сты, барвæндонæй йæ туг чи дæтты, рынчынтæн æй чи не ‘вгъау кæны æмæ уый тыххæй хæрзиуджытæм чи не ‘нхъæлмæ кæсы, туг иудадзыг (афæдзмæ дыууæ, æртæ æмæ уымæй дæр фылдæр хатт) чи дæтты, уыцы адæм. Туг æмæ йæ компоненттæ дæттыны фарста у тынг ахс-
джиаг, канд æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазæн нæ, фæлæ æппæт паддзахадæн дæр. Уыцы фарста паддзахад куыд лыг кæна, уымæй бирæ аразгæ уыдзæн, адæммæ куыд хæццæ кæндзæн бæрзонд технологитыл арæзт медицинон æххуыс, уый. Медицинæйы ахæм къабаз нæй, æмæ рынчыны йæ низæй аирвæзын кæныны тыххæй тугдæтджыты æххуысæй чи нæ пайда кæна. Сбæрæг ахæм хъуыддаг: рынчындоны уавæртæ цас хуыздæр уой, цас фылдæр пайда кæна дзæбæх кæныны нырыккондæр мадзæлттæй, уый бæрц æй рынчынты дзæбæх кæныны куысты фылдæр бахъæуы туг. Зæгъæм, æрвылаз вазыгджын операцитæ цы рынчындоны кæнынц, уым рынчыны алы бынатæн дæр афæдзмæ
хардзгонд цæуы туг дыууæ литрæй фылдæр, гематологон, ома, туджы низтæ кæм дзæбæх кæнынц, ахæм рынчындæтты афæдзмæ рынчыны иу бынатæн хардзгонд æрцæуы фондз литрмæ хæстæг, зæрдæйыл операцитæ кæм кæнынц, уым та – 12-15 литры.
Туг иу адæймагæй иннæмæ бауадзыны æмæ уымæй рынчыны йæ низæй аирвæзын кæныны фæрæзæй чи нæ пайда кæны, ахæм медицинон къабаз ныртæккæ зын ссарæн у. Ис ахæм бæлвырд фæтк: рынчындон цас нырыккондæр у æмæ дзы цы медицинон гæнæнтæ æмæ фæрæзтæй пайда кæнынц, уыдон дæр цас нырыккондæр сты, уыйбæрц домынц фылдæр туг рынчынты дзæбæх кæнынæн. Рынчындæттæ туг æмæ туджы компоненттæй хъуаг цæмæй ма æййафой, уый тыххæй хъуамæ алы 40-60-æм адæймаг дæр уа тугдæттæг. Хъуыддаг афтæ æвæрд у æппæт раззагдæр бæстæты. Рæстæгæй-рæстæгмæ туг дæттын нымад у хорз фæткыл, хæрзæгъдаудзинадыл.
Уæрæсейы, йæ туг раттынмæ цæттæ чи у, ахæм адæймæгты нымæц афтæ бирæ кæд нæу, уæддæр а фæстаг рæстæг фылдæр кæнын райдыдта. Хъуыддаг уый мидæг нæй, æмæ адæм тæрсынц судзинæй кæнæ урсхалатджынтæй. Хъуыддаг у сагъæссагдæр – фæлмæнзæрдæ адæймæгтæ, хъыгагæн, бирæ нæй. Искæмæн батæригъæд кæнын, йæ хъуыддаг ын саразын, баххуыс ын кæнын, дæ хорздзинад дын ницы пайда æрхæсдзæн, ууыл нæ хъуыды кæнгæйæ, – ахæм хорздзинад ракæнынмæ алчи цæттæ нæу.
Уымæ гæсгæ, Тугдæттæджы дунеон бон Æнæниздзинад хъахъхъæнынады дунеон организаци сиды алы адæймагмæ дæр – разынут фæлмæнзæрдæдæр æмæ, уе ‘ххуысмæ æнхъæлмæ чи кæсы, уыцы рынчынæн баххуыс кæнут. Иунæг рынчынæн уæддæр баххуыс кæнын – уый алкæй бон дæр у.
Туг раттыны фæнд чи скæна, уымæн йæ бон у æрбацæуын Тугдæттыны республикон станцæмæ (Дзæуджыхъæу, Барбашовы уынг, 37-æм хæдзар).
Дедегкаты Зæлинæ
